Bir ülkenin toplam nüfusunun yüz ölçümüne bölünmesiyle hesaplanan yoğunluk türü hangisidir?
- A) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- B) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Net göç hızı
- E) Doğal nüfus artış hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik yoğunluk toplam nüfusun toplam yüz ölçüme bölünmesiyle hesaplanır ve kişi/km² olarak ifade edilir.
Toplam nüfusun tarım yapılabilen arazi alanına bölünmesi hangi nüfus yoğunluğunu verir?
- A) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- B) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Kentleşme oranı
- E) Çalışma çağındaki nüfus oranı
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik yoğunluk, toplam nüfusun tarım yapılabilen alana bölünmesidir; payda toplam yüz ölçüm değil tarım alanıdır.
Tarımla uğraşan nüfusun işlenen tarım alanına bölünmesiyle bulunan gösterge hangisidir?
- A) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- B) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- C) Tarımsal nüfus yoğunluğu
- D) Net dış göç
- E) Nüfus artış miktarı
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarımsal nüfus yoğunluğu yalnız tarımda çalışan nüfusu, işlenebilir veya işlenen tarım alanıyla ilişkilendirir.
Türkiye’de nüfusun genellikle kıyı kuşağı ve büyük kentler çevresinde yoğunlaşmasında hangi etken birlikte belirleyicidir?
- A) Yükseltinin her yerde aynı olması
- B) Bütün illerde sanayinin eşit dağılması
- C) Dağlık kesimlerde tarımın daha geniş olması
- D) Elverişli yaşam koşulları ve iş olanakları
- E) Kıyıların bütünüyle yerleşmeye kapalı olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Verimli düzlükler, ılıman koşullar, ulaşım, sanayi ve hizmet işlerinin bulunduğu yerler daha fazla nüfus çekebilir.
Türkiye’de İstanbul ve Kocaeli çevresinin nüfus çekmesinde hangi ekonomik faaliyetler öne çıkar?
- A) Yaylacılık ve mera hayvancılığı
- B) Yalnız kuru tarım
- C) Buzul turizmi ve avcılık
- D) Gezici hayvancılık
- E) Sanayi, ticaret ve hizmetler
Doğru cevap: E
Çözüm: Marmara’da sanayi, ticaret, lojistik ve hizmet işlerinin yoğunlaşması nüfus çekme gücünü artırır.
Yüksek, engebeli ve ulaşımın güç olduğu alanların seyrek nüfuslu olmasında hangi doğal faktör belirgindir?
- A) Yer şekillerinin olumsuzluğu
- B) Günlük gelgit farkı
- C) Kıyı akıntılarının yönü
- D) Denizlerin tuzluluk oranı
- E) Okyanus akıntılarının kesilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yükselti ve engebe tarım alanlarını ve ulaşım seçeneklerini sınırlayarak bazı kesimlerde nüfus yoğunluğunu düşürebilir.
Bir yıldaki doğum sayısından ölüm sayısının çıkarılmasıyla hangi büyüklük elde edilir?
- A) Net göç miktarı
- B) Doğal nüfus artış miktarı
- C) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- D) Toplam nüfus miktarı
- E) Kentsel nüfus oranı
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğal artış miktarı doğum eksi ölüm sayısıdır; göç hareketi bu hesapta yer almaz.
Bir yerleşmenin aldığı göçten verdiği göç çıkarıldığında hangi sonuç bulunur?
- A) Doğal nüfus artışı
- B) Toplam doğum sayısı
- C) Net göç miktarı
- D) Yaşlı bağımlılık oranı
- E) Fizyolojik yoğunluk
Doğru cevap: C
Çözüm: Net göç, gelen kişi sayısı eksi giden kişi sayısıdır; pozitif sonuç göç fazlasını gösterir.
Nüfus piramidinin tabanının geniş olması öncelikle hangi demografik özelliğe işaret eder?
- A) Yaşlı nüfusun çocuk nüfustan fazla olmasına
- B) Doğumların tamamen durmasına
- C) Çalışan herkesin emekli olmasına
- D) Çocuk yaş grubunun görece büyük olmasına
- E) Dış göçün kesinlikle sıfır olmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Geniş taban 0–4 yaş dahil çocuk kuşaklarının görece büyük olduğunu ve geçmişte yüksek doğurganlığı gösterebilir.
Nüfus piramidinde 65 yaş ve üzerindeki grubun payının artması hangi değişimi gösterir?
- A) Çocuk bağımlılık oranının zorunlu artmasını
- B) Doğum sayısının kesinlikle iki katına çıkmasını
- C) Göçün tamamen sona ermesini
- D) Tarım alanlarının genişlemesini
- E) Nüfusun yaşlanmasını
Doğru cevap: E
Çözüm: 65 yaş ve üzeri nüfusun toplam içindeki payının artması demografik yaşlanmanın göstergesidir.
Demografide çalışma çağındaki nüfus için yaygın kullanılan yaş aralığı hangisidir?
- A) 15–64 yaş
- B) 0–14 yaş
- C) 65 yaş ve üzeri
- D) 0–4 yaş
- E) 80 yaş ve üzeri
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağımlılık oranı hesaplarında yaygın olarak 15–64 yaş çalışma çağı, 0–14 ve 65+ bağımlı yaş grupları sayılır.
Kırdan kente göçte kentlerin iş ve eğitim olanakları nasıl sınıflandırılır?
- A) İtici faktör
- B) Çekici faktör
- C) Doğal engel
- D) İklimsel afet
- E) Nüfus sayımı
Doğru cevap: B
Çözüm: İş, eğitim ve hizmet olanakları göç edilecek yerdeki çekici faktörlerdir.
Kırsalda tarım arazilerinin miras yoluyla küçülmesi göç açısından nasıl bir etkendir?
- A) Göçe çekici faktör
- B) Nüfus sayımı yöntemi
- C) Göçe itici faktör
- D) Şehir içi ulaşım ağı
- E) Nüfus piramidinin tabanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kırsalda geçim imkânlarını daraltan arazi parçalanması göçü hızlandırabilecek itici koşuldur.
Karadeniz’in engebeli ve bol yağışlı kırsal kesimlerinde hangi yerleşme dokusu yaygındır?
- A) Surlu toplu kent
- B) Çizgisel sanayi kenti
- C) Tamamen plansız metropol
- D) Dağınık yerleşme
- E) Bitişik düz ovada toplu köy
Doğru cevap: D
Çözüm: Engebeli arazi, yaygın su kaynakları ve dağılmış tarım parselleri Karadeniz’in bazı kırsal sahalarında dağınık yerleşmeyi destekler.
İç Anadolu’da su kaynakları çevresinde evlerin birbirine yakın kurulduğu yerleşme dokusu hangisidir?
- A) Dağınık yerleşme
- B) Gezici kamp düzeni
- C) Gökdelenlerden oluşan yerleşme
- D) Sürekli su üstü yerleşimi
- E) Toplu yerleşme
Doğru cevap: E
Çözüm: Suyun görece sınırlı olduğu bazı iç kesimlerde konutlar kuyu, çeşme ve ortak kullanım alanları çevresinde toplanabilir.
Hayvancılık amacıyla yazın yüksek kesimlerde kullanılan mevsimlik yerleşme hangisidir?
- A) Yayla
- B) Mahalle
- C) Metropol
- D) Liman kenti
- E) Sanayi bölgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaylalar hayvanların yazın otlatıldığı ve mevsimlik konaklamanın görülebildiği yüksek alanlardır.
Türkiye’de adres kayıtlarına dayalı yıllık yerleşim yeri nüfus bilgilerinin temel sistemi hangisidir?
- A) Merkezî sınav yerleştirme sistemi
- B) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)
- C) Tapu kadastro üretim indeksi
- D) Tarımsal ürün fiyat endeksi
- E) Trafik tescil veri tabanı
Doğru cevap: B
Çözüm: TÜİK tarafından kullanılan ADNKS, ikamet adreslerine dayalı nüfus istatistiklerinin üretilmesini sağlar.
Bir kişinin ülke sınırları içinde başka bir ile kalıcı olarak yerleşmesi hangi göç türüdür?
- A) Dış göç
- B) Kıtalar arası göç
- C) İç göç
- D) Yurt dışından dönüş göçü
- E) Sınır aşan işçi göçü
Doğru cevap: C
Çözüm: Ülke sınırları içindeki il veya yerleşmeler arasında yer değiştirme iç göçtür.
Türkiye’den başka bir ülkeye çalışmak üzere yerleşen bir kişinin hareketi hangi göç türüne girer?
- A) İç göç
- B) Günlük işe gidiş geliş
- C) Mevsimlik yaylacılık
- D) Dış göç
- E) Kent içi toplu taşıma
Doğru cevap: D
Çözüm: Uluslararası sınır aşılması dış göçü tanımlar; kalıcılık ve amaç ayrıca sınıflandırılabilir.
Göç alan kentlerde konut ve altyapı talebinin hızla artması hangi sürecin olası sonucudur?
- A) Mutlak nüfus azalması
- B) Dağların yükselmesi
- C) Kırsal tarım alanının artması
- D) Doğal doğumların sıfırlanması
- E) Hızlı kentleşme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kentlere yönelen göç, konut, ulaşım, eğitim ve altyapı hizmetlerine olan talebi artırabilir.