Doğu Karadeniz’de heyelan tehlikesini artıran doğal koşulların uygun birleşimi hangisidir?
- A) Düşük eğim ve aşırı kurak iklim
- B) Eğimli yamaçlar ve yoğun yağış
- C) Geniş alüvyal ova ve yetersiz kar örtüsü
- D) Kurak yazlar ve sert kayaçlarda düşük ayrışma
- E) Alçak kıyı ovası ve güçlü gelgit akıntısı
Doğru cevap: B
Çözüm: Eğim, suya doygun zemin ve bazı jeolojik koşullar birlikte heyelan tehlikesini artırır.
29° doğu meridyenindeki bir merkezde yerel saat 10.00 iken 41° doğuda yerel saat kaç olur?
- A) 09.12
- B) 09.48
- C) 10.12
- D) 11.12
- E) 10.48
Doğru cevap: E
Çözüm: 41°D − 29°D = 12°. Doğudaki merkez 12 × 4 = 48 dakika ileridedir; 10.48 olur.
Erzurum-Kars Platosu için oluşum özellikleri bakımından hangi niteleme uygundur?
- A) Alçak kıyı deltası
- B) Deniz altında kalmış buzul vadisi
- C) Gelgit lagünü
- D) Yalnız rüzgâr kumuluyla oluşan ova
- E) Volkanik örtülerle ilişkili yüksek plato
Doğru cevap: E
Çözüm: Erzurum-Kars Platosu yüksek ve volkanik arazilerle ilişkili bir plato alanıdır; delta ya da lagün değildir.
Bir bölgenin nüfusu artmasına rağmen Türkiye nüfusu içindeki payı azalıyorsa hangisi doğrudur?
- A) Bölgenin mutlak nüfusu kesin azalmıştır
- B) Bölgedeki doğum sayısı zorunlu olarak sıfırdır
- C) Bölgeden hiç kimse göç almamıştır
- D) Bölgenin nüfusu ülke ortalamasından daha yavaş artmıştır
- E) Ülke toplam nüfusu kesin azalmıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Payın düşmesi, nüfusun mutlak olarak azalmasını gerektirmez; diğer bölgelerde daha hızlı artış görülebilir.
Çukurova’da sulama kanallarının geliştirilmesi, sıcak iklim koşullarıyla birlikte en doğrudan hangi üretimi destekleyebilir?
- A) Çay yetiştiriciliğinin bütün ovayı kaplamasını
- B) Buğdayın yalnız kar erimesiyle sulanmasını
- C) Pamuk ve mısır gibi su isteyen ürünlerin yetiştirilmesini
- D) Yalnız kuru tarım yapılmasını
- E) Mera alanlarının zorunlu olarak genişlemesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıcak ve geniş ovalarda düzenli sulama pamuk ve mısır gibi ürünlerin yetişmesini ve verimini artırabilir.
Türkiye’de 21 Aralık tarihinde güneyden kuzeye gidildiğinde gündüz süresinin genel değişimi hangisidir?
- A) Gündüz süresi azalır
- B) Gündüz süresi artar
- C) Tüm paralellerde 12 saat olur
- D) Yerel saat farkıyla tamamen belirlenir
- E) Kuzeye doğru 24 saate ulaşır
Doğru cevap: A
Çözüm: Kış gündönümünde Kuzey Yarım Küre’de yüksek enlemlere doğru gündüz kısalır, gece uzar. Türkiye içinde de bu eğilim görülür.
Türkiye’de nemli ve serin yüksek ormanlık kesimlerde görülebilen, yıkanmanın belirgin olduğu zonal toprak türü hangisidir?
- A) Halomorfik
- B) Vertisol
- C) Regosol
- D) Podzol
- E) Alüvyal
Doğru cevap: D
Çözüm: Podzol, nemli-serin ve özellikle iğne yapraklı ormanların etkili olduğu sahalarla ilişkilidir.
Yağışların tüm yıl görüldüğü ve en çok sonbaharda yoğunlaştığı, yazın belirgin kuraklığın olmadığı kıyı sahası hangi iklimdir?
- A) Akdeniz iklimi
- B) Sert karasal iklim
- C) Çöl iklimi
- D) Güneydoğu karasal iklimi
- E) Karadeniz iklimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Tipik Karadeniz ikliminde yağış mevsimlere yayılır, genel maksimum sonbahardadır. Akdeniz iklimi yaz kuraklığıyla ayrılır.
Doğu Anadolu’da yüksek alanlarda karın uzun süre yerde kalmasının başlıca açıklaması hangisidir?
- A) Kışın yüksek buharlaşmanın sürekli kar üretmesi
- B) Yükselti ve kış sıcaklıklarının düşük olması
- C) Yıl boyunca tropikal hava etkisi
- D) Deniz akıntılarının kıta içine kadar ilerlemesi
- E) Yıllık sıcaklık farkının her yerde sıfır olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüksekliğin fazla olması ve sert karasal kışlar yerde kalan karın erimesini geciktirebilir.
Doğu Karadeniz’de evlerin tarlalara yakın ve birbirinden uzak inşa edilmesi hangi faktörlerle daha iyi açıklanır?
- A) Parçalı arazi, engebe ve suya erişimle
- B) Geniş düzlüklerde tek merkezî kuyu olmasıyla
- C) Çöl koşullarında suyun tek kaynaktan sağlanmasıyla
- D) Tek bir fabrikanın bütün konutları toplamasıyla
- E) Dağlık arazinin tamamen ortadan kalkmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Yağışlı ve parçalı arazi yapısı konutları farklı parsellerin yakınlarına dağıtabilir.
Türkiye’de 36°K ile 42°K paralelleri arasındaki meridyen yayı uzunluğu hesaplanırken bir enlem derecesi için hangi yaklaşık değer kullanılır?
- A) Yaklaşık 4 km
- B) Yaklaşık 111 km
- C) Yaklaşık 19 km
- D) Yaklaşık 76 km
- E) Yaklaşık 360 km
Doğru cevap: B
Çözüm: Enlem farkından meridyen boyunca uzaklık hesaplarken bir derecenin yaklaşık 111 km olduğu kabul edilir.
Van Gölü’nün önünü kapatan volkanik setin oluşumunda hangi dağ etkili olmuştur?
- A) Süphan Dağı
- B) Tendürek Dağı
- C) Nemrut Dağı
- D) Ağrı Dağı
- E) Erciyes Dağı
Doğru cevap: C
Çözüm: Van Gölü’nün volkanik set oluşumunda Bitlis yakınındaki Nemrut volkanizması rol oynamıştır.
Demir cevheriyle tanınan Sivas’ın Divriği ilçesi ile aşağıdaki faaliyetlerden hangisi doğrudan ilişkilidir?
- A) Boraksın işlenmesi
- B) Çay yaprağı hasadı
- C) Deniz balıkçılığı
- D) Jeotermal kaplıca turizmi
- E) Demir madenciliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Divriği Türkiye’de demir cevheri yataklarının önemli örneklerindendir.
Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin taşıdığı alüvyonların oluşturduğu geniş delta ovası hangisidir?
- A) Bafra
- B) Çukurova
- C) Konya Ovası
- D) Erzurum Ovası
- E) Ergene Ovası
Doğru cevap: B
Çözüm: Çukurova, Seyhan ve Ceyhan akarsularının taşımış olduğu birikintilerle gelişen geniş kıyı ovasıdır.
Marmara’da bir ilin hem liman bağlantılarına hem sanayi alanlarına sahip olması nüfusun artışını öncelikle nasıl etkiler?
- A) İstihdamı ve göç çekme gücünü artırır
- B) Tarım alanlarını zorunlu olarak genişletir
- C) Tüm doğumları anında durdurur
- D) Yer şekillerini tamamen düzleştirir
- E) Göçün yalnız kışın yapılmasını sağlar
Doğru cevap: A
Çözüm: Liman, sanayi ve ulaşımın bir aradalığı istihdam alanlarını çeşitlendirip çevreden göç çekebilir.
Enlem derecesi aynı olan iki merkezde 21 Haziran günü Güneş’in doğuşunun ortak ulusal saate göre farklı olmasında hangi konum özelliği etkilidir?
- A) Boylam farklılığı
- B) Enlem farklılığı
- C) Aynı meridyen üzerinde olmaları
- D) Aynı enlemdeki gündüz sürelerinin farklılığı
- E) Dünya’nın eksen eğikliğinin bulunmaması
Doğru cevap: A
Çözüm: Aynı enlemde teorik gündüz süresi aynı olsa da doğu-batı konumu farklı merkezlerde Güneş’in doğuşu ortak saat ölçeğinde farklı zamanlara rastlar.
İki gölden birinin denize gideğeni bulunurken diğerinin dışa akışı yoksa, diğer koşullar benzerken hangi sonuç beklenir?
- A) Gideğeni olan göl zorunlu olarak daha tuzludur
- B) Dışa akışı olmayan gölde tuz birikmesi daha kolaydır
- C) İki gölün tuzluluğu her zaman eşittir
- D) Dışa akışı olmayan göl mutlaka daha derindir
- E) Gideğenli göl hiçbir zaman buharlaşmaz
Doğru cevap: B
Çözüm: Dışa akış çözünmüş tuzların uzaklaşmasına yardımcı olur; kapalı göllerde bu mekanizma sınırlıdır.
Antalya Kaş çevresinde kıyıya paralel ada ve yarımadaların uzandığı kıyı tipi hangisidir?
- A) Enine kıyı
- B) Fiyort kıyısı
- C) Dalmaçya kıyısı
- D) Watt kıyısı
- E) Haliçli kıyı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kaş çevresindeki paralel ada ve yarımada sıraları, deniz altında kalan kıvrımlı yapı ile bağlantılı dalmaçya kıyı örneğidir.
Türkiye’de güneybatıdan esen ve genellikle sıcaklığı artıran yerel rüzgâr hangisidir?
- A) Poyraz
- B) Yıldız
- C) Lodos
- D) Karayel
- E) Yalnız gündüz deniz meltemi
Doğru cevap: C
Çözüm: Lodos güneybatıdan, poyraz kuzeydoğudan eser. Kuzey yönlü rüzgârlar Türkiye’de genel olarak daha serin hava getirebilir.
Kapadokya çevresinde peri bacaları ve tarihî yapıları görmek isteyenler hangi turizm türlerinin birleşimine yönelir?
- A) Yalnız deniz-kum-güneş turizmi
- B) Yalnız okyanus dalış turizmi
- C) Yalnız kutup araştırma turizmi
- D) Doğal oluşum ve kültür turizmi
- E) Yalnız sanayi fuarı turizmi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapadokya jeomorfolojik oluşumları ve tarihî-kültürel dokusuyla doğal ve kültürel turizmi birleştirir.