Nüfusu 900.000, yüz ölçümü 3.000 km² olan bir ilin aritmetik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 300
- B) 150
- C) 200
- D) 450
- E) 600
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik nüfus yoğunluğu 900.000 / 3.000 = 300 kişi/km² olarak hesaplanır.
Nüfusu 600.000 ve tarım yapılabilir alanı 2.000 km² olan bir bölgenin fizyolojik nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 150
- B) 300
- C) 200
- D) 400
- E) 600
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik yoğunluk toplam nüfusun tarım yapılabilen alana bölünmesidir: 600.000 / 2.000 = 300.
Tarımda çalışan 60.000 kişi ve 1.500 km² işlenen tarım alanı bulunan ilde tarımsal nüfus yoğunluğu kaç kişi/km²dir?
- A) 20
- B) 30
- C) 40
- D) 60
- E) 80
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarımsal yoğunluk tarımda çalışan kişi sayısının işlenen tarım alanına bölümüdür: 60.000 / 1.500 = 40.
Bir ilde bir yılda 18.000 doğum ve 11.000 ölüm varsa, göç hesaba katılmadan nüfus değişimi kaç kişidir?
- A) 7.000 kişi azalış
- B) 11.000 kişi artış
- C) 18.000 kişi artış
- D) 7.000 kişi artış
- E) 29.000 kişi artış
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğal nüfus artışı 18.000 − 11.000 = 7.000 kişidir.
Bir kent yıl içinde 25.000 göç almış ve 17.000 göç vermişse net göç miktarı nedir?
- A) −8.000 kişi
- B) 17.000 kişi
- C) 25.000 kişi
- D) 42.000 kişi
- E) 8.000 kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Net göç 25.000 − 17.000 = +8.000 kişidir; kentin aldığı göç verdiğinden fazladır.
Marmara’da bir ilin hem liman bağlantılarına hem sanayi alanlarına sahip olması nüfusun artışını öncelikle nasıl etkiler?
- A) İstihdamı ve göç çekme gücünü artırır
- B) Tarım alanlarını zorunlu olarak genişletir
- C) Tüm doğumları anında durdurur
- D) Yer şekillerini tamamen düzleştirir
- E) Göçün yalnız kışın yapılmasını sağlar
Doğru cevap: A
Çözüm: Liman, sanayi ve ulaşımın bir aradalığı istihdam alanlarını çeşitlendirip çevreden göç çekebilir.
Kızılırmak Deltası’nda tarım ve yerleşmeye uygun düz alanların bulunması, yakın çevre nüfusunun dağılışını nasıl etkileyebilir?
- A) Yüksek dağlarda yerleşmeyi zorunlu kılar
- B) Düz ve verimli sahalarda yerleşmeyi destekler
- C) Kıyıdaki her yerleşmeyi ortadan kaldırır
- D) Nüfusun yalnız göçlerle azalmasına neden olur
- E) İklim etkisini bütünüyle kaldırır
Doğru cevap: B
Çözüm: Delta ovalarındaki ulaşım ve tarım elverişliliği nüfusun belli kesimlerde toplanmasını destekler.
Bir ilde nüfus büyürken doğal artışın negatif olması hangi durumda mümkündür?
- A) Alınan göçün verilen göçten küçük olması
- B) Ölümlerin doğumlardan az olması
- C) Net göç kazancının doğal azalışı aşması
- D) Doğal azalışın toplam değişimle eşit olması
- E) Tüm göç hareketlerinin sıfırlanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Toplam nüfus değişimi doğal artış ile net göçün toplamıdır; dışarıdan gelen göç doğal azalışı telafi edebilir.
Bir bölgenin nüfusu artmasına rağmen Türkiye nüfusu içindeki payı azalıyorsa hangisi doğrudur?
- A) Bölgenin mutlak nüfusu kesin azalmıştır
- B) Bölgedeki doğum sayısı zorunlu olarak sıfırdır
- C) Bölgeden hiç kimse göç almamıştır
- D) Bölgenin nüfusu ülke ortalamasından daha yavaş artmıştır
- E) Ülke toplam nüfusu kesin azalmıştır
Doğru cevap: D
Çözüm: Payın düşmesi, nüfusun mutlak olarak azalmasını gerektirmez; diğer bölgelerde daha hızlı artış görülebilir.
İç Anadolu’da yerleşmelerin su kuyusu ve çeşme çevresinde sıklaşması, hangi doğal etkenin belirleyiciliğini gösterir?
- A) Gelgit genliği
- B) Deniz akıntılarının sıcaklığı
- C) Buzul aşındırması
- D) Okyanusal tuzluluk
- E) Su kaynaklarının dağılışı
Doğru cevap: E
Çözüm: İç bölgelerde yüzey suyunun kısıtlı olduğu yerlerde konutlar suya erişilebilir ortak noktalarda toplanabilir.
Doğu Karadeniz’de evlerin tarlalara yakın ve birbirinden uzak inşa edilmesi hangi faktörlerle daha iyi açıklanır?
- A) Parçalı arazi, engebe ve suya erişimle
- B) Geniş düzlüklerde tek merkezî kuyu olmasıyla
- C) Çöl koşullarında suyun tek kaynaktan sağlanmasıyla
- D) Tek bir fabrikanın bütün konutları toplamasıyla
- E) Dağlık arazinin tamamen ortadan kalkmasıyla
Doğru cevap: A
Çözüm: Yağışlı ve parçalı arazi yapısı konutları farklı parsellerin yakınlarına dağıtabilir.
Tarımda makineleşme nedeniyle iş gücü ihtiyacı düşen bir köyden kente yönelen göç için hangi açıklama uygundur?
- A) Kentteki eğitim olanakları itici faktördür
- B) Kırsaldaki istihdam daralması itici faktördür
- C) Makineleşme yalnız dış göç doğurur
- D) Bu hareket uluslararası göçtür
- E) Göçün ekonomik nedenlerle ilgisi yoktur
Doğru cevap: B
Çözüm: Tarımsal mekanizasyon kırsal iş gücü talebini azaltabilir ve kentlerde iş arama eğilimini artırabilir.
Türkiye’de turizm merkezlerinin yaz aylarında hizmet çalışanı çekmesi hangi tür yer değiştirmeye örnektir?
- A) Zorunlu uluslararası göç
- B) Sürekli kırsal nüfus artışı
- C) Mevsimlik iş gücü göçü
- D) Doğal nüfus değişimi
- E) Yer şekli kaynaklı yerleşme dokusu
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaz sezonunda geçici olarak başka yörede çalışan kişilerin hareketi mevsimlik iş gücü göçüdür.
Türkiye’den 1960’larda Almanya gibi Avrupa ülkelerine çalışmaya gidenlerin hareketi hangi örneğe girer?
- A) Köyden köye iç göç
- B) Mevsimlik yaylacılık
- C) Günlük kent içi hareket
- D) Uluslararası iş gücü göçü
- E) Zorunlu nüfus mübadelesi
Doğru cevap: D
Çözüm: 1960’lı yıllarda Avrupa’ya yönelen işçi hareketleri uluslararası iş gücü göçünün klasik örneklerindendir.
İki yerleşmeden birinde genç nüfus payı yüksek, diğerinde yaşlı nüfus payı yüksekse, ilk yerleşmede hangi ihtiyaç görece öne çıkabilir?
- A) Yalnız emeklilik huzurevi kapasitesi
- B) Bütün tarım alanlarının kapatılması
- C) Doğum kayıtlarının kaldırılması
- D) Göçün yasaklanması
- E) Okul ve gençlere yönelik hizmetler
Doğru cevap: E
Çözüm: Çocuk ve genç nüfusun oranı yüksek olan yerlerde eğitim ve genç nüfusa dönük hizmet talebi öne çıkabilir.
Çocuk ve yaşlı nüfusun toplamının çalışma çağındaki nüfusa oranı hangi göstergeyi verir?
- A) Toplam yaş bağımlılık oranı
- B) Aritmetik nüfus yoğunluğu
- C) Doğal nüfus artış oranı
- D) Net dış göç oranı
- E) Kentleşme hızı
Doğru cevap: A
Çözüm: Toplam yaş bağımlılık oranı (0–14 + 65+) / (15–64) × 100 olarak hesaplanır.
İş olanakları nedeniyle göç alan kentin nüfusu artsa da köken bölgedeki akrabalık ilişkilerinin sürmesi neyi gösterir?
- A) Göçün sadece iklim yüzünden gerçekleştiğini
- B) Göçün sosyal bağları tamamen koparmak zorunda olmadığını
- C) Net göçün her zaman sıfır olduğunu
- D) Kent nüfusunun değişmediğini
- E) Kırsalda işsizliğin bütünüyle bittiğini
Doğru cevap: B
Çözüm: Göç, kişinin ikamet yerini değiştirebilir; aile ve sosyal ağlar farklı yerler arasında devam edebilir.
Yaz aylarında hayvanlarla yüksek otlaklara çıkan bir ailenin kışın köyüne dönmesi hangi faaliyettir?
- A) Şehirleşme
- B) Sanayileşme
- C) Yaylacılık
- D) Uluslararası işçi göçü
- E) Kentsel dönüşüm
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaylacılık hayvanların otlatılması için yapılan mevsimlik yer değişimi ve konaklamadır.
Bir şehirde nüfusun kent sınırlarının dışındaki yeni konut alanlarına kayması en doğrudan hangi süreci anlatır?
- A) Doğal nüfus azalması
- B) Yurt dışına sürekli göç
- C) Bütün işlerin tarıma dönüşmesi
- D) Kentsel yayılma ve çevre yerleşmelerin büyümesi
- E) Göçün nüfus sayımından silinmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kentin çeperindeki konut alanlarının büyümesi kentsel alanın mekânsal genişlemesine işaret eder.
Nüfus yoğunluğu düşük bir ilde önemli bir organize sanayi bölgesi açılırsa en olası ilk demografik etki hangisidir?
- A) Doğal artışın tanımının değişmesi
- B) İlin yüz ölçümünün kendiliğinden küçülmesi
- C) Bütün kırsal yerleşmelerin kapanması
- D) Yaşlı nüfusun hemen sıfırlanması
- E) İş amaçlı göç çekme potansiyelinin artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeni sanayi istihdamı göç çekebilir; nüfus etkisinin büyüklüğü iş ve ulaşım koşullarına göre değişir.