Akdeniz iklim alanlarında, özellikle kızılçam ormanlarının tahribi sonrasında gelişen her dem yeşil çalı topluluğu hangisidir?
- A) Bozkır
- B) Alpin çayır
- C) Maki
- D) Tundra
- E) Psödomaki
Doğru cevap: C
Çözüm: Maki, Akdeniz iklimine uyumlu sert yapraklı, her dem yeşil çalıların oluşturduğu topluluktur.
Makilerin tahribiyle oluşan, daha kısa boylu ve seyrek Akdeniz çalı topluluğunun adı nedir?
- A) Psödomaki
- B) Tundra
- C) Tayga
- D) Garig
- E) Gür çayır
Doğru cevap: D
Çözüm: Garig, maki örtüsünün daha ileri tahribiyle gelişen kısa, seyrek çalı topluluğudur.
Nemli Karadeniz kıyılarında orman tahribiyle gelişebilen makiye benzer çalı topluluğuna ne denir?
- A) Garig
- B) Maki
- C) Savan
- D) Bozkır
- E) Psödomaki (yalancı maki)
Doğru cevap: E
Çözüm: Psödomaki, Karadeniz’in nemli koşullarındaki çalılardır; makiden farklı olarak yaprak döken türleri de içerebilir.
Türkiye’nin en gür ve kesintisiz orman örtüsünün görüldüğü başlıca kuşak aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nemli Karadeniz kıyıları
- B) Tuz Gölü çevresi
- C) Konya Kapalı Havzası
- D) Güneydoğu Anadolu’nun kurak düzlükleri
- E) Iğdır Ovası’nın kurak kesimleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Karadeniz kıyılarının sürekli nemli ve yağışlı oluşu orman gelişimini destekler.
Yaz yağışlarıyla uzun boylu otların yeşerdiği ve büyükbaş mera hayvancılığının öne çıktığı saha hangisidir?
- A) Çukurova kıyıları
- B) Erzurum-Kars Platosu
- C) Tuz Gölü çevresi
- D) Menteşe kıyıları
- E) Konya’nın kurak düzlükleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Erzurum-Kars yöresindeki yüksek karasal iklimde ilkbahar-yaz başı yağışları uzun boylu çayırları destekler.
İç Anadolu karasal ikliminde en fazla yağışın görüldüğü mevsim genellikle hangisidir?
- A) Yaz ortası
- B) Sonbahar
- C) İlkbahar
- D) Kışın tamamı
- E) Dört mevsimde eşit
Doğru cevap: C
Çözüm: İç Anadolu’da ilkbahardaki ısınmaya bağlı yükselim yağışları önemli yer tutar; en yağışlı mevsim genellikle ilkbahardır.
Güneydoğu Anadolu’nun karasal ikliminde yağışların belirgin olarak yoğunlaştığı mevsim hangisidir?
- A) Yaz
- B) Sonbaharın son ayı dışında hiç yağmaz
- C) İlkbahar sonu daima tek maksimum
- D) Kış
- E) Yıl boyunca tam eşit
Doğru cevap: D
Çözüm: Güneydoğu Anadolu’da yağışlar genellikle kışın cephesel sistemlerle artar; yazlar sıcak ve kuraktır.
Doğu Karadeniz’in denize bakan yamaçlarında yağışların fazla olmasının önemli fiziksel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Denizden gelen havanın bütünüyle kuru olması
- B) Kıyıda yükseltinin her yerde sıfır olması
- C) Nemli havanın dağ boyunca yükselerek yoğunlaşması
- D) Havanın yükselirken sürekli ısınması
- E) Nemli havanın yalnız alçalan yamaçlarda yağış bırakması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kıyıya paralel yüksek dağlar nemli hava için yükselme yüzeyi oluşturur ve yamaç yağışlarını destekler.
Yazın kurak ve kışın yağışlı bir kentte doğal örtünün sert yapraklı, her dem yeşil çalılar olması hangi iklimi destekler?
- A) Tundra iklimini
- B) Kutup iklimini
- C) Yüksek dağ tundrasını
- D) Akdeniz iklimini
- E) Karasal step iklimini
Doğru cevap: D
Çözüm: Yaz kuraklığına uyumlu maki çalıları ve kış yağışlarının baskınlığı Akdeniz iklimiyle uyumludur.
Yağışların tüm yıl görüldüğü ve en çok sonbaharda yoğunlaştığı, yazın belirgin kuraklığın olmadığı kıyı sahası hangi iklimdir?
- A) Akdeniz iklimi
- B) Sert karasal iklim
- C) Çöl iklimi
- D) Güneydoğu karasal iklimi
- E) Karadeniz iklimi
Doğru cevap: E
Çözüm: Tipik Karadeniz ikliminde yağış mevsimlere yayılır, genel maksimum sonbahardadır. Akdeniz iklimi yaz kuraklığıyla ayrılır.
İç Anadolu’da ilkbahar yağışlarıyla gelişen kısa otların yazın sararması hangi ekolojik durumu gösterir?
- A) Yaz kuraklığına duyarlı bozkır örtüsünü
- B) Her zaman yağışlı tropikal ormanı
- C) Kışın yaprak dökmeyen maki ormanını
- D) Yıl boyu kar altında kalan tundrayı
- E) Bütün yıl ıslak alpin çayırı
Doğru cevap: A
Çözüm: Bozkır bitkileri kısa nemli dönemde gelişir; yaz kuraklığıyla sararır. Bu durum yarı kurak karasal iklimle ilişkilidir.
Erzurum-Kars Platosu’nun yazın gür çayırlarla kaplı olmasında hangi mevsimsel özellik etkilidir?
- A) Yılın tamamında sıcak-kurak yaz yaşanması
- B) İlkbahar sonu ve yaz başında yağışların sürmesi
- C) Kışın bile sıcaklığın sürekli 30°C olması
- D) Yüksek platoda hiç yağış bulunmaması
- E) İklimin Ekvatoral özellik taşıması
Doğru cevap: B
Çözüm: Nisan-haziran yağışları ve serin yaz koşulları uzun boylu çayırları canlı tutar; yöre İç Anadolu bozkırından farklıdır.
Türkiye’nin güneydoğusunda yağışın nispeten az, yaz buharlaşmasının kuvvetli olduğu alçak sahalarda hangi örtü yaygındır?
- A) Nemli tropikal orman
- B) Sık ladin ormanı
- C) Bozkır
- D) Buzul tundrası
- E) Sürekli alpin çayır
Doğru cevap: C
Çözüm: Güneydoğu Anadolu’nun kurak-yarı kurak alçak kesimlerinde yaz kuraklığına uyumlu bozkır bitki örtüsü görülür.
I. Doğu Karadeniz’de kıyıya paralel dağlar nemli havayı yükseltir, II. İç Anadolu’da kapalı alanlar deniz etkisinden uzaktır, III. Erzurum-Kars’ta yükselti sıcaklığı düşürür. Hangileri iklim farklılıklarını açıklamada kullanılabilir?
- A) Yalnız II
- B) I, II ve III
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) Yalnız III
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye’de iklim farklılıkları denizellik, dağların uzanışı ve yükselti birlikte değerlendirilerek açıklanır.
I. Maki Akdeniz’in kurak yazlarına uyumludur, II. Psödomaki nemli Karadeniz koşullarında görülür, III. Garig makinin tahribiyle gelişebilir. Bu ifadelerden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I, II ve III
- D) II ve III
- E) Yalnız III
Doğru cevap: C
Çözüm: Maki, psödomaki ve garig üç ayrı çalı topluluğudur; iklim koşulları ve bitki tahribi ilişkileri doğru eşleştirilmiştir.
Türkiye’de Erzurum-Kars iklimiyle ilgili I. Yaz başında yağış artışı, II. Gür çayırlar, III. En yağışlı mevsimin kesin olarak kış olması ifadelerinden hangileri uygundur?
- A) Yalnız III
- B) II ve III
- C) I ve III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
Doğru cevap: D
Çözüm: Erzurum-Kars’ta nisan-haziran yağışları belirginleşir ve gür çayırlar yetişir; kış yağış maksimumu bu yöre için uygun değildir.
Aynı yükseltide iki noktadan biri denize yakın, diğeri iç kesimdedir. Sadece denizellik-karasallık farkına bakılarak hangisi beklenir?
- A) Kıyıda yıllık sıcaklık genliğinin kesinlikle iki kat fazla olması
- B) İç kesimde dört mevsim boyunca sıcaklığın değişmemesi
- C) Kıyıda yaz-kış sıcaklık farkının tamamen sıfır olması
- D) Boylam değişiminin bütün sıcaklık farklarını açıklaması
- E) İç kesimde yıllık sıcaklık genliğinin daha büyük olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Diğer koşullar benzer olduğunda denizellik yıllık sıcaklık farkını azaltır, karasallık artırır; bu bir genel eğilimdir.
Türkiye’nin iç kesimlerinde nispeten az yağış ve yüksek yaz buharlaşması sonucunda görülen kısa ot formasyonu hangi iklim-örtü ilişkisine örnektir?
- A) Yarı kurak karasal iklim — bozkır
- B) Nemli tropikal iklim — mangrov
- C) Akdeniz iklimi — tundra
- D) Karadeniz iklimi — çöl
- E) Kutup iklimi — maki
Doğru cevap: A
Çözüm: Bozkır yarı kurak karasal iklimde ilkbaharda yeşerip yazın sararır; yayılışı düşük nem ve yaz kuraklığıyla ilişkilidir.
Bir öğrenci “Karadeniz kıyısında yağış çok, çünkü bölgede dağların rüzgâr alan yamaçları bulunmaktadır” diyor. Bu açıklamanın doğrudan işaret ettiği yağış türü nedir?
- A) Yalnız cephe yağışı
- B) Yamaç (orografik) yağışı
- C) Konveksiyonel kırkikindi
- D) Çiy birikimi
- E) Sıcaklık terselmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Dağın rüzgâr alan yamacında yükselip soğuyan nemli hava yoğunlaşır; bu yamaç yağışının mekanizmasıdır.
Türkiye’deki iki karasal iklim sahasından Erzurum-Kars’ta yaz çayırlarının gür, Konya’da yaz otlarının cılız olmasının başlıca nedeni hangisidir?
- A) İki yerin de yıl boyu aynı yağışı alması
- B) Konya’da iklimin Ekvatoral olması
- C) Yaz dönemindeki yağış ve sıcaklık koşullarının farklı olması
- D) Erzurum-Kars’ta yazın hiç yağış olmaması
- E) Bitki örtüsünün iklimden hiç etkilenmemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Erzurum-Kars’ın serin, nispeten yağışlı yaz başı koşulları çayırları; Konya’nın sıcak-kurak yazı bozkırları destekler.