Bitkisel üretim, hayvancılık ve madencilik ekonomik faaliyetlerin hangi ana grubundadır?
- A) Birincil ekonomik faaliyetler
- B) İkincil ekonomik faaliyetler
- C) Üçüncül ekonomik faaliyetler
- D) Dördüncül ekonomik faaliyetler
- E) Beşincil ekonomik faaliyetler
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğadan doğrudan kaynak ve ham madde elde etme faaliyetleri birincil ekonomik faaliyetler grubundadır.
Bir otomobil fabrikasında ham maddelerin işlenerek ürün üretilmesi hangi ekonomik sektörün örneğidir?
- A) Birincil sektör
- B) İkincil sektör
- C) Üçüncül sektör
- D) Dördüncül sektör
- E) Tarımsal üretim sektörü
Doğru cevap: B
Çözüm: İmalat sanayisi, doğal kaynakların işlenip mamul hâline getirilmesi nedeniyle ikincil ekonomik faaliyettir.
Turizm, ticaret, ulaşım ve bankacılık ekonomik faaliyetlerin hangi grubuna girer?
- A) Birincil ekonomik faaliyetler
- B) İkincil ekonomik faaliyetler
- C) Üçüncül ekonomik faaliyetler
- D) Yalnız tarımsal faaliyetler
- E) Yalnız maden çıkarma faaliyetleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Hizmet sunan turizm, ticaret, ulaşım ve bankacılık üçüncül ekonomik faaliyetler arasında sınıflandırılır.
Türkiye’de çay tarımının en belirgin yoğunlaşma alanı neresidir?
- A) Tuz Gölü çevresi
- B) Konya Kapalı Havzası
- C) Erzurum-Kars platolarının bütünü
- D) Doğu Karadeniz kıyıları
- E) Güneydoğu Anadolu’nun kurak düzlükleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Çay yüksek nem ve düzenli yağış istediğinden Türkiye’de özellikle Rize ve çevresindeki Doğu Karadeniz kıyılarında yetiştirilir.
Fındık üretimiyle öne çıkan Türkiye kıyı kuşağı hangisidir?
- A) Teke Yarımadası kıyıları
- B) Mersin kıyı düzlükleri
- C) Tuz Gölü kıyıları
- D) Van Gölü’nün bütün kıyıları
- E) Karadeniz kıyıları
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye’de ticari fındık yetiştiriciliği özellikle Karadeniz kıyı kuşağında, Ordu ve Giresun çevresinde yoğunlaşır.
Zeytin ağacının kış donlarına duyarlılığı yetiştiriciliğini Türkiye’de daha çok hangi iklimle ilişkilendirir?
- A) Akdeniz iklimi
- B) Sert karasal iklim
- C) Tundra iklimi
- D) Kutup iklimi
- E) Yıl boyu donlu dağ iklimi
Doğru cevap: A
Çözüm: Zeytin ılıman, kışların görece yumuşak geçtiği Akdeniz ve Ege kıyı koşullarında yaygın yetişir.
Türkiye’de buğdayın geniş alanlarda yetişmesinin temel doğal nedeni hangisidir?
- A) Tüm yıl yüksek nem istemesi
- B) Karasal ve yarı kurak koşullara uyum gösterebilmesi
- C) Yalnız deniz kıyısında yetişebilmesi
- D) Kışın sürekli tropikal sıcaklık istemesi
- E) Yalnız bataklıklarda ürün vermesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Buğday geniş sıcaklık aralıklarına ve görece kurak koşullara uyum sağlayabildiği için iç kesimlerde yaygın tarımı yapılır.
Doğu Karadeniz’de yağışlı iklime uyumlu çay bitkisinin İç Anadolu’da yaygınlaşmamasının en güçlü nedeni hangisidir?
- A) İç kesimlerde nem ve yağış koşullarının çay için daha elverişsiz olması
- B) Çayın yalnız kireçli ve kurak toprak istemesi
- C) İç Anadolu’da bütün tarımın yasak olması
- D) Çay yetiştiriciliğinin deniz ulaşımı gerektirmesi
- E) İç Anadolu’da yalnız yazın yağmur görülmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Çay yüksek hava nemi ve düzenli yağışa ihtiyaç duyar; İç Anadolu’nun yarı kurak iklimi bu gereksinimi karşılamaz.
Üretim döneminde su isteği yüksek olan çeltiğin Edirne çevresinde Meriç-Ergene sistemiyle ilişkili ovalarda yetişmesi öncelikle neyle açıklanır?
- A) Kışın kalıcı kar örtüsü istemesiyle
- B) Sulama için yeterli suya erişimle
- C) Yalnız kurak yamaçta yetişmesiyle
- D) Sulu tarıma ihtiyaç duymamasıyla
- E) Deniz suyuyla sulamaya dayanıklı olmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Çeltik üretimi kontrollü ve bol su kullanımı gerektirir; uygun ova ve sulama olanakları ürün dağılışında önemlidir.
Çukurova’da sulama kanallarının geliştirilmesi, sıcak iklim koşullarıyla birlikte en doğrudan hangi üretimi destekleyebilir?
- A) Çay yetiştiriciliğinin bütün ovayı kaplamasını
- B) Buğdayın yalnız kar erimesiyle sulanmasını
- C) Pamuk ve mısır gibi su isteyen ürünlerin yetiştirilmesini
- D) Yalnız kuru tarım yapılmasını
- E) Mera alanlarının zorunlu olarak genişlemesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıcak ve geniş ovalarda düzenli sulama pamuk ve mısır gibi ürünlerin yetişmesini ve verimini artırabilir.
Türkiye’de turunçgillerin özellikle Akdeniz kıyılarında yetişmesi hangi iklim sınırlamasıyla ilişkilidir?
- A) Yıl boyunca kar örtüsüne ihtiyaç duymalarıyla
- B) Ağustos aylarında sürekli don istemeleriyle
- C) Yalnız yüksek platolarda verimli olmalarıyla
- D) Şiddetli kış donlarından zarar görebilmeleriyle
- E) Yetiştirme döneminde güneşlenmenin sakıncalı olmasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Turunçgiller dona duyarlı olduğundan kışları ılıman Akdeniz kıyı kuşağında daha uygundur.
Malatya’nın kayısı üretiminde öne çıkması bu kent için hangi ekonomik coğrafya eşleştirmesini güçlendirir?
- A) Deniz ürünleri sanayisi
- B) Çay tarımı ve işleme
- C) Tropikal kauçuk üretimi
- D) Taş kömürüne dayalı demir-çelik
- E) Meyvecilik ve tarımsal işleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Malatya kayısı yetiştiriciliği ve kayısının kurutulması/işlenmesiyle tanınan bir tarımsal üretim merkezidir.
Güneydoğu Anadolu’da sulama imkânlarının artması hangi değişimi doğrudan kolaylaştırabilir?
- A) Sulu tarım ürünlerinin çeşitlenmesi ve verim artışı
- B) Yağış miktarının mekanik olarak iki katına çıkması
- C) Bölgenin ikliminin tundraya dönüşmesi
- D) Tarım arazilerinin kendiliğinden denize açılması
- E) Kış sıcaklığının bütün illerde aynı olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Sulama olanaklarının gelişmesi su kısıtını hafifletir ve pamuk gibi su isteyen ürünlerin üretim potansiyelini artırır.
İç Anadolu’daki koyun yetiştiriciliğinin yaygın oluşunda hangi doğal çevre koşulu rol oynar?
- A) Yıl boyunca yoğun tropikal yağış
- B) Bozkır meralarının bulunması
- C) Kalıcı buzulların geniş alan kaplaması
- D) Her yerde sulak ormanların bulunması
- E) Deniz kıyısında geniş mercan resifleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Yarı kurak bozkır örtüsü küçükbaş mera hayvancılığına uyumlu alanlar sağlar.
Bir bölgede uzun ve sıcak yazlar, sulama altyapısı ve geniş ova koşulları birlikte bulunuyorsa, hangi ürün deseninin yaygınlaşması daha olasıdır?
- A) Pamuk ve mısır
- B) Çay ve fındık
- C) Kışlık karaçam ve ladin
- D) Yalnız yayla çayırı
- E) Yalnız çam mantarı
Doğru cevap: A
Çözüm: Pamuk ve mısır sıcak mevsim ve suya erişimden yararlanabilir; çay ve fındık ise yüksek nemli Karadeniz koşullarıyla ilişkilidir.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisinde ürünün yetişme koşulu ve Türkiye’deki üretim sahası birlikte doğrudur?
- A) Zeytin — kalıcı kar örtülü Erzurum platosu
- B) Çay — nemli Doğu Karadeniz kıyıları
- C) Pamuk — sulamasız kurak dağ zirveleri
- D) Turunçgil — uzun ve sert donlu iç platolar
- E) Çeltik — su bulunmayan taşlık yamaçlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Çay Rize ve çevresindeki yağışlı-nemli kıyı koşullarına uyumludur; diğer eşleştirmeler ürünlerin temel yetişme gereksinimleriyle çelişir.
Seracılık yapılan bir kıyı ovasında kışların ılıman olması üreticiye hangi ekonomik avantajı sağlayabilir?
- A) Sulama ihtiyacının her zaman sıfırlanmasını
- B) Bütün ürünlerin aynı gün olgunlaşmasını
- C) Isıtma gereksiniminin ve bazı üretim maliyetlerinin azalmasını
- D) Tüm zararlıların kesin olarak yok olmasını
- E) Ürünün pazara taşıma zorunluluğunun kalkmasını
Doğru cevap: C
Çözüm: Ilıman kışlar serada ısıtma ihtiyacını azaltabilir; su, iş gücü ve pazarlama ihtiyacı yine vardır.
Bir tarım işletmesinde hasat miktarı 1.200 tondan 1.500 tona, ekim alanı 400 hektardan 500 hektara çıkıyor. Hektar başına verim nasıl değişmiştir?
- A) 3 tondan 2 tona düşmüştür
- B) 3 tondan 4 tona yükselmiştir
- C) 4 tondan 5 tona yükselmiştir
- D) 3 ton/ha düzeyinde sabit kalmıştır
- E) 2 tondan 3 tona yükselmiştir
Doğru cevap: D
Çözüm: Başlangıç verimi 1.200/400=3 ton/ha, sonraki verim 1.500/500=3 ton/ha; üretim artsa da verim değişmemiştir.
Aynı ürünün ekim alanı %20 azalırken hektar başına verim %50 artarsa toplam üretim başlangıca göre nasıl değişir?
- A) %10 azalır
- B) %20 azalır
- C) %30 artar
- D) %50 artar
- E) %20 artar
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeni üretim çarpanı 0,80×1,50=1,20’dir; toplam üretim %20 artar.
Bir tarımsal üretim bölgesinde kişi başına gelir yükselirken tarım çalışanı sayısının azalması hangi gelişmeyle birlikte görülebilir?
- A) Makineleşme ve çalışan başına verimlilik artışıyla
- B) Tüm makinelerin üretimden kaldırılmasıyla
- C) Bütün tarım alanlarının zorunlu azalmasıyla
- D) Hasadın kesinlikle sıfıra düşmesiyle
- E) İş gücü verimliliğinin her koşulda düşmesiyle
Doğru cevap: A
Çözüm: Makine ve teknoloji kullanımı üretim verimliliğini artırırken tarımsal iş gücü ihtiyacını azaltabilir; sonuç işletme koşullarına bağlıdır.