Bir ülkenin toplam nüfusunun yüz ölçümüne bölünmesiyle hesaplanan yoğunluk türü hangisidir?
- A) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- B) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Net göç hızı
- E) Doğal nüfus artış hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik yoğunluk toplam nüfusun toplam yüz ölçüme bölünmesiyle hesaplanır ve kişi/km² olarak ifade edilir.
Toplam nüfusun tarım yapılabilen arazi alanına bölünmesi hangi nüfus yoğunluğunu verir?
- A) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- B) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Kentleşme oranı
- E) Çalışma çağındaki nüfus oranı
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik yoğunluk, toplam nüfusun tarım yapılabilen alana bölünmesidir; payda toplam yüz ölçüm değil tarım alanıdır.
Tarımla uğraşan nüfusun işlenen tarım alanına bölünmesiyle bulunan gösterge hangisidir?
- A) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- B) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Net dış göç
- E) Nüfus artış miktarı
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarımsal nüfus yoğunluğu yalnız tarımda çalışan nüfusu, işlenebilir veya işlenen tarım alanıyla ilişkilendirir.
Türkiye’de nüfusun genellikle kıyı kuşağı ve büyük kentler çevresinde yoğunlaşmasında hangi etken birlikte belirleyicidir?
- A) Yükseltinin her yerde aynı olması
- B) Bütün illerde sanayinin eşit dağılması
- C) Dağlık kesimlerde tarımın daha geniş olması
- D) Elverişli yaşam koşulları ve iş olanakları
- E) Kıyıların bütünüyle yerleşmeye kapalı olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Verimli düzlükler, ılıman koşullar, ulaşım, sanayi ve hizmet işlerinin bulunduğu yerler daha fazla nüfus çekebilir.
Türkiye’de İstanbul ve Kocaeli çevresinin nüfus çekmesinde hangi ekonomik faaliyetler öne çıkar?
- A) Yaylacılık ve mera hayvancılığı
- B) Yalnız kuru tarım
- C) Buzul turizmi ve avcılık
- D) Gezici hayvancılık
- E) Sanayi, ticaret ve hizmetler
Doğru cevap: E
Çözüm: Marmara’da sanayi, ticaret, lojistik ve hizmet işlerinin yoğunlaşması nüfus çekme gücünü artırır.
Yüksek, engebeli ve ulaşımın güç olduğu alanların seyrek nüfuslu olmasında hangi doğal faktör belirgindir?
- A) Yer şekillerinin olumsuzluğu
- B) Günlük gelgit farkı
- C) Kıyı akıntılarının yönü
- D) Denizlerin tuzluluk oranı
- E) Okyanus akıntılarının kesilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yükselti ve engebe tarım alanlarını ve ulaşım seçeneklerini sınırlayarak bazı kesimlerde nüfus yoğunluğunu düşürebilir.
Bir yıldaki doğum sayısından ölüm sayısının çıkarılmasıyla hangi büyüklük elde edilir?
- A) Net göç miktarı
- B) Doğal nüfus artış miktarı
- C) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- D) Toplam nüfus miktarı
- E) Kentsel nüfus oranı
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğal artış miktarı doğum eksi ölüm sayısıdır; göç hareketi bu hesapta yer almaz.
Nüfusu 900.000, yüz ölçümü 3.000 km² olan bir ilin aritmetik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 300
- B) 150
- C) 200
- D) 450
- E) 600
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik nüfus yoğunluğu 900.000 / 3.000 = 300 kişi/km² olarak hesaplanır.
Nüfusu 600.000 ve tarım yapılabilir alanı 2.000 km² olan bir bölgenin fizyolojik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 150
- B) 300
- C) 200
- D) 400
- E) 600
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik yoğunluk toplam nüfusun tarım yapılabilen alana bölünmesidir: 600.000 / 2.000 = 300.
Tarımda çalışan 60.000 kişi ve 1.500 km² işlenen tarım alanı bulunan ilde tarımsal nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 20
- B) 30
- C) 40
- D) 60
- E) 80
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarımsal yoğunluk tarımda çalışan kişi sayısının işlenen tarım alanına bölümüdür: 60.000 / 1.500 = 40.
Bir ilde bir yılda 18.000 doğum ve 11.000 ölüm varsa, göç hesaba katılmadan nüfus değişimi kaç kişidir?
- A) 7.000 kişi azalış
- B) 11.000 kişi artış
- C) 18.000 kişi artış
- D) 7.000 kişi artış
- E) 29.000 kişi artış
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal nüfus artışı 18.000 − 11.000 = 7.000 kişidir.
Bir kent yıl içinde 25.000 göç almış ve 17.000 göç vermişse net göç miktarı nedir?
- A) −8.000 kişi
- B) 17.000 kişi
- C) 25.000 kişi
- D) 42.000 kişi
- E) 8.000 kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Net göç 25.000 − 17.000 = +8.000 kişidir; kentin aldığı göç verdiğinden fazladır.
Marmara’da bir ilin hem liman bağlantılarına hem sanayi alanlarına sahip olması nüfusun artışını öncelikle nasıl etkiler?
- A) İstihdamı ve göç çekme gücünü artırır
- B) Tarım alanlarını zorunlu olarak genişletir
- C) Tüm doğumları anında durdurur
- D) Yer şekillerini tamamen düzleştirir
- E) Göçün yalnız kışın yapılmasını sağlar
Doğru cevap: A
Çözüm: Liman, sanayi ve ulaşımın bir aradalığı istihdam alanlarını çeşitlendirip çevreden göç çekebilir.
Kızılırmak Deltası’nda tarım ve yerleşmeye uygun düz alanların bulunması, yakın çevre nüfusunun dağılışını nasıl etkileyebilir?
- A) Yüksek dağlarda yerleşmeyi zorunlu kılar
- B) Düz ve verimli sahalarda yerleşmeyi destekler
- C) Kıyıdaki her yerleşmeyi ortadan kaldırır
- D) Nüfusun yalnız göçlerle azalmasına neden olur
- E) İklim etkisini bütünüyle kaldırır
Doğru cevap: B
Çözüm: Delta ovalarındaki ulaşım ve tarım elverişliliği nüfusun belli kesimlerde toplanmasını destekler.
Nüfusu 1.200.000, toplam alanı 6.000 km², tarım yapılabilir alanı 2.000 km² olan ilin aritmetik ve fizyolojik yoğunlukları sırasıyla kaçtır?
- A) 200 ve 600 kişi/km²
- B) 600 ve 200 kişi/km²
- C) 200 ve 400 kişi/km²
- D) 300 ve 600 kişi/km²
- E) 400 ve 200 kişi/km²
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik yoğunluk 1.200.000/6.000=200; fizyolojik yoğunluk 1.200.000/2.000=600 kişi/km²dir.
Bir ilde toplam nüfus 800.000, tarımda çalışan nüfus 80.000 ve işlenen tarım alanı 1.600 km² ise fizyolojik ve tarımsal yoğunluk kaçtır?
- A) 50 ve 500 kişi/km²
- B) 500 ve 50 kişi/km²
- C) 400 ve 50 kişi/km²
- D) 500 ve 100 kişi/km²
- E) 250 ve 80 kişi/km²
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik 800.000/1.600=500, tarımsal 80.000/1.600=50 kişi/km²dir.
Bir ilin başlangıç nüfusu 500.000 iken yılda 9.000 doğum, 6.000 ölüm, 12.000 gelen ve 17.000 giden kaydediliyor. Yıl sonu nüfusu kaç olur?
- A) 492.000
- B) 500.000
- C) 498.000
- D) 502.000
- E) 515.000
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğal artış +3.000, net göç −5.000, toplam değişim −2.000 kişidir; yıl sonu nüfusu 498.000 olur.
Başlangıçta 900.000 nüfuslu kentte bir yılda doğal artış +4.000, net göç +9.000 ise toplam nüfus değişim oranı yaklaşık yüzde kaçtır?
- A) %0,44
- B) %1,00
- C) %1,89
- D) %1,44
- E) %2,44
Doğru cevap: D
Çözüm: Toplam artış 13.000; başlangıç nüfusuna bölününce 13.000/900.000×100≈%1,44 elde edilir.
İki bölgeden A’nın aritmetik yoğunluğu 120, B’nin 90 kişi/km²; fizyolojik yoğunlukları sırasıyla 250 ve 400 kişi/km²dir. Hangisi kesin söylenebilir?
- A) A’nın toplam nüfusu B’den fazladır
- B) B’nin tarım nüfusu A’dan fazladır
- C) A’da net göç her yıl pozitiftir
- D) İki bölgede tarımsal istihdam oranı eşittir
- E) B’de tarım alanının toplam alana oranı daha düşüktür
Doğru cevap: E
Çözüm: Fizyolojik/arimetik yoğunluk oranı toplam alan/tarım alanını verir. B’de 400/90 oranı, A’daki 250/120’den büyüktür; tarım alanı payı daha küçüktür.
Bir yerin nüfusu 10 yılda %20 artarken tarım alanı %10 azalıyorsa fizyolojik yoğunluğu başlangıca göre yaklaşık ne kadar artar?
- A) %33,3
- B) %10
- C) %20
- D) %25
- E) %40
Doğru cevap: A
Çözüm: Yeni fizyolojik yoğunluk eski değerin 1,20/0,90≈1,333 katıdır; yaklaşık %33,3 artış olur.