Bir yerleşmenin aldığı göçten verdiği göç çıkarıldığında hangi sonuç bulunur?
- A) Doğal nüfus artışı
- B) Toplam doğum sayısı
- C) Net göç miktarı
- D) Yaşlı bağımlılık oranı
- E) Fizyolojik yoğunluk
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç, gelen kişi sayısı eksi giden kişi sayısıdır; pozitif sonuç göç fazlasını gösterir.
Nüfus piramidinin tabanının geniş olması öncelikle hangi demografik özelliğe işaret eder?
- A) Yaşlı nüfusun çocuk nüfustan fazla olmasına
- B) Doğumların tamamen durmasına
- C) Çalışan herkesin emekli olmasına
- D) Çocuk yaş grubunun görece büyük olmasına
- E) Dış göçün kesinlikle sıfır olmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Geniş taban 0–4 yaş dahil çocuk kuşaklarının görece büyük olduğunu ve geçmişte yüksek doğurganlığı gösterebilir.
Nüfus piramidinde 65 yaş ve üzerindeki grubun payının artması hangi değişimi gösterir?
- A) Çocuk bağımlılık oranının zorunlu artmasını
- B) Doğum sayısının kesinlikle iki katına çıkmasını
- C) Göçün tamamen sona ermesini
- D) Tarım alanlarının genişlemesini
- E) Nüfusun yaşlanmasını
Doğru cevap: E
Çözüm: 65 yaş ve üzeri nüfusun toplam içindeki payının artması demografik yaşlanmanın göstergesidir.
Demografide çalışma çağındaki nüfus için yaygın kullanılan yaş aralığı hangisidir?
- A) 15–64 yaş
- B) 0–14 yaş
- C) 65 yaş ve üzeri
- D) 0–4 yaş
- E) 80 yaş ve üzeri
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağımlılık oranı hesaplarında yaygın olarak 15–64 yaş çalışma çağı, 0–14 ve 65+ bağımlı yaş grupları sayılır.
Kırdan kente göçte kentlerin iş ve eğitim olanakları nasıl sınıflandırılır?
- A) İtici faktör
- B) Çekici faktör
- C) Doğal engel
- D) İklimsel afet
- E) Nüfus sayımı
Doğru cevap: B
Çözüm: İş, eğitim ve hizmet olanakları göç edilecek yerdeki çekici faktörlerdir.
Kırsalda tarım arazilerinin miras yoluyla küçülmesi göç açısından nasıl bir etkendir?
- A) Göçe çekici faktör
- B) Nüfus sayımı yöntemi
- C) Göçe itici faktör
- D) Şehir içi ulaşım ağı
- E) Nüfus piramidinin tabanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kırsalda geçim imkânlarını daraltan arazi parçalanması göçü hızlandırabilecek itici koşuldur.
Karadeniz’in engebeli ve bol yağışlı kırsal kesimlerinde hangi yerleşme dokusu yaygındır?
- A) Surlu toplu kent
- B) Çizgisel sanayi kenti
- C) Tamamen plansız metropol
- D) Dağınık yerleşme
- E) Bitişik düz ovada toplu köy
Doğru cevap: D
Çözüm: Engebeli arazi, yaygın su kaynakları ve dağılmış tarım parselleri Karadeniz’in bazı kırsal sahalarında dağınık yerleşmeyi destekler.
Bir ilde nüfus büyürken doğal artışın negatif olması hangi durumda mümkündür?
- A) Alınan göçün verilen göçten küçük olması
- B) Ölümlerin doğumlardan az olması
- C) Net göç kazancının doğal azalışı aşması
- D) Doğal azalışın toplam değişimle eşit olması
- E) Tüm göç hareketlerinin sıfırlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplam nüfus değişimi doğal artış ile net göçün toplamıdır; dışarıdan gelen göç doğal azalışı telafi edebilir.
Bir bölgenin nüfusu artmasına rağmen Türkiye nüfusu içindeki payı azalıyorsa hangisi doğrudur?
- A) Bölgenin mutlak nüfusu kesin azalmıştır
- B) Bölgedeki doğum sayısı zorunlu olarak sıfırdır
- C) Bölgeden hiç kimse göç almamıştır
- D) Bölgenin nüfusu ülke ortalamasından daha yavaş artmıştır
- E) Ülke toplam nüfusu kesin azalmıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Payın düşmesi, nüfusun mutlak olarak azalmasını gerektirmez; diğer bölgelerde daha hızlı artış görülebilir.
İç Anadolu’da yerleşmelerin su kuyusu ve çeşme çevresinde sıklaşması, hangi doğal etkenin belirleyiciliğini gösterir?
- A) Gelgit genliği
- B) Deniz akıntılarının sıcaklığı
- C) Buzul aşındırması
- D) Okyanusal tuzluluk
- E) Su kaynaklarının dağılışı
Doğru cevap: E
Çözüm: İç bölgelerde yüzey suyunun kısıtlı olduğu yerlerde konutlar suya erişilebilir ortak noktalarda toplanabilir.
Doğu Karadeniz’de evlerin tarlalara yakın ve birbirinden uzak inşa edilmesi hangi faktörlerle daha iyi açıklanır?
- A) Parçalı arazi, engebe ve suya erişimle
- B) Geniş düzlüklerde tek merkezî kuyu olmasıyla
- C) Çöl koşullarında suyun tek kaynaktan sağlanmasıyla
- D) Tek bir fabrikanın bütün konutları toplamasıyla
- E) Dağlık arazinin tamamen ortadan kalkmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Yağışlı ve parçalı arazi yapısı konutları farklı parsellerin yakınlarına dağıtabilir.
Tarımda makineleşme nedeniyle iş gücü ihtiyacı düşen bir köyden kente yönelen göç için hangi açıklama uygundur?
- A) Kentteki eğitim olanakları itici faktördür
- B) Kırsaldaki istihdam daralması itici faktördür
- C) Makineleşme yalnız dış göç doğurur
- D) Bu hareket uluslararası göçtür
- E) Göçün ekonomik nedenlerle ilgisi yoktur
Doğru cevap: B
Çözüm: Tarımsal mekanizasyon kırsal iş gücü talebini azaltabilir ve kentlerde iş arama eğilimini artırabilir.
Türkiye’de turizm merkezlerinin yaz aylarında hizmet çalışanı çekmesi hangi tür yer değiştirmeye örnektir?
- A) Zorunlu uluslararası göç
- B) Sürekli kırsal nüfus artışı
- C) Mevsimlik iş gücü göçü
- D) Doğal nüfus değişimi
- E) Yer şekli kaynaklı yerleşme dokusu
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaz sezonunda geçici olarak başka yörede çalışan kişilerin hareketi mevsimlik iş gücü göçüdür.
Bir ilçede 0–14 yaş 18.000, 15–64 yaş 60.000 ve 65+ yaş 12.000 kişi bulunuyor. Toplam yaş bağımlılık oranı yüzde kaçtır?
- A) %20
- B) %50
- C) %30
- D) %40
- E) %60
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımlı yaş nüfusu 18.000+12.000=30.000; 30.000/60.000×100=%50 bulunur.
Bir kentte çalışma çağındaki nüfusun oranı %65, çocuk nüfusun oranı %20 ise yaşlı nüfusun oranı kaçtır?
- A) %10
- B) %20
- C) %15
- D) %25
- E) %35
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaş grupları toplamı %100 olduğundan 65+ nüfus oranı 100−65−20=%15 olur.
İl A’da toplam nüfusun %30’u çocuk, il B’de %15’i çocuk; diğer koşullar eşitken hangi çıkarım daha sağlamdır?
- A) A’da toplam öğrenci sayısı kesinlikle daha fazladır
- B) B’de yaşlı sayısı kesinlikle daha yüksektir
- C) A’daki doğumların tamamı bu yıl olmuştur
- D) A’da çocuklara yönelik eğitim ve sağlık hizmeti talebi nüfusa oranla daha yüksek olabilir
- E) B’de dış göç kesinlikle yoktur
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocukların payı A’da daha yüksektir; fakat mutlak sayı karşılaştırması için illerin toplam nüfusu gerekir.
Bir ilçede yıllık doğum 1.200 ve ölüm 1.800 olmasına rağmen nüfus 400 kişi artıyor. Net göç kaç kişidir?
- A) −1.000
- B) +200
- C) +400
- D) +600
- E) +1.000
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğal değişim −600; toplam değişim +400 ise +400=−600+net göç, dolayısıyla net göç +1.000 olmalıdır.
Nüfusu 400.000 olan A ilinin aldığı göç 20.000, verdiği göç 12.000; nüfusu 200.000 olan B ilinin aldığı göç 10.000, verdiği göç 6.000 ise hangisi doğrudur?
- A) İki ilin de nüfusuna göre net göç oranları aynıdır
- B) A’nın net göç oranı B’nin iki katıdır
- C) B’nin net göç oranı A’nın iki katıdır
- D) Yalnız A net göç almaktadır
- E) Her iki ilde net göç negatiftir
Doğru cevap: A
Çözüm: A’da net göç 8.000/400.000=%2, B’de 4.000/200.000=%2dir; net göç miktarları farklı, oranları aynıdır.
Büyük bir ilin nüfusu 2 milyondan 2,2 milyona çıkarken Türkiye nüfusu 40 milyondan 50 milyona yükseliyor. İlin ülke nüfusundaki payı nasıl değişir?
- A) %5’ten %5,5’e yükselir
- B) %5’ten %4,4’e düşer
- C) %4’ten %5’e yükselir
- D) %5’te sabit kalır
- E) %4,4’ten %5’e yükselir
Doğru cevap: B
Çözüm: Başlangıç payı 2/40=%5, bitiş payı 2,2/50=%4,4 olur; ilin nüfusu artsa da ülke içindeki payı düşmüştür.
Bir yerleşmede gençlerin üniversite için başka illere taşınması en doğrudan hangi demografik değişime yol açabilir?
- A) Doğal doğum oranının hemen sıfırlanmasına
- B) 65 yaş üstündeki kişi sayısının zorunlu artmasına
- C) Genç yetişkin yaş grubunun payının azalmasına
- D) Yüz ölçümünün küçülmesine
- E) Tarımsal yoğunluğun kesinlikle sıfırlanmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Eğitim göçü özellikle genç yetişkin yaş grubunun çıkışına neden olabildiği için yaş yapısını değiştirebilir.