Nüfusu 1.200.000, toplam alanı 6.000 km², tarım yapılabilir alanı 2.000 km² olan ilin aritmetik ve fizyolojik yoğunlukları sırasıyla kaçtır?
- A) 200 ve 600 kişi/km²
- B) 600 ve 200 kişi/km²
- C) 200 ve 400 kişi/km²
- D) 300 ve 600 kişi/km²
- E) 400 ve 200 kişi/km²
Doğru cevap: A
Çözüm: Aritmetik yoğunluk 1.200.000/6.000=200; fizyolojik yoğunluk 1.200.000/2.000=600 kişi/km²dir.
Bir ilde toplam nüfus 800.000, tarımda çalışan nüfus 80.000 ve işlenen tarım alanı 1.600 km² ise fizyolojik ve tarımsal yoğunluk kaçtır?
- A) 50 ve 500 kişi/km²
- B) 500 ve 50 kişi/km²
- C) 400 ve 50 kişi/km²
- D) 500 ve 100 kişi/km²
- E) 250 ve 80 kişi/km²
Doğru cevap: B
Çözüm: Fizyolojik 800.000/1.600=500, tarımsal 80.000/1.600=50 kişi/km²dir.
Bir ilin başlangıç nüfusu 500.000 iken yılda 9.000 doğum, 6.000 ölüm, 12.000 gelen ve 17.000 giden kaydediliyor. Yıl sonu nüfusu kaç olur?
- A) 492.000
- B) 500.000
- C) 498.000
- D) 502.000
- E) 515.000
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğal artış +3.000, net göç −5.000, toplam değişim −2.000 kişidir; yıl sonu nüfusu 498.000 olur.
Başlangıçta 900.000 nüfuslu kentte bir yılda doğal artış +4.000, net göç +9.000 ise toplam nüfus değişim oranı yaklaşık yüzde kaçtır?
- A) %0,44
- B) %1,00
- C) %1,89
- D) %1,44
- E) %2,44
Doğru cevap: D
Çözüm: Toplam artış 13.000; başlangıç nüfusuna bölününce 13.000/900.000×100≈%1,44 elde edilir.
İki bölgeden A’nın aritmetik yoğunluğu 120, B’nin 90 kişi/km²; fizyolojik yoğunlukları sırasıyla 250 ve 400 kişi/km²dir. Hangisi kesin söylenebilir?
- A) A’nın toplam nüfusu B’den fazladır
- B) B’nin tarım nüfusu A’dan fazladır
- C) A’da net göç her yıl pozitiftir
- D) İki bölgede tarımsal istihdam oranı eşittir
- E) B’de tarım alanının toplam alana oranı daha düşüktür
Doğru cevap: E
Çözüm: Fizyolojik/arimetik yoğunluk oranı toplam alan/tarım alanını verir. B’de 400/90 oranı, A’daki 250/120’den büyüktür; tarım alanı payı daha küçüktür.
Bir yerin nüfusu 10 yılda %20 artarken tarım alanı %10 azalıyorsa fizyolojik yoğunluğu başlangıca göre yaklaşık ne kadar artar?
- A) %33,3
- B) %10
- C) %20
- D) %25
- E) %40
Doğru cevap: A
Çözüm: Yeni fizyolojik yoğunluk eski değerin 1,20/0,90≈1,333 katıdır; yaklaşık %33,3 artış olur.
Bir ilçede 0–14 yaş 18.000, 15–64 yaş 60.000 ve 65+ yaş 12.000 kişi bulunuyor. Toplam yaş bağımlılık oranı yüzde kaçtır?
- A) %20
- B) %50
- C) %30
- D) %40
- E) %60
Doğru cevap: B
Çözüm: Bağımlı yaş nüfusu 18.000+12.000=30.000; 30.000/60.000×100=%50 bulunur.
Bir kentte çalışma çağındaki nüfusun oranı %65, çocuk nüfusun oranı %20 ise yaşlı nüfusun oranı kaçtır?
- A) %10
- B) %20
- C) %15
- D) %25
- E) %35
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaş grupları toplamı %100 olduğundan 65+ nüfus oranı 100−65−20=%15 olur.
İl A’da toplam nüfusun %30’u çocuk, il B’de %15’i çocuk; diğer koşullar eşitken hangi çıkarım daha sağlamdır?
- A) A’da toplam öğrenci sayısı kesinlikle daha fazladır
- B) B’de yaşlı sayısı kesinlikle daha yüksektir
- C) A’daki doğumların tamamı bu yıl olmuştur
- D) A’da çocuklara yönelik eğitim ve sağlık hizmeti talebi nüfusa oranla daha yüksek olabilir
- E) B’de dış göç kesinlikle yoktur
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocukların payı A’da daha yüksektir; fakat mutlak sayı karşılaştırması için illerin toplam nüfusu gerekir.
Bir ilçede yıllık doğum 1.200 ve ölüm 1.800 olmasına rağmen nüfus 400 kişi artıyor. Net göç kaç kişidir?
- A) −1.000
- B) +200
- C) +400
- D) +600
- E) +1.000
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğal değişim −600; toplam değişim +400 ise +400=−600+net göç, dolayısıyla net göç +1.000 olmalıdır.
Nüfusu 400.000 olan A ilinin aldığı göç 20.000, verdiği göç 12.000; nüfusu 200.000 olan B ilinin aldığı göç 10.000, verdiği göç 6.000 ise hangisi doğrudur?
- A) İki ilin de nüfusuna göre net göç oranları aynıdır
- B) A’nın net göç oranı B’nin iki katıdır
- C) B’nin net göç oranı A’nın iki katıdır
- D) Yalnız A net göç almaktadır
- E) Her iki ilde net göç negatiftir
Doğru cevap: A
Çözüm: A’da net göç 8.000/400.000=%2, B’de 4.000/200.000=%2dir; net göç miktarları farklı, oranları aynıdır.
Büyük bir ilin nüfusu 2 milyondan 2,2 milyona çıkarken Türkiye nüfusu 40 milyondan 50 milyona yükseliyor. İlin ülke nüfusundaki payı nasıl değişir?
- A) %5’ten %5,5’e yükselir
- B) %5’ten %4,4’e düşer
- C) %4’ten %5’e yükselir
- D) %5’te sabit kalır
- E) %4,4’ten %5’e yükselir
Doğru cevap: B
Çözüm: Başlangıç payı 2/40=%5, bitiş payı 2,2/50=%4,4 olur; ilin nüfusu artsa da ülke içindeki payı düşmüştür.
Bir yerleşmede gençlerin üniversite için başka illere taşınması en doğrudan hangi demografik değişime yol açabilir?
- A) Doğal doğum oranının hemen sıfırlanmasına
- B) 65 yaş üstündeki kişi sayısının zorunlu artmasına
- C) Genç yetişkin yaş grubunun payının azalmasına
- D) Yüz ölçümünün küçülmesine
- E) Tarımsal yoğunluğun kesinlikle sıfırlanmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Eğitim göçü özellikle genç yetişkin yaş grubunun çıkışına neden olabildiği için yaş yapısını değiştirebilir.
Kırsal bir yörede nüfus azalıyor ama tarımda çalışan kişi başına düşen tarım alanı artıyor. Hangisi bu iki durumu birlikte açıklayabilir?
- A) Göçün tamamen durması ve tarım alanının küçülmesi
- B) Tarım nüfusunun iki katına çıkması
- C) Tarım alanlarının çalışanlardan daha hızlı azalması
- D) Tarımda çalışanların göç edip toplam tarım alanının benzer kalması
- E) Nüfus piramidinin tek başına kent statüsünü belirlemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Çalışan sayısı azalırken arazi sabit kalırsa kişi başına arazi artar; aynı sırada dışarı göç toplam nüfusu azaltabilir.
Farklı illerdeki toplu yerleşmelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisiyle en doğru ifade edilir?
- A) Yerleşmenin mutlaka 100.000 kişiden büyük olmasıyla
- B) Yerleşmenin yalnız deniz kıyısında bulunmasıyla
- C) Tarım dışı istihdamın mutlaka %100 olmasıyla
- D) Yıllık yağışın her ilde aynı olmasıyla
- E) Konutların belirli bir merkez çevresinde birbirine yakın olmasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplu yerleşme, nüfus büyüklüğünden çok konutların mekânsal olarak bir arada bulunmasıyla tanımlanır.
Türkiye’de farklı dönemlerde köylerin idari statüsü değişebildiğine göre kırsal nüfusun yıllara göre karşılaştırılmasında hangi önlem gerekir?
- A) Kullanılan idari ve istatistiksel tanımın aynı olup olmadığını kontrol etmek
- B) Yalnız ilçe merkezlerinin rakamlarını toplamak
- C) Kırsal nüfusu otomatik olarak toplam nüfus saymak
- D) Bütün yıllarda köy sayısının değişmediğini varsaymak
- E) Doğum ve ölümleri hesaptan bütünüyle çıkarmak
Doğru cevap: A
Çözüm: İdari sınır ve tanım değişiklikleri kırsal/kentsel istatistikleri etkileyebilir; karşılaştırma öncesi tanım tutarlılığı kontrol edilmelidir.
Nüfus piramidinde çocuk grupları daralırken 65+ nüfusun payı genişliyorsa, kamu hizmetlerinde hangi ihtiyaç daha çok önem kazanabilir?
- A) Yalnız ilkokul kapasitesini artırma
- B) Yaşlı bakım ve sağlık hizmetleri
- C) Doğum kayıtlarını kaldırma
- D) Bütün emeklilik hizmetlerini durdurma
- E) Kentler arası ulaşımı kaldırma
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaşlı payının yükselmesi kronik bakım, erişilebilir ulaşım ve yaşlı sağlık hizmetlerinin önemini artırabilir.
Bir yörede doğal nüfus artışı pozitif olmasına rağmen toplam nüfusun azalması aşağıdakilerden hangisini gerektirir?
- A) Net göçün mutlaka pozitif olmasını
- B) Doğumların ölümlerden az olmasını
- C) Negatif net göçün doğal artıştan mutlak olarak büyük olmasını
- D) Göç hareketinin sıfır olmasını
- E) Tarım alanının tamamının imara açılmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğal artış nüfusu artırırken toplam sayı azalıyorsa verilen göç fazlası bu artıştan büyük olmalıdır.
Bir araştırmacı ilin nüfusunun tarım arazisi üzerindeki olası baskısını karşılaştırmak istiyor. En uygun ilk gösterge hangisidir?
- A) Yıllık turist sayısı
- B) İlçelerin alfabetik sırası
- C) Yalnız okuryazarlık oranı
- D) Fizyolojik nüfus yoğunluğu
- E) Toplam deniz kıyısı uzunluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Fizyolojik yoğunluk toplam nüfusu tarım yapılabilen alanla ilişkilendirir; arazi üzerinde nüfus baskısını karşılaştırmada yararlı bir başlangıç göstergesidir.
Bir şehir göç almasına rağmen yıl sonunda nüfusu azalmışsa, aşağıdaki bilgilerden hangisi bunu açıklamak için tek başına yeterlidir?
- A) Göç alan kişi sayısının sıfırdan büyük olması
- B) Sanayi kuruluşlarının varlığı
- C) Yüz ölçümünün aynı kalması
- D) Turist sayısının artması
- E) Ölüm sayısının doğum sayısını ve net göç kazancını birlikte aşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Toplam değişim doğum−ölüm+net göçtür; ölüm fazlası net göç kazancından büyükse nüfus azalabilir.