Batı Anadolu’daki fay sistemleri ve sıcak yer altı sularıyla bağlantılı yenilenebilir enerji türü hangisidir?
- A) Linyit enerjisi
- B) Taş kömürü enerjisi
- C) İthal petrol enerjisi
- D) Doğal gaz enerjisi
- E) Jeotermal enerji
Doğru cevap: E
Çözüm: Ege grabenleri ve aktif faylarla ilişkili sıcak yer altı akışkanları jeotermal enerji üretimini destekler.
Rüzgâr türbinlerinin yaygınlaşmasına uygun kıyı ve geçit koşulları Türkiye’de özellikle hangi kesimlerde görülür?
- A) Ege ve Marmara çevresi
- B) Yalnız Hakkâri’nin kapalı vadileri
- C) Yalnız Tuz Gölü’nün su yüzeyi
- D) Sürekli rüzgârsız çukur sahalar
- E) Yıl boyu kapalı maden galerileri
Doğru cevap: A
Çözüm: Ege ve Marmara kıyıları ile geçitleri uygun rüzgâr rejimleri nedeniyle önemli rüzgâr enerjisi sahalarıdır.
Türkiye’de sanayi faaliyetlerinin en belirgin yoğunlaştığı coğrafi bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Marmara sanayi; nüfus, ulaşım, liman, pazar ve sermaye olanaklarının bir aradalığıyla öne çıkar.
Tarımsal ürün, maden ya da sanayi mallarının ülke içinde el değiştirmesi hangi ticaret türüdür?
- A) Dış ticaret
- B) Transit ticaret
- C) İç ticaret
- D) Uluslararası ihracat
- E) İthalat
Doğru cevap: C
Çözüm: Ülke sınırları içindeki alım satım iç ticarettir; sınır aşan mal alışverişi dış ticarettir.
Türkiye’den başka bir ülkeye mal satılması dış ticarette hangi işlemdir?
- A) İthalat
- B) Gümrük vergisi
- C) Transit geçiş
- D) İhracat
- E) Yurt içi perakende satış
Doğru cevap: D
Çözüm: İhracat ülke dışına yapılan mal satışıdır; ithalat ise diğer ülkelerden yapılan alımdır.
Antalya ve Muğla kıyılarında yazın önem kazanan turizm türü hangisidir?
- A) Kış sporları turizmi
- B) Yalnız maden turizmi
- C) Yalnız kongre turizmi
- D) Kutup ışıkları turizmi
- E) Deniz ve kıyı turizmi
Doğru cevap: E
Çözüm: Antalya ve Muğla’da sıcak yaz mevsimi, kıyı tesisleri ve deniz-kum-güneş olanakları turizmi destekler.
Akarsuların eğim ve düşüsünün fazla olduğu bir vadide elektrik üretim imkânı hangi enerji türünde belirginleşir?
- A) Güneş panelleriyle enerji
- B) Doğal gaz yakarak enerji
- C) Taş kömürlü termik enerji
- D) Hidroelektrik enerji
- E) Biyodizel üretimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Hidroelektrik potansiyeli su miktarı ve düşüyle ilişkilidir; yalnız eğim tek başına yeterli değildir.
Aynı sıcak su kaynağından elektrik ve konut ısıtma amaçlı yararlanılması hangi enerji kaynağında mümkündür?
- A) Taş kömürü
- B) Linyit
- C) Rüzgâr enerjisi
- D) Fosil petrol
- E) Jeotermal enerji
Doğru cevap: E
Çözüm: Jeotermal kaynakların sıcaklık ve debisine bağlı olarak elektrik üretimi, sera ve konut ısıtması gibi farklı kullanımları olabilir.
Marmara çevresinde demir yolu, kara yolu, liman ve büyük pazarlara yakın bir fabrikada hangi avantaj birlikte bulunur?
- A) Ulaşım ve pazara erişim kolaylığı
- B) Tarımda sulamanın zorunlu artması
- C) Maden yatağının her fabrikanın altında bulunması
- D) Ham madde maliyetinin kesinlikle sıfır olması
- E) İklimin üretim kararında tek belirleyici olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Ulaşım ağları ve büyük tüketici pazarlarına yakınlık sanayi yeri seçiminde maliyet ve erişim avantajı oluşturur.
Bir fabrikanın yaş çay yapraklarını işleyebilmek için Rize’deki üretim alanlarına yakın kurulması en çok hangi faktörü gösterir?
- A) Uzak pazarlara zorunlu bağımlılık
- B) Bozulabilir ham maddeye yakınlık
- C) Petrol yataklarının zorunlu bulunması
- D) Yalnız liman ve turizm imkânı
- E) Tüm işçilerin kıyıdan göç etmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaş çay yaprağı kısa sürede işlenmesi gereken ham maddedir; fabrikanın tarım alanına yakın olması önemlidir.
Uçakla ulaştırmanın demir yolu ve deniz yoluna göre daha çok tercih edildiği yük çeşidi hangisidir?
- A) Çok büyük hacimli düşük değerli kömür
- B) Yüz binlerce tonluk dökme demir cevheri
- C) Zaman hassasiyeti yüksek ve birim değeri yüksek kargo
- D) Ağır ve düşük fiyatlı çimento hammaddesi
- E) Büyük miktarda ham linyit
Doğru cevap: C
Çözüm: Hava yolu genellikle yüksek hızın kritik olduğu, hacim/ağırlığı sınırlı ve değeri yüksek yüklerde avantajlıdır.
Kapadokya çevresinde peri bacaları ve tarihî yapıları görmek isteyenler hangi turizm türlerinin birleşimine yönelir?
- A) Yalnız deniz-kum-güneş turizmi
- B) Yalnız okyanus dalış turizmi
- C) Yalnız kutup araştırma turizmi
- D) Doğal oluşum ve kültür turizmi
- E) Yalnız sanayi fuarı turizmi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapadokya jeomorfolojik oluşumları ve tarihî-kültürel dokusuyla doğal ve kültürel turizmi birleştirir.
Afyonkarahisar ve Yalova gibi yerlerde sıcak kaynak sularına dayalı turizm hangi başlıkta incelenir?
- A) Yat turizmi
- B) Kış sporları turizmi
- C) Kruvaziyer turizmi
- D) Yalnız kongre turizmi
- E) Termal turizm
Doğru cevap: E
Çözüm: Kaplıca ve sıcak su kaynaklarının sağlık-dinlenme amaçlı kullanımı termal turizme örnektir.
Bir ülkenin ihracatı 80 milyar, ithalatı 100 milyar dolardan ihracatı 90 milyar, ithalatı 105 milyara yükselirse dış ticaret açığı nasıl değişir?
- A) 20 milyardan 25 milyara yükselir
- B) 20 milyarda sabit kalır
- C) 5 milyar dolarlık fazlaya döner
- D) 20 milyardan 15 milyar dolara iner
- E) 15 milyardan 20 milyara yükselir
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk açık 100−80=20; yeni açık 105−90=15 milyar dolardır. İthalat artsa bile açık daralabilir.
Bir ilde turizm geliri 400 milyon TL’den 500 milyon TL’ye, ziyaretçi sayısı 2 milyondan 2,5 milyona çıkarsa ziyaretçi başı ortalama gelir ne olur?
- A) 150 TL’den 200 TL’ye yükselir
- B) 200 TL’den 250 TL’ye yükselir
- C) 250 TL’den 200 TL’ye düşer
- D) 400 TL’den 500 TL’ye yükselir
- E) 200 TL düzeyinde kalır
Doğru cevap: E
Çözüm: Önce 400 milyon/2 milyon=200 TL; sonra 500 milyon/2,5 milyon=200 TL. Toplam gelir artsa da ortalama sabittir.
Türkiye’de taş kömürü ve linyit kaynakları eşleştirilirken hangi ikili doğrudur?
- A) Zonguldak — taş kömürü; Afşin-Elbistan — linyit
- B) Zonguldak — bor; Afşin-Elbistan — boksit
- C) Zonguldak — çay; Afşin-Elbistan — petrol
- D) Zonguldak — jeotermal; Afşin-Elbistan — taş kömürü
- E) Zonguldak — krom; Afşin-Elbistan — doğal gaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Zonguldak havzası taş kömürüyle, Afşin-Elbistan havzası ise linyit yataklarıyla tanınır.
Bir tesiste işlenince hacmi veya ağırlığı ciddi biçimde azalan ham madde kullanılıyorsa hangi yer seçim stratejisi makul olabilir?
- A) Daima en uzak tüketici pazarının seçilmesi
- B) Ham madde kaynağına yakın kurularak taşıma yükünün azaltılması
- C) Ham maddeye erişimin bütünüyle önemsiz sayılması
- D) Tesisin her zaman dağın zirvesine kurulması
- E) Üretimin yalnız turizm sezonunda yapılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Hacimli ham maddenin işlenerek küçüldüğü tesislerde kaynağa yakınlık ham madde taşıma maliyetini azaltabilir.
İki limandan A’nın 1 yılda 8 milyon, B’nin 12 milyon ton yük elleçlemesi, B’nin A’ya göre ne kadar fazla yük işlemesi demektir?
- A) %25 daha fazla
- B) %33,3 daha fazla
- C) %50 daha fazla
- D) %40 daha fazla
- E) %75 daha fazla
Doğru cevap: C
Çözüm: Fark 4 milyon tondur; A’ya oranı 4/8=%50’dir. Yüzde hesabında karşılaştırılan liman temel alınır.
Bir bölgede kış sporları ve termal turizmin birlikte geliştirilmesi ekonomi açısından öncelikle hangi katkıyı sağlayabilir?
- A) Bütün turizm hareketlerini yalnız yaz aylarına indirger
- B) Çevresel etkileri otomatik olarak sıfırlar
- C) Ulaşım ve konaklama gereksinimini ortadan kaldırır
- D) Turizm ürünlerini çeşitlendirip farklı dönemlerde talep oluşturabilir
- E) Bölgedeki bütün tarımı turizme dönüştürür
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı turizm türleri yılın değişik dönemlerinde ziyaretçi çekebilir; çevre ve kapasite planlaması yine gereklidir.
Türkiye’de bir bölgede güneşlenme süresi yüksek ama elektrik iletim kapasitesi sınırlıysa yatırım kararı için hangi ek inceleme en önemlidir?
- A) Yalnız yıllık turist sayısının incelenmesi
- B) Bütün tarımsal ürünlerin yasaklanması
- C) Güneş panelinin sıcaklıkla hiç ilişkisinin olmadığının varsayılması
- D) Elektriğin taşınmadan otomatik tüketileceğinin kabul edilmesi
- E) Şebeke bağlantı kapasitesi ve üretim-tüketim dengesinin incelenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Güneş potansiyeli tek başına yeterli değildir; şebekeye bağlantı, depolama ve talep koşulları ekonomik uygulanabilirliği etkiler.