Türkiye’de turunçgillerin özellikle Akdeniz kıyılarında yetişmesi hangi iklim sınırlamasıyla ilişkilidir?
- A) Yıl boyunca kar örtüsüne ihtiyaç duymalarıyla
- B) Ağustos aylarında sürekli don istemeleriyle
- C) Yalnız yüksek platolarda verimli olmalarıyla
- D) Şiddetli kış donlarından zarar görebilmeleriyle
- E) Yetiştirme döneminde güneşlenmenin sakıncalı olmasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Turunçgiller dona duyarlı olduğundan kışları ılıman Akdeniz kıyı kuşağında daha uygundur.
Aynı enlem üzerinde ve farklı boylamlardaki iki Türkiye merkezinin hangi özelliği aynı tarihte teorik olarak eşit kabul edilir?
- A) Yerel öğle vaktinin ulusal saat karşılığı
- B) Yükselti
- C) Yıllık yağış toplamı
- D) Gündüz süresi
- E) Yerel güneş saatinin o anda gösterdiği değer
Doğru cevap: D
Çözüm: Gündüz süresi aynı tarih ve enlem için teorik olarak eşittir. Boylamları farklı noktaların yerel saatleri ise farklıdır.
Çoruh Nehri Türkiye’den çıktıktan sonra Gürcistan üzerinden hangi denize ulaşır?
- A) Karadeniz
- B) Hazar Denizi
- C) Ege Denizi
- D) Marmara Denizi
- E) Kızıldeniz
Doğru cevap: A
Çözüm: Çoruh’un denize ulaşması, Türkiye dışına çıktıktan sonra bile açık havzada olduğunu gösterir.
Deniz kıyısında bir setin koy ya da körfez ağzını kapatmasıyla oluşan sığ su kütlesi hangisidir?
- A) Sirk gölü
- B) Lagün (deniz kulağı)
- C) Krater gölü
- D) Tektonik göl
- E) Buzul gölü
Doğru cevap: B
Çözüm: Kıyı oku ve kordonlarının koy ağzını kapatması lagün oluşumuna yol açabilir. Büyükçekmece ve Küçükçekmece buna örnektir.
Erzurum-Kars’ta çayırların altında gelişen, humusça zengin siyah toprak aşağıdakilerin hangisidir?
- A) Terra rossa
- B) Laterit
- C) Lös
- D) Çernezyom
- E) Kumlu podzol
Doğru cevap: D
Çözüm: Yaz yağışlarıyla gelişen gür çayırlar altında organik madde birikimiyle humusça zengin çernezyom oluşabilir.
Bir kent yıl içinde 25.000 göç almış ve 17.000 göç vermişse net göç miktarı nedir?
- A) −8.000 kişi
- B) 17.000 kişi
- C) 25.000 kişi
- D) 42.000 kişi
- E) 8.000 kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Net göç 25.000 − 17.000 = +8.000 kişidir; kentin aldığı göç verdiğinden fazladır.
Türkiye’nin aktif tektonik yapısıyla ilişkili temel kırık sistemlerinden oluşan doğru grup hangisidir?
- A) Kuzey Anadolu Fayı, Doğu Anadolu Fayı ve Batı Anadolu fayları
- B) San Andreas Fayı, Alp Fayı ve Nil Rift Sistemi
- C) Büyük Rift Vadisi, Atlas Fayı ve And Fayı
- D) Himalaya Fayı, Japon Fayı ve Şili Hendeği
- E) İskandinav Fayı, Güney Kutup Fayı ve Amazon Fayı
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkiye’de Kuzey ve Doğu Anadolu doğrultu atımlı fayları ile Batı Anadolu’daki genişlemeli fay sistemleri önemlidir.
Mera hayvancılığıyla besicilik karşılaştırıldığında hangisi mera hayvancılığının ayırt edici özelliğidir?
- A) Tüm yıl yalnız fabrikada yem üretilmesi
- B) Yalnız büyük kent merkezinde yapılması
- C) Doğal otlak koşullarına daha fazla bağımlı olması
- D) Her durumda daha yüksek verim sağlaması
- E) İklim ve bitki örtüsünden hiç etkilenmemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Mera hayvancılığında otlakların mevsimsel gelişimi üretimi etkiler; besicilikte kontrollü yemleme ağırlık kazanabilir.
Toroslar’daki kalkerli arazilerde debisi yer altı suyuyla desteklenen kaynakların oluşumu hangi süreçle yakından ilişkilidir?
- A) Kalkerli yüzeylerde rüzgârın kumul biriktirmesi
- B) Deniz dalgalarının falez aşındırması
- C) Buzul dilinin vadiyi oyması
- D) Karstlaşma ve yer altı suyu dolaşımı
- E) Volkanik patlamanın çanağı külle doldurması
Doğru cevap: D
Çözüm: Karstik geçirgen kayaçlar yer altı suyu dolaşımına ve karstik kaynakların oluşmasına imkân verir.
Nüfusu 900.000, yüz ölçümü 3.000 km² olan bir ilin aritmetik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 300
- B) 150
- C) 200
- D) 450
- E) 600
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik nüfus yoğunluğu 900.000 / 3.000 = 300 kişi/km² olarak hesaplanır.
İlkbahar sonunda öğleden sonra artan yüzey ısınmasıyla yükselen havanın oluşturduğu sağanak türü hangisidir?
- A) Yalnız yamaç yağışı
- B) Yalnız cephesel yağış
- C) Konveksiyonel yağış
- D) Don olayı
- E) Radyasyon sisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Gündüz yüzeyin ısınması hava yükselimini güçlendirir; İç Anadolu’daki kırkikindi sağanakları bu mekanizmaya örnektir.
30° doğu meridyeninde yerel güneş saati 12.00 iken 35° doğuda yerel güneş saati kaçtır?
- A) 12.20
- B) 11.40
- C) 12.05
- D) 12.10
- E) 12.40
Doğru cevap: A
Çözüm: 35°D, 30°D’nin 5° doğusundadır. 5 × 4 = 20 dakika ileri olduğundan 12.00 + 20 dakika = 12.20.
Marmara Denizi’nin Karadeniz ve Ege bağlantısındaki rolünü açıklayan doğru ifade hangisidir?
- A) İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerinden deniz yolu bağlantısının parçası olması
- B) Türkiye’nin yalnızca Kuzey Yarım Küre’de bulunması
- C) Bütün akarsuların Marmara’ya dökülmesi
- D) Marmara’nın Ekvator üzerinde yer alması
- E) Marmara’nın Hazar Denizi ile doğrudan bağlantılı olması
Doğru cevap: A
Çözüm: İstanbul Boğazı Karadeniz’i Marmara’ya, Çanakkale Boğazı Marmara’yı Ege Denizi’ne bağlar. Bu düzen göreceli konumun önemini artırır.
Nüfusu 600.000 ve tarım yapılabilir alanı 2.000 km² olan bir bölgenin fizyolojik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 150
- B) 300
- C) 200
- D) 400
- E) 600
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik yoğunluk toplam nüfusun tarım yapılabilen alana bölünmesidir: 600.000 / 2.000 = 300.
Denize çıkışı olmayan göllerde tuzluluğun yüksek olabilmesinde en etkili süreç hangisidir?
- A) Buharlaşma sırasında çözünmüş tuzların gölde kalması
- B) Gölün denize sürekli tatlı su göndermesi
- C) Gölün hiç mineral içermemesi
- D) Yağışın tuzu tamamen yok etmesi
- E) Göl çevresindeki tüm suların donması
Doğru cevap: A
Çözüm: Dışarı akışı olmayan göllerde su buharlaşırken tuzlar kalır; havza iklimi ve beslenme koşulları da önemlidir.
Karadeniz kıyısındaki psödomaki örtüsünün Akdeniz makisinden ayırt edilmesini sağlayan belirti hangisidir?
- A) Sadece çöllerde gelişmesi
- B) Nemli koşullarda yaprak döken çalı türlerini de barındırması
- C) Yalnız kumullardan oluşması
- D) Bütün bireylerinin otsu olması
- E) Tamamen buzullarla kaplı olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Psödomaki, nemli iklimdeki orman tahribiyle ilişkilidir ve makiye benzeyen türlerin yanı sıra yaprak döken çalıları içerebilir.
Bir ilde linyit çıkarılmasıyla yakın çevrede termik santral kurulması hangi yer seçimi avantajıyla açıklanabilir?
- A) Tüm santrallerin mutlaka deniz kıyısında olmasıyla
- B) Jeotermal kaynakların zorunlu olarak bulunmasıyla
- C) Yakıtı çıkarıldığı yere yakın kullanarak taşıma yükünün azalmasıyla
- D) Hidroelektrik düşüsünün yüksek olmasıyla
- E) Linyitin rüzgâra dönüşmesiyle
Doğru cevap: C
Çözüm: Linyit gibi hacimli yakıtların santrale yakın çıkarılması taşıma maliyetini azaltabilir.
Türkiye’de tektonik hareketlerin canlı olması hangi doğal tehlikenin özellikle önem kazanmasına yol açar?
- A) Gelgit fırtınalarının
- B) Kasırga kuşağının
- C) Kutup buzullarının
- D) Çölleşmenin her yerde aynı anda gerçekleşmesinin
- E) Deprem tehlikesinin
Doğru cevap: E
Çözüm: Anadolu’nun aktif levha sınırları ve fay sistemleri üzerinde bulunması geniş alanlarda deprem tehlikesinin önemini artırır.
Erzurum-Kars Platosu’nun yazın gür çayırlarla kaplı olmasında hangi mevsimsel özellik etkilidir?
- A) Yılın tamamında sıcak-kurak yaz yaşanması
- B) İlkbahar sonu ve yaz başında yağışların sürmesi
- C) Kışın bile sıcaklığın sürekli 30°C olması
- D) Yüksek platoda hiç yağış bulunmaması
- E) İklimin Ekvatoral özellik taşıması
Doğru cevap: B
Çözüm: Nisan-haziran yağışları ve serin yaz koşulları uzun boylu çayırları canlı tutar; yöre İç Anadolu bozkırından farklıdır.
Marmara çevresinde demir yolu, kara yolu, liman ve büyük pazarlara yakın bir fabrikada hangi avantaj birlikte bulunur?
- A) Ulaşım ve pazara erişim kolaylığı
- B) Tarımda sulamanın zorunlu artması
- C) Maden yatağının her fabrikanın altında bulunması
- D) Ham madde maliyetinin kesinlikle sıfır olması
- E) İklimin üretim kararında tek belirleyici olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ulaşım ağları ve büyük tüketici pazarlarına yakınlık sanayi yeri seçiminde maliyet ve erişim avantajı oluşturur.