2026 COP31’in ilan edilmiş resmî toplantı tarih aralığı hangisidir?
- A) 9–20 Kasım 2026
- B) 5–16 Haziran 2026
- C) 1–12 Eylül 2026
- D) 10–22 Kasım 2025
- E) 2–13 Aralık 2026
Doğru cevap: A
Çözüm: UNFCCC’nin COP31 duyurusuna göre toplantı 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlenir.
COP31’de Türkiye konferans başkanlığını yürütürken müzakerelerin başkanı olarak görevlendirilen Avustralyalı siyasetçi kimdir?
- A) António Guterres
- B) Chris Bowen
- C) Simon Stiell
- D) André Corrêa do Lago
- E) Alok Sharma
Doğru cevap: B
Çözüm: UNFCCC COP31 görev paylaşımında Türkiye COP Başkanlığını, Avustralya’dan Chris Bowen ise müzakere başkanlığını üstlenir.
2025 COP30 sürecinde kabul edilen siyasi paketin adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kyoto Eylem Planı
- B) Glasgow Enerji Paktı
- C) Belém Siyasi Paketi
- D) Montreal Ozon Mutabakatı
- E) Kopenhag Ticaret Şartı
Doğru cevap: C
Çözüm: COP30’un ev sahibi Brezilya’nın Belém kentidir ve siyasi paket bu kentin adını taşır.
COP29’da gelişmekte olan ülkeler için üzerinde uzlaşılan 2035 iklim finansmanı hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yılda 10 milyar ABD doları
- B) Toplam 25 milyar ABD doları
- C) Her yıl 1 trilyon avro yalnızca turizm geliri
- D) Yılda en az 300 milyar ABD doları
- E) Yalnızca 2024 için 500 milyon ABD doları
Doğru cevap: D
Çözüm: Bakü COP29’un yeni kolektif nicel hedefinde gelişmekte olan ülkelere yönelik 2035’e kadar yıllık en az 300 milyar dolar iklim finansmanı öngörülür.
2023 COP28’in ilk Küresel Durum Değerlendirmesi sonucunda enerji sistemlerine ilişkin hangi yönelim öne çıkmıştır?
- A) Kömür kullanımını süresiz zorunlu kılma
- B) Yenilenebilir teknolojileri terk etme
- C) İklim anlaşmalarını iptal etme
- D) Tüm enerji verimliliği önlemlerini durdurma
- E) Fosil yakıtlardan uzaklaşma
Doğru cevap: E
Çözüm: COP28’de enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşma ve yenilenebilir kapasite artışını hızlandırma çağrısı öne çıktı.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) kabul yılı hangisidir?
- A) 1992
- B) 1972
- C) 1987
- D) 1997
- E) 2015
Doğru cevap: A
Çözüm: UNFCCC 1992’de kabul edildi; Kyoto Protokolü 1997, Paris Anlaşması 2015 tarihlidir.
Japonya’da 1997’de kabul edilen ve gelişmiş ülkelere yönelik sera gazı yükümlülükleriyle anılan uluslararası metin hangisidir?
- A) Paris Anlaşması
- B) Kyoto Protokolü
- C) Montreal Protokolü
- D) Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
- E) Ramsar Sözleşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kyoto Protokolü, 1997’de Kyoto’da COP3 kapsamında kabul edildi.
Paris Anlaşması çerçevesinde ülkelerin ulusal katkı beyanlarını (NDC) hangi sıklıkla sunmaları/güncellemeleri beklenir?
- A) Her ay
- B) Altı ayda bir
- C) Beş yılda bir
- D) On yılda bir
- E) Yalnızca anlaşmaya katıldıkları yıl
Doğru cevap: C
Çözüm: Paris Anlaşmasının yenileme döngüsü beş yıldır; ülkeler NDC’lerini zamanla güçlendirmeyi amaçlar.
Türkiye’de 7552 sayılı İklim Kanunu’nun kabul ve Resmî Gazete’de yayımlanma tarihleri sırasıyla hangisidir?
- A) 9 Temmuz 2025 – 2 Temmuz 2025
- B) 5 Haziran 2025 – 1 Ocak 2026
- C) 2 Temmuz 2024 – 9 Temmuz 2024
- D) 2 Temmuz 2025 – 9 Temmuz 2025
- E) 9 Kasım 2026 – 20 Kasım 2026
Doğru cevap: D
Çözüm: TBMM kabul tarihi 2 Temmuz 2025; Resmî Gazete yayım tarihi 9 Temmuz 2025’tir.
Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) için temel piyasa mekanizması hangisidir?
- A) Sınırsız ve ücretsiz emisyon hakkı
- B) Yalnızca hava durumu tahmini
- C) Her ürün için tek tip satış vergisi
- D) Yalnızca plastik atık toplama
- E) Emisyon üst sınırı ve tahsisat alım satımı
Doğru cevap: E
Çözüm: ETS, belirlenen emisyon üst sınırları kapsamında tahsisatların piyasada ticarete konu olmasına dayanır.
Türkiye’nin 2025 İklim Kanunu çerçevesindeki emisyon ticaret sisteminde bir emisyon tahsisatı kaç ton CO₂ eşdeğerini temsil eder?
- A) 1 ton CO₂e
- B) 0,01 ton CO₂e
- C) 10 ton CO₂e
- D) 100 ton CO₂e
- E) 1000 ton CO₂e
Doğru cevap: A
Çözüm: 7552 sayılı Kanunda bir emisyon tahsisatı bir ton karbondioksit eşdeğeri emisyon hakkı olarak tanımlanır.
Türkiye’nin 2025 tarihli İkinci Ulusal Katkı Beyanı 2035 için hangi emisyon hedef düzeyini açıklamıştır?
- A) 300 milyon ton CO₂e
- B) 643 milyon ton CO₂e
- C) 466 milyon ton CO₂e
- D) 800 milyon ton CO₂e
- E) 1,3 milyar ton CO₂e
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye’nin NDC 3.0 belgesindeki 2035 emisyon hedef düzeyi 643 milyon ton CO₂e’dir; 466 milyon ton ise referans senaryoya göre farktır.
Türkiye’nin İkinci Ulusal Katkı Beyanında 2035 emisyon hedefinin referans senaryoya göre azaltım farkı kaç milyon ton CO₂ eşdeğeridir?
- A) 100 milyon ton
- B) 205 milyon ton
- C) 466 milyon ton
- D) 643 milyon ton
- E) 800 milyon ton
Doğru cevap: C
Çözüm: 2035 için 643 milyon ton CO₂e hedef düzeyi, referans senaryosuna göre 466 milyon ton CO₂e düşük olacak şekilde bildirilmiştir.
AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM/CBAM) başlıca amacı hangisidir?
- A) Bütün ülkelerin meteoroloji verilerini birleştirmek
- B) AB’ye ithal edilen tüm ürünleri otomatik yasaklamak
- C) Yalnızca içme suyu satışını düzenlemek
- D) İthal ürünlerde gömülü emisyonları ele alarak karbon kaçağı riskini azaltmak
- E) Uluslararası uçuş mesafelerini kısaltmak
Doğru cevap: D
Çözüm: SKDM, belirli karbon yoğun ithal ürünlerin üretimiyle bağlantılı emisyonları ve karbon fiyatlandırmasını ele alarak karbon kaçağını azaltmayı hedefler.
AB CBAM/SKDM düzenlemesinin yalnızca raporlamaya odaklı geçiş dönemi hangi yılları kapsamıştır?
- A) 1992–1997
- B) 2015–2017
- C) 2026–2028
- D) 2030–2035
- E) 2023–2025
Doğru cevap: E
Çözüm: AB SKDM geçiş dönemi 1 Ekim 2023’te başlamış, 2025 sonuna kadar sürmüştür; kesin dönem 2026’da başlamıştır.
IEA verilerine göre 2025 yılında küresel elektrik sektörüne eklenen yenilenebilir enerji kapasitesi yaklaşık kaç GW olmuştur?
- A) 800 GW
- B) 80 GW
- C) 160 GW
- D) 260 GW
- E) 1600 GW
Doğru cevap: A
Çözüm: IEA Global Energy Review 2026, 2025 yenilenebilir elektrik kapasitesi ilavelerini yaklaşık 800 GW olarak verir; bu toplam kurulu güç değildir.
2025 yılı yeni yenilenebilir enerji kapasitesi ilavelerinde güneş PV’nin yaklaşık payı hangi ifadeyle anlatılır?
- A) Yaklaşık yüzde 1’i
- B) Dörtte üçünden fazlası
- C) Yalnızca onda biri
- D) Yalnızca beşte biri
- E) Tamamı
Doğru cevap: B
Çözüm: IEA verisine göre 2025 yenilenebilir kapasite eklemelerinin dörtte üçünden fazlasını güneş fotovoltaik sistemleri oluşturdu.
WMO’nun değerlendirmesine göre 2025 küresel ortalama sıcaklığı 1850–1900 ortalamasından yaklaşık kaç derece yüksekti?
- A) 0,14°C
- B) 0,44°C
- C) 1,44°C
- D) 2,44°C
- E) 4,14°C
Doğru cevap: C
Çözüm: WMO’ya göre 2025 küresel ortalama yüzey sıcaklığı sanayi öncesi 1850–1900 referansının yaklaşık 1,44°C üzerindeydi.
2025 Dünya Çevre Günü kampanyasının öne çıkan çevre sorunu hangisidir?
- A) Ozon protokolünün kuruluş yılı
- B) Yalnızca nükleer atık depolama
- C) Uzay çöpü temizliği
- D) Plastik kirliliği
- E) Sadece meteoroloji uydu sayısı
Doğru cevap: D
Çözüm: UNEP’in 2025 Dünya Çevre Günü teması plastik kirliliğiyle mücadeleydi.
2026 Dünya Çevre Günü’nün Azerbaycan ev sahipliğindeki ana odak noktası hangisidir?
- A) Yalnızca uluslararası olimpiyatlar
- B) Yalnızca okyanus turizmi
- C) Yalnızca kripto varlıklar
- D) Yalnızca sınır geçiş vizeleri
- E) İklim değişikliğiyle mücadele
Doğru cevap: E
Çözüm: UNEP’in 2026 Dünya Çevre Günü gündeminde iklim değişikliği ve iklim eylemi öne çıkmıştır.