Türkiye Selçuklu Devleti’nde 1240 yılında yaşanan büyük iç ayaklanma hangi adla bilinir?
- A) Şeyh Bedreddin İsyanı
- B) Celâli İsyanları
- C) Patrona Halil İsyanı
- D) Kabakçı Mustafa İsyanı
- E) Bâbailer Ayaklanması
Doğru cevap: E
Çözüm: Bâbailer Ayaklanması 1240’ta yaşandı ve Türkiye Selçuklularının iç düzenini sarstı.
Anadolu’nun ilk Türk beyliklerinden Saltukluların merkezi hangi şehirdi?
- A) Erzurum
- B) Sivas
- C) Mardin
- D) İzmir
- E) Konya
Doğru cevap: A
Çözüm: Saltuklular, Erzurum merkezli bir Anadolu Türk beyliğidir.
Erzincan ve Divriği yöresinde hüküm süren ilk Anadolu Türk beyliği hangisidir?
- A) Saltuklular
- B) Mengücekliler
- C) Danişmentliler
- D) Artuklular
- E) Çaka Beyliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Mengücekliler Erzincan, Kemah ve Divriği çevresinde hüküm sürmüştür.
Sivas ve Tokat çevresinde etkili olan ilk Anadolu Türk beyliği hangisidir?
- A) Saltuklular
- B) Mengücekliler
- C) Danişmentliler
- D) Artuklular
- E) Çaka Beyliği
Doğru cevap: C
Çözüm: Danişmentliler Sivas, Tokat, Kayseri ve çevresinde etkinlik göstermiştir.
Mardin, Hasankeyf ve Harput çevresinde hüküm süren Türk beyliği hangisidir?
- A) Saltuklular
- B) Danişmentliler
- C) Mengücekliler
- D) Artuklular
- E) Karamanoğulları
Doğru cevap: D
Çözüm: Artuklular, Mardin, Hasankeyf ve Harput kollarıyla Anadolu’da önemli rol oynamıştır.
İzmir çevresinde kurulan ve ilk Türk denizcilik girişimleriyle anılan beylik hangisidir?
- A) Saltuklular
- B) Danişmentliler
- C) Mengücekliler
- D) Artuklular
- E) Çaka Beyliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Çaka Beyliği İzmir çevresinde ortaya çıkmış, Çaka Bey bir donanma oluşturarak denizcilikte öncü olmuştur.
I. Kılıç Arslan’ın devlet merkezini İznik’ten Konya’ya taşımasının temel nedeni hangisidir?
- A) Yassıçemen Savaşı’nın yapılması
- B) Kösedağ yenilgisinin yaşanması
- C) Moğolların İznik’i başkent yapması
- D) I. Haçlı Seferi sırasında İznik’in kaybedilmesi
- E) Karahanlıların Konya’ya göçmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: I. Haçlı Seferi sırasında İznik’in kaybı Türkiye Selçuklu başkentinin Konya’ya taşınmasına yol açmıştır.
1230 Yassıçemen Savaşı Türkiye Selçuklularının hangi hükümdarı döneminde kazanılmıştır?
- A) Süleyman Şah
- B) I. Kılıç Arslan
- C) II. Kılıç Arslan
- D) II. Gıyaseddin Keyhüsrev
- E) I. Alâeddin Keykubad
Doğru cevap: E
Çözüm: Yassıçemen zaferi I. Alâeddin Keykubad döneminde elde edilmiştir.
1240 Bâbailer Ayaklanması’nın Türkiye Selçuklu Devleti üzerindeki temel etkisi hangisidir?
- A) Devletin iç güvenliğinin ve otoritesinin sarsılması
- B) Bizans İmparatorluğu’nun aynı yıl yıkılması
- C) Selçukluların hemen başkenti İznik’e taşıması
- D) İlk Türk deniz donanmasının kurulması
- E) Ticaret yollarının tamamen kaldırılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Bâbailer Ayaklanması merkezî otoriteyi zayıflatarak Türkiye Selçuklularını zor durumda bıraktı.
1243 Kösedağ yenilgisinin Türkiye Selçukluları açısından doğrudan sonucu hangisidir?
- A) Aynı gün Osmanlı Devleti’nin kurulması
- B) Moğol nüfuzu altında siyasi bağımsızlığının zayıflaması
- C) Karahanlı Devleti’nin kurulması
- D) Bizans’ın tüm Anadolu’dan çekilmesi
- E) İznik’in ilk kez başkent seçilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kösedağ yenilgisinden sonra Moğol baskısı ve nüfuzu arttı; Türkiye Selçukluları hemen aynı gün sona ermedi.
1277’de Türkçenin devlet işlerinde kullanılmasını vurgulayan karar hangi beylik yöneticisiyle anılır?
- A) Çaka Bey
- B) Danişmend Gazi
- C) Karamanoğlu Mehmet Bey
- D) Saltuk Bey
- E) Mengücek Gazi
Doğru cevap: C
Çözüm: Karamanoğlu Mehmet Bey, 1277’de Türkçeyi resmî dil ilan etmesiyle anılır.
Türkiye Selçuklularının son döneminde öne çıkan Karamanoğulları Beyliği en çok hangi çevreyle ilişkilidir?
- A) Erzurum ve Kars
- B) İzmir ve Foça
- C) Mardin ve Hasankeyf
- D) Karaman ve Konya çevresi
- E) Erzincan ve Kemah
Doğru cevap: D
Çözüm: Karamanoğulları Orta Anadolu’da Karaman ve Konya çevresinde etkinlik göstermiştir.
İkinci dönem Anadolu Türk beyliklerinden Germiyanoğulları hangi yörede kurulmuştur?
- A) İzmir ve çevresi
- B) Erzurum ve çevresi
- C) Mardin ve çevresi
- D) Sinop ve çevresi
- E) Kütahya ve çevresi
Doğru cevap: E
Çözüm: Germiyanoğulları Kütahya merkezli önemli bir ikinci dönem Anadolu beyliğidir.
Türkiye Selçuklularının cami, medrese, darüşşifa ve kervansaray inşa ettirmesi aşağıdakilerden hangisini doğrudan destekler?
- A) Yalnız saray askerlerinin eğitimine önem verildiğini
- B) Tüm şehirlerin tarımsal üretimi bıraktığını
- C) Halkın alışveriş yapmasının yasaklandığını
- D) Dinî, eğitsel, sağlık ve ticari hizmetlerin kurumsallaşmasını
- E) Devletin hiçbir şehir politikası bulunmadığını
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı yapı türleri devletin yalnız askere değil şehir yaşamının çeşitli ihtiyaçlarına yatırım yaptığını gösterir.
Sinop’un Karadeniz, Antalya’nın Akdeniz limanı olduğu bilgisi, Türkiye Selçuklu ekonomisi bakımından hangi çıkarıma uygundur?
- A) Yalnız Karadeniz kıyılarında etkin olduğuna
- B) Karadeniz ve Akdeniz’in aynı deniz olduğuna
- C) Limanların kara ticaretiyle hiçbir bağlantısı bulunmadığına
- D) Deniz ticaretinin sadece nehirlerde yürütüldüğüne
- E) Devletin farklı deniz havzalarına ulaşarak ticaret bağlantılarını çeşitlendirmesine
Doğru cevap: E
Çözüm: İki farklı denize açılan limanlar, deniz ticaretinin ve kara bağlantılarının çeşitlenmesine katkı sağladı.
Aşağıdaki ilk dönem beylik–merkez eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) Saltuklular – İzmir
- B) Danişmentliler – Sivas
- C) Artuklular – Mardin
- D) Mengücekliler – Erzincan
- E) Çaka Beyliği – İzmir
Doğru cevap: A
Çözüm: Saltukluların merkezi Erzurum’dur. İzmir, Çaka Beyliği ile ilişkilidir; diğer eşleştirmeler doğrudur.
İkinci dönem Anadolu beyliklerinden Karesioğullarının Osmanlılara katılması hangi tarihî sürecin önemli bir aşamasıdır?
- A) Türkiye Selçuklularının 1077’de kurulmasının
- B) Osmanlıların Anadolu’daki siyasi ve askerî gücünü genişletmesinin
- C) Karahanlıların Türkçeyi kullanmasının
- D) Talas Savaşı’nda Karlukların Abbasileri desteklemesinin
- E) Moğolların Miryokefalon Savaşı’nı kazanmasının
Doğru cevap: B
Çözüm: Karesioğullarının Osmanlılara katılması Osmanlıların güçlenmesine, Batı Anadolu’da genişlemesine ve denizcilik olanaklarına katkıda bulundu.
1277’de Karamanoğlu Mehmet Bey’in Türkçeye ilişkin kararı hangi genel gelişmenin örneğidir?
- A) Türkçenin ilk kez 1277’de ortaya çıkmasının
- B) Bütün Türk devletlerinin aynı anda yıkılmasının
- C) Anadolu beyliklerinde Türk dilinin kamusal alanda vurgulanmasının
- D) Arapçanın Türkçe ile aynı dil olmasının
- E) Çaka Bey’in ilk deniz seferlerinin yapılmasının
Doğru cevap: C
Çözüm: 1277 kararı Anadolu beylikleri döneminde Türkçenin kamusal kullanımını vurgulayan tarihî bir adımdır; Türkçe çok daha eski bir dildir.
I. Alâeddin Keykubad ile II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemlerini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) Kösedağ Keykubad; Yassıçemen II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemindedir.
- B) İkisi de Malazgirt’te Büyük Selçuklu ordusuna komuta etmiştir.
- C) İki hükümdar da 1077’de devletin kurucusu olmuştur.
- D) Yassıçemen Keykubad; Kösedağ II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemindedir.
- E) İkisi de I. Haçlı Seferi öncesinde tahta çıkmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1230 Yassıçemen I. Alâeddin Keykubad, 1243 Kösedağ II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemlerindedir.
Anadolu Türk beylikleri ile Türkiye Selçukluları hakkında aşağıdaki genel yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Tüm beylikler aynı şehirde ve aynı yılda kurulmuştur.
- B) Anadolu’da yalnız bir Türk devleti yaşamıştır.
- C) Beylikler hiçbir mimari yapı bırakmamıştır.
- D) Selçukluların ticaret yollarıyla hiçbir ilgisi olmamıştır.
- E) Siyasi birimler farklı olsa da Anadolu’nun Türkleşmesine ve kültürel gelişmesine birlikte katkı sağlamışlardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk beylikler ve Türkiye Selçukluları farklı dönem ve merkezlerde siyasi, kültürel ve ekonomik izler bıraktı.