Türkiye’de pamuk yetiştiriciliğinin iklim bakımından öne çıkan gereksinimi hangisidir?
- A) Yıl boyunca kalıcı kar örtüsü
- B) Kısa ve çok soğuk yaz
- C) Uzun ve sıcak yetişme dönemi
- D) Sürekli donlu toprak
- E) Tüm mevsimler boyunca sis
Doğru cevap: C
Çözüm: Pamuk yetişme döneminde sıcaklık ve yeterli su ister; Çukurova ve Ege gibi sıcak ovalarda sulamayla gelişebilir.
Şeker pancarının işlenmesinde fabrikaların üretim sahalarına yakın olması neden yararlıdır?
- A) Deniz ulaşımını zorunlu kılması
- B) Ham maddeyi daha dayanıklı hâle getirmesi
- C) Her fabrikaya tropikal iklim sağlaması
- D) Taşıma maliyetini ve ürün kaybını azaltması
- E) Pancarı maden cevherine dönüştürmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Şeker pancarı hacimli ve taşınması maliyetli bir ham maddedir; üretim alanına yakın fabrika lojistik avantaj sağlar.
Gür çayırların bulunduğu Erzurum-Kars yöresinde hangi hayvancılık türü doğal koşullardan yararlanır?
- A) İpek böcekçiliğine dayalı seracılık
- B) Yalnız deniz balıkçılığı
- C) Kurak çöl deve yetiştiriciliği
- D) Yalnız kümes hayvancılığı
- E) Büyükbaş mera hayvancılığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazın gelişen doğal çayırlar büyükbaş mera hayvancılığı için otlak imkânı oluşturur.
Türkiye’de taş kömürü yataklarıyla tanınan il hangisidir?
- A) Zonguldak
- B) Nevşehir
- C) Aksaray
- D) Isparta
- E) Kırşehir
Doğru cevap: A
Çözüm: Zonguldak havzası Türkiye’de taş kömürü yataklarının tarihsel merkezidir; linyit ile karıştırılmamalıdır.
Türkiye’deki önemli bor minerali yataklarından biri aşağıdaki alanlardan hangisindedir?
- A) Rize-Çayeli
- B) Eskişehir-Kırka
- C) Mardin-Kızıltepe
- D) Edirne-Uzunköprü
- E) Trabzon-Sürmene
Doğru cevap: B
Çözüm: Eskişehir Kırka; Balıkesir Bigadiç ve Kütahya Emet ile birlikte Türkiye’nin önemli bor yatakları arasındadır.
Afşin-Elbistan çevresi Türkiye’de hangi enerji hammaddesiyle öne çıkar?
- A) Taş kömürü
- B) Doğal uranyum yakıt çubukları
- C) Linyit
- D) Sondajla çıkarılan jeotermal buhar
- E) İşlenmiş petrol ürünleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Kahramanmaraş’taki Afşin-Elbistan havzası büyük linyit yataklarıyla bilinir; bu yakıt termik santrallerde kullanılabilir.
Akarsular üzerinde baraj ve türbinlerle elektrik üretilmesi hangi enerji türüdür?
- A) Jeotermal enerji
- B) Nükleer enerji
- C) Rüzgâr enerjisi
- D) Hidroelektrik enerji
- E) Biyokütle enerjisi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hidroelektrik üretimde akarsuyun düşüsü ve su akımı türbinleri döndürerek elektrik üretir.
Mera hayvancılığıyla besicilik karşılaştırıldığında hangisi mera hayvancılığının ayırt edici özelliğidir?
- A) Tüm yıl yalnız fabrikada yem üretilmesi
- B) Yalnız büyük kent merkezinde yapılması
- C) Doğal otlak koşullarına daha fazla bağımlı olması
- D) Her durumda daha yüksek verim sağlaması
- E) İklim ve bitki örtüsünden hiç etkilenmemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Mera hayvancılığında otlakların mevsimsel gelişimi üretimi etkiler; besicilikte kontrollü yemleme ağırlık kazanabilir.
Bir maden sahasında çıkarılan cevherin limana demir yoluyla gönderilmesi hangi iki sektörün ilişkisidir?
- A) Yalnız finans ve turizm
- B) Yalnız eğitim ve sağlık
- C) Yalnız kültür ve sanat
- D) Birincil üretim ile ulaşım hizmeti
- E) Yalnız bilişim ve yönetim
Doğru cevap: D
Çözüm: Madencilik birincil faaliyet, cevherin taşınması ise üçüncül hizmet sektörüdür.
Demir cevheriyle tanınan Sivas’ın Divriği ilçesi ile aşağıdaki faaliyetlerden hangisi doğrudan ilişkilidir?
- A) Boraksın işlenmesi
- B) Çay yaprağı hasadı
- C) Deniz balıkçılığı
- D) Jeotermal kaplıca turizmi
- E) Demir madenciliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Divriği Türkiye’de demir cevheri yataklarının önemli örneklerindendir.
Kütahya-Emet ve Balıkesir-Bigadiç yer adlarının birlikte verilmesi en çok hangi madenin araştırıldığını gösterir?
- A) Bor mineralleri
- B) Taş kömürü
- C) Petrol
- D) Doğal gaz
- E) Bakır
Doğru cevap: A
Çözüm: Emet ve Bigadiç, Kırka ile birlikte önemli bor minerali sahaları arasındadır.
Konya-Seydişehir ile ilişkilendirilen boksit cevherinden hangi metalin üretimi amaçlanır?
- A) Bakır
- B) Alüminyum
- C) Krom
- D) Kurşun
- E) Çinko
Doğru cevap: B
Çözüm: Boksit alüminyumun başlıca cevheridir; Seydişehir alüminyum sanayisiyle bağlantılı bilinen bir örnektir.
Bir ilde linyit çıkarılmasıyla yakın çevrede termik santral kurulması hangi yer seçimi avantajıyla açıklanabilir?
- A) Tüm santrallerin mutlaka deniz kıyısında olmasıyla
- B) Jeotermal kaynakların zorunlu olarak bulunmasıyla
- C) Yakıtı çıkarıldığı yere yakın kullanarak taşıma yükünün azalmasıyla
- D) Hidroelektrik düşüsünün yüksek olmasıyla
- E) Linyitin rüzgâra dönüşmesiyle
Doğru cevap: C
Çözüm: Linyit gibi hacimli yakıtların santrale yakın çıkarılması taşıma maliyetini azaltabilir.
Doğal otlaklara bağımlı büyükbaş hayvancılık yapan bir işletmenin yıllar arası üretimi en çok hangi çevre değişkeninden etkilenebilir?
- A) Liman derinliğinin metre cinsinden değişmesinden
- B) Çayırların ot verimi ve yağış koşullarından
- C) Fayların yön harflerinden
- D) Güneş takvimindeki ayların adından
- E) Deniz suyu tuzluluğunun her ilde eşit olmasından
Doğru cevap: B
Çözüm: Mera hayvancılığı otlak verimine bağlıdır; yağış ve ot gelişimi hayvan beslenmesini doğrudan etkiler.
Bir demir-çelik tesisinde cevher ve kömür kaynaklarının bir arada bulunmadığı yerde liman yakınlığı hangi avantajı sağlayabilir?
- A) Demir cevherinin yer altında kendiliğinden oluşmasını sağlar
- B) Üretilen çeliğin taşıma maliyetini kesinlikle sıfırlar
- C) Ham maddelerin deniz yoluyla taşınmasını kolaylaştırabilir
- D) Tesisin elektrik gereksinimini ortadan kaldırır
- E) Bütün çalışanların aynı anda madenci olmasını sağlar
Doğru cevap: C
Çözüm: Liman erişimi uzak veya ithal ham maddelerin taşınmasını kolaylaştırabilir; tek başına tüm maliyetleri ortadan kaldırmaz.
Kömürle çalışan bir santral ile rüzgâr türbini karşılaştırıldığında hangisi doğrudan enerji kaynağı farkını açıklar?
- A) Rüzgâr türbini çalışırken mutlaka kömür tüketir
- B) Linyit yer altı ısısıyla sürekli yenilenir
- C) Kömür santrali elektrik üretemez
- D) Kömür tüketilerek kullanılan fosil yakıt, rüzgâr ise yenilenebilir akıştır
- E) Rüzgâr yalnız geceleri elektrik üretir
Doğru cevap: D
Çözüm: Kömür jeolojik sürede oluşan tüketilebilir fosil yakıttır; rüzgâr ise doğal döngüyle yenilenen enerji akışıdır.
Bir hidroelektrik santralin aynı kurulu güçte her yıl eşit elektrik üretmemesinin temel nedeni ne olabilir?
- A) Türbinlerin bütün yıl sabit hızda dönmeye zorunlu olması
- B) Akarsu debisinin iklimden bağımsız olması
- C) Baraj seviyesinin her yıl aynı kalmasının kesinleşmesi
- D) Hidroelektriğin fosil yakıta dönüşmesi
- E) Akım ve yağış koşullarının yıllar arasında değişmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Hidroelektrik üretim, suyun mevsimsel ve yıllar arası miktarı ile işletme koşullarından etkilenir.
Türkiye’nin aktif fay ve graben sistemleri dikkate alındığında jeotermal elektrik için öncelikli araştırma alanı hangisidir?
- A) Batı Anadolu graben kuşağı
- B) Tuz Gölü’nün her noktasındaki kuru çöl yüzeyi
- C) Doğu Karadeniz’in tüm kıyı kumulları
- D) Yalnız Ergene’nin düzlük ovaları
- E) Sürekli buz örtülü kuzey kutup sahası
Doğru cevap: A
Çözüm: Batı Anadolu’daki grabenler aktif tektonikle ilişkili yüksek sıcaklıklı jeotermal alanları barındırabilir.
Bir sanayi tesisinin yılda 500 birim ürünü 40 TL’ye satıp 300 birim girdiyi 50 TL’ye alması durumunda satış ve alım toplamları sırasıyla kaç TL’dir?
- A) 15.000 ve 20.000 TL
- B) 20.000 ve 15.000 TL
- C) 20.000 ve 20.000 TL
- D) 25.000 ve 15.000 TL
- E) 20.000 ve 10.000 TL
Doğru cevap: B
Çözüm: Satış toplamı 500×40=20.000 TL, girdi alım toplamı 300×50=15.000 TL olarak hesaplanır.
Bir ülkenin mal ihracatı 120 milyar dolar, mal ithalatı 150 milyar dolar olduğunda dış ticaret dengesi nasıldır?
- A) 30 milyar dolar fazla
- B) 270 milyar dolar fazla
- C) 30 milyar dolar açık
- D) 150 milyar dolar açık
- E) Denge sıfır
Doğru cevap: C
Çözüm: Dış ticaret dengesi ihracat−ithalat=120−150=−30 milyar dolardır; mal ticareti açığı vardır.