İç Anadolu’da su kaynakları çevresinde evlerin birbirine yakın kurulduğu yerleşme dokusu hangisidir?
- A) Dağınık yerleşme
- B) Gezici kamp düzeni
- C) Gökdelenlerden oluşan yerleşme
- D) Sürekli su üstü yerleşimi
- E) Toplu yerleşme
Doğru cevap: E
Çözüm: Suyun görece sınırlı olduğu bazı iç kesimlerde konutlar kuyu, çeşme ve ortak kullanım alanları çevresinde toplanabilir.
Hayvancılık amacıyla yazın yüksek kesimlerde kullanılan mevsimlik yerleşme hangisidir?
- A) Yayla
- B) Mahalle
- C) Metropol
- D) Liman kenti
- E) Sanayi bölgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaylalar hayvanların yazın otlatıldığı ve mevsimlik konaklamanın görülebildiği yüksek alanlardır.
Türkiye’de adres kayıtlarına dayalı yıllık yerleşim yeri nüfus bilgilerinin temel sistemi hangisidir?
- A) Merkezî sınav yerleştirme sistemi
- B) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)
- C) Tapu kadastro üretim indeksi
- D) Tarımsal ürün fiyat endeksi
- E) Trafik tescil veri tabanı
Doğru cevap: B
Çözüm: TÜİK tarafından kullanılan ADNKS, ikamet adreslerine dayalı nüfus istatistiklerinin üretilmesini sağlar.
Bir kişinin ülke sınırları içinde başka bir ile kalıcı olarak yerleşmesi hangi göç türüdür?
- A) Dış göç
- B) Kıtalar arası göç
- C) İç göç
- D) Yurt dışından dönüş göçü
- E) Sınır aşan işçi göçü
Doğru cevap: C
Çözüm: Ülke sınırları içindeki il veya yerleşmeler arasında yer değiştirme iç göçtür.
Türkiye’den başka bir ülkeye çalışmak üzere yerleşen bir kişinin hareketi hangi göç türüne girer?
- A) İç göç
- B) Günlük işe gidiş geliş
- C) Mevsimlik yaylacılık
- D) Dış göç
- E) Kent içi toplu taşıma
Doğru cevap: D
Çözüm: Uluslararası sınır aşılması dış göçü tanımlar; kalıcılık ve amaç ayrıca sınıflandırılabilir.
Göç alan kentlerde konut ve altyapı talebinin hızla artması hangi sürecin olası sonucudur?
- A) Mutlak nüfus azalması
- B) Dağların yükselmesi
- C) Kırsal tarım alanının artması
- D) Doğal doğumların sıfırlanması
- E) Hızlı kentleşme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kentlere yönelen göç, konut, ulaşım, eğitim ve altyapı hizmetlerine olan talebi artırabilir.
Türkiye’den 1960’larda Almanya gibi Avrupa ülkelerine çalışmaya gidenlerin hareketi hangi örneğe girer?
- A) Köyden köye iç göç
- B) Mevsimlik yaylacılık
- C) Günlük kent içi hareket
- D) Uluslararası iş gücü göçü
- E) Zorunlu nüfus mübadelesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1960’lı yıllarda Avrupa’ya yönelen işçi hareketleri uluslararası iş gücü göçünün klasik örneklerindendir.
İki yerleşmeden birinde genç nüfus payı yüksek, diğerinde yaşlı nüfus payı yüksekse, ilk yerleşmede hangi ihtiyaç görece öne çıkabilir?
- A) Yalnız emeklilik huzurevi kapasitesi
- B) Bütün tarım alanlarının kapatılması
- C) Doğum kayıtlarının kaldırılması
- D) Göçün yasaklanması
- E) Okul ve gençlere yönelik hizmetler
Doğru cevap: E
Çözüm: Çocuk ve genç nüfusun oranı yüksek olan yerlerde eğitim ve genç nüfusa dönük hizmet talebi öne çıkabilir.
Çocuk ve yaşlı nüfusun toplamının çalışma çağındaki nüfusa oranı hangi göstergeyi verir?
- A) Toplam yaş bağımlılık oranı
- B) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- C) Doğal nüfus artış oranı
- D) Net dış göç oranı
- E) Kentleşme hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Toplam yaş bağımlılık oranı (0–14 + 65+) / (15–64) × 100 olarak hesaplanır.
İş olanakları nedeniyle göç alan kentin nüfusu artsa da köken bölgedeki akrabalık ilişkilerinin sürmesi neyi gösterir?
- A) Göçün sadece iklim yüzünden gerçekleştiğini
- B) Göçün sosyal bağları tamamen koparmak zorunda olmadığını
- C) Net göçün her zaman sıfır olduğunu
- D) Kent nüfusunun değişmediğini
- E) Kırsalda işsizliğin bütünüyle bittiğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Göç, kişinin ikamet yerini değiştirebilir; aile ve sosyal ağlar farklı yerler arasında devam edebilir.
Yaz aylarında hayvanlarla yüksek otlaklara çıkan bir ailenin kışın köyüne dönmesi hangi faaliyettir?
- A) Şehirleşme
- B) Sanayileşme
- C) Yaylacılık
- D) Uluslararası işçi göçü
- E) Kentsel dönüşüm
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaylacılık hayvanların otlatılması için yapılan mevsimlik yer değişimi ve konaklamadır.
Bir şehirde nüfusun kent sınırlarının dışındaki yeni konut alanlarına kayması en doğrudan hangi süreci anlatır?
- A) Doğal nüfus azalması
- B) Yurt dışına sürekli göç
- C) Bütün işlerin tarıma dönüşmesi
- D) Kentsel yayılma ve çevre yerleşmelerin büyümesi
- E) Göçün nüfus sayımından silinmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kentin çeperindeki konut alanlarının büyümesi kentsel alanın mekânsal genişlemesine işaret eder.
Nüfus yoğunluğu düşük bir ilde önemli bir organize sanayi bölgesi açılırsa en olası ilk demografik etki hangisidir?
- A) Doğal artışın tanımının değişmesi
- B) İlin yüz ölçümünün kendiliğinden küçülmesi
- C) Bütün kırsal yerleşmelerin kapanması
- D) Yaşlı nüfusun hemen sıfırlanması
- E) İş amaçlı göç çekme potansiyelinin artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeni sanayi istihdamı göç çekebilir; nüfus etkisinin büyüklüğü iş ve ulaşım koşullarına göre değişir.
Kırsal bir yörede nüfus azalıyor ama tarımda çalışan kişi başına düşen tarım alanı artıyor. Hangisi bu iki durumu birlikte açıklayabilir?
- A) Göçün tamamen durması ve tarım alanının küçülmesi
- B) Tarım nüfusunun iki katına çıkması
- C) Tarım alanlarının çalışanlardan daha hızlı azalması
- D) Tarımda çalışanların göç edip toplam tarım alanının benzer kalması
- E) Nüfus piramidinin tek başına kent statüsünü belirlemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Çalışan sayısı azalırken arazi sabit kalırsa kişi başına arazi artar; aynı sırada dışarı göç toplam nüfusu azaltabilir.
Farklı illerdeki toplu yerleşmelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisiyle en doğru ifade edilir?
- A) Yerleşmenin mutlaka 100.000 kişiden büyük olmasıyla
- B) Yerleşmenin yalnız deniz kıyısında bulunmasıyla
- C) Tarım dışı istihdamın mutlaka %100 olmasıyla
- D) Yıllık yağışın her ilde aynı olmasıyla
- E) Konutların belirli bir merkez çevresinde birbirine yakın olmasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplu yerleşme, nüfus büyüklüğünden çok konutların mekânsal olarak bir arada bulunmasıyla tanımlanır.
Türkiye’de farklı dönemlerde köylerin idari statüsü değişebildiğine göre kırsal nüfusun yıllara göre karşılaştırılmasında hangi önlem gerekir?
- A) Kullanılan idari ve istatistiksel tanımın aynı olup olmadığını kontrol etmek
- B) Yalnız ilçe merkezlerinin rakamlarını toplamak
- C) Kırsal nüfusu otomatik olarak toplam nüfus saymak
- D) Bütün yıllarda köy sayısının değişmediğini varsaymak
- E) Doğum ve ölümleri hesaptan bütünüyle çıkarmak
Doğru cevap: A
Çözüm: İdari sınır ve tanım değişiklikleri kırsal/kentsel istatistikleri etkileyebilir; karşılaştırma öncesi tanım tutarlılığı kontrol edilmelidir.
Nüfus piramidinde çocuk grupları daralırken 65+ nüfusun payı genişliyorsa, kamu hizmetlerinde hangi ihtiyaç daha çok önem kazanabilir?
- A) Yalnız ilkokul kapasitesini artırma
- B) Yaşlı bakım ve sağlık hizmetleri
- C) Doğum kayıtlarını kaldırma
- D) Bütün emeklilik hizmetlerini durdurma
- E) Kentler arası ulaşımı kaldırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaşlı payının yükselmesi kronik bakım, erişilebilir ulaşım ve yaşlı sağlık hizmetlerinin önemini artırabilir.
Bir yörede doğal nüfus artışı pozitif olmasına rağmen toplam nüfusun azalması aşağıdakilerden hangisini gerektirir?
- A) Net göçün mutlaka pozitif olmasını
- B) Doğumların ölümlerden az olmasını
- C) Negatif net göçün doğal artıştan mutlak olarak büyük olmasını
- D) Göç hareketinin sıfır olmasını
- E) Tarım alanının tamamının imara açılmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğal artış nüfusu artırırken toplam sayı azalıyorsa verilen göç fazlası bu artıştan büyük olmalıdır.
Bir araştırmacı ilin nüfusunun tarım arazisi üzerindeki olası baskısını karşılaştırmak istiyor. En uygun ilk gösterge hangisidir?
- A) Yıllık turist sayısı
- B) İlçelerin alfabetik sırası
- C) Yalnız okuryazarlık oranı
- D) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- E) Toplam deniz kıyısı uzunluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Fizyolojik yoğunluk toplam nüfusu tarım yapılabilen alanla ilişkilendirir; arazi üzerinde nüfus baskısını karşılaştırmada yararlı bir başlangıç göstergesidir.
Bir şehir göç almasına rağmen yıl sonunda nüfusu azalmışsa, aşağıdaki bilgilerden hangisi bunu açıklamak için tek başına yeterlidir?
- A) Göç alan kişi sayısının sıfırdan büyük olması
- B) Sanayi kuruluşlarının varlığı
- C) Yüz ölçümünün aynı kalması
- D) Turist sayısının artması
- E) Ölüm sayısının doğum sayısını ve net göç kazancını birlikte aşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplam değişim doğum−ölüm+net göçtür; ölüm fazlası net göç kazancından büyükse nüfus azalabilir.