Aşağıdaki olayların eskiden yeniye doğru kronolojik sırası hangisidir?
- A) Türkiye Selçuklu kuruluşu – Miryokefalon – Yassıçemen – Kösedağ
- B) Miryokefalon – Türkiye Selçuklu kuruluşu – Yassıçemen – Kösedağ
- C) Türkiye Selçuklu kuruluşu – Kösedağ – Miryokefalon – Yassıçemen
- D) Yassıçemen – Miryokefalon – Türkiye Selçuklu kuruluşu – Kösedağ
- E) Türkiye Selçuklu kuruluşu – Yassıçemen – Miryokefalon – Kösedağ
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıralama: 1077 Türkiye Selçuklu kuruluşu, 1176 Miryokefalon, 1230 Yassıçemen, 1243 Kösedağ.
Miryokefalon, Yassıçemen ve Kösedağ savaşlarının karşı tarafları sırasıyla hangisidir?
- A) Moğollar – Bizans – Harzemşahlar
- B) Bizans – Harzemşahlar – Moğollar
- C) Harzemşahlar – Moğollar – Bizans
- D) Bizans – Moğollar – Harzemşahlar
- E) Gazneliler – Harzemşahlar – Bizans
Doğru cevap: B
Çözüm: 1176 Miryokefalon Bizans’a, 1230 Yassıçemen Harzemşahlara, 1243 Kösedağ Moğollara karşı yapılmıştır.
1071 Malazgirt ve 1176 Miryokefalon zaferlerinin farkı için hangisi doğrudur?
- A) İkisi de Moğollara karşı yapılmıştır.
- B) Miryokefalon, Malazgirt’ten önce gerçekleşmiştir.
- C) Malazgirt Türk yerleşimini hızlandırmış, Miryokefalon Bizans’ın Anadolu’yu geri alma ümidini zayıflatmıştır.
- D) Malazgirt Türkiye Selçukluları ile Harzemşahlar arasında yapılmıştır.
- E) İki savaşı da I. Alâeddin Keykubad yönetmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Malazgirt 1071’de Büyük Selçukluların; Miryokefalon 1176’da Türkiye Selçuklularının Bizans’a karşı zaferidir.
İlk Anadolu Türk beyliklerinin medrese, cami ve darüşşifa inşa etmesi öncelikle hangi tarihî gelişmenin kanıtıdır?
- A) Anadolu’da şehirlerin bütünüyle terk edilmesinin
- B) Deniz ticaretinin bütün bölgelerde yasaklanmasının
- C) Tüm beyliklerin aynı günde kurulmasının
- D) Anadolu’da kalıcı Türk-İslam yerleşim ve kültür hayatının gelişmesinin
- E) Moğol hâkimiyetinin 1071’den önce başladığının
Doğru cevap: D
Çözüm: Mimari ve sosyal kurumlar beyliklerin yerleşik hayatı ve kültürel kurumsallaşmayı güçlendirdiğini gösterir.
Kösedağ sonrası ikinci dönem beyliklerin güçlenmesi, Türkiye Selçuklu Devleti’nde hangi durumla en yakından ilişkilidir?
- A) Başkent İznik’in 1077’de ilk kez seçilmesiyle
- B) Talas Savaşı’nın kazanılmasıyla
- C) Gaznelilerin Hindistan seferleriyle
- D) Karahanlılar döneminde Türkçe eser verilmesiyle
- E) Merkezî siyasi otoritenin zayıflamasıyla
Doğru cevap: E
Çözüm: 1243 sonrasında Moğol baskısı altındaki Türkiye Selçuklularında merkezî otoritenin çözülmesi yeni beyliklere zemin hazırladı.
Aşağıdaki beyliklerden hangisi Kösedağ Savaşı’ndan önce Anadolu’da kurulmuş ilk dönem Türk beyliklerindendir?
- A) Danişmentliler
- B) Karamanoğulları
- C) Aydınoğulları
- D) Saruhanoğulları
- E) Osmanoğulları
Doğru cevap: A
Çözüm: Danişmentliler Malazgirt sonrası kurulmuş ilk dönem beyliklerinden; diğerleri ikinci dönem beyliklerindendir.
İlk Türk denizciliğiyle Çaka Bey, daha sonraki Batı Anadolu denizci beylikleri birlikte düşünüldüğünde hangisi doğru bir ayrımdır?
- A) Aydınoğulları ilk dönem, Çaka Beyliği ikinci dönemdir.
- B) Çaka Beyliği ilk dönem; Aydınoğulları ikinci dönem beyliklerindendir.
- C) İkisi de Orta Asya’da kurulmuştur.
- D) Çaka Beyliği karadan hiç fetih yapmamıştır.
- E) Her ikisi de Kösedağ’dan önce Osmanlı’ya katılmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Çaka Beyliği XI. yüzyılın sonunda İzmir çevresinde; Aydınoğulları ise daha geç dönemde Batı Anadolu’da ortaya çıkmıştır.
Türkiye Selçuklularının Antalya ve Sinop limanlarını önemsemesiyle kervansaraylar yaptırması birlikte değerlendirildiğinde temel hedef hangisidir?
- A) Limanları yalnız askerî eğitim alanına dönüştürmek
- B) Kervanların şehirler arası yolculuğunu yasaklamak
- C) Kara ve deniz ticaretini birbirine bağlayıp ekonomik canlılığı artırmak
- D) Akdeniz ile Karadeniz arasında insan geçişini durdurmak
- E) Anadolu’nun bütün dış ticaretini sona erdirmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Limanların geliştirilmesi ve güvenli kervan yolları Anadolu’nun uluslararası ticaret ağlarını güçlendirmiştir.
Aşağıdaki hükümdar–olay eşleştirmelerinden hangisi bütünüyle doğrudur?
- A) I. Kılıç Arslan – Kösedağ; Süleyman Şah – Miryokefalon
- B) II. Gıyaseddin Keyhüsrev – Yassıçemen; I. Kılıç Arslan – Kösedağ
- C) Süleyman Şah – Yassıçemen; II. Kılıç Arslan – Bâbailer
- D) II. Kılıç Arslan – Miryokefalon; I. Alâeddin Keykubad – Yassıçemen
- E) I. Alâeddin Keykubad – Kösedağ; II. Kılıç Arslan – Talas
Doğru cevap: D
Çözüm: 1176 Miryokefalon II. Kılıç Arslan, 1230 Yassıçemen I. Alâeddin Keykubad dönemlerindedir.
Bâbailer Ayaklanması ile Kösedağ Savaşı’nın kronolojik ilişkisi hangisidir?
- A) Kösedağ, Bâbailerden üç yıl önce gerçekleşmiştir.
- B) Her ikisi de 1176’da yaşanmıştır.
- C) Bâbailer 1308’de, Kösedağ 1077’de olmuştur.
- D) Bâbailer Ayaklanması Miryokefalon’dan önce gerçekleşmiştir.
- E) Bâbailer Ayaklanması Kösedağ Savaşı’ndan üç yıl önce gerçekleşmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bâbailer Ayaklanması 1240, Kösedağ Savaşı 1243 yılındadır; aralarında üç yıl vardır.
Kösedağ yenilgisi ile Türkiye Selçuklu Devleti’nin siyasi sona erişini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) Kösedağ 1243’te bağımsızlığı zayıflatmış, devletin varlığı 1308’e kadar sürmüştür.
- B) Kösedağ ile devlet aynı gün 1077’de sona ermiştir.
- C) Devlet 1176’da kurulmuş, Kösedağ 1230’da yapılmıştır.
- D) Kösedağ 1308’de Bizans’a karşı kazanılmıştır.
- E) Devlet Kösedağ’dan önce Moğol egemenliğine bütünüyle son vermiştir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kösedağ 1243’te önemli bir yenilgi, 1308 ise Türkiye Selçuklu Devleti’nin sona erdiği yıl olarak kabul edilir.
Artuklu çevresindeki El-Cezerî ile Mengücekli dönemi Divriği Ulu Camii birlikte düşünüldüğünde hangi eşleştirme doğrudur?
- A) El-Cezerî – Saltuklular; Divriği Ulu Camii – Çaka Beyliği
- B) El-Cezerî – Artuklular; Divriği Ulu Camii – Mengücekliler
- C) El-Cezerî – Danişmentliler; Divriği Ulu Camii – Saltuklular
- D) El-Cezerî – Çaka Beyliği; Divriği Ulu Camii – Artuklular
- E) El-Cezerî – Mengücekliler; Divriği Ulu Camii – Danişmentliler
Doğru cevap: B
Çözüm: El-Cezerî Artuklu sarayıyla; Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası Mengüceklilerle ilişkilendirilir.
Bir öğrencinin “I. Haçlı Seferi, Miryokefalon ve Kösedağ” olaylarını eskiden yeniye sıralaması hangisi olmalıdır?
- A) Miryokefalon – I. Haçlı Seferi – Kösedağ
- B) Kösedağ – Miryokefalon – I. Haçlı Seferi
- C) I. Haçlı Seferi – Miryokefalon – Kösedağ
- D) I. Haçlı Seferi – Kösedağ – Miryokefalon
- E) Miryokefalon – Kösedağ – I. Haçlı Seferi
Doğru cevap: C
Çözüm: I. Haçlı Seferi 1096–1099, Miryokefalon 1176, Kösedağ 1243 tarihlerindedir.
Türkiye Selçuklularının cami, medrese, darüşşifa ve kervansaray inşa ettirmesi aşağıdakilerden hangisini doğrudan destekler?
- A) Yalnız saray askerlerinin eğitimine önem verildiğini
- B) Tüm şehirlerin tarımsal üretimi bıraktığını
- C) Halkın alışveriş yapmasının yasaklandığını
- D) Dinî, eğitsel, sağlık ve ticari hizmetlerin kurumsallaşmasını
- E) Devletin hiçbir şehir politikası bulunmadığını
Doğru cevap: D
Çözüm: Farklı yapı türleri devletin yalnız askere değil şehir yaşamının çeşitli ihtiyaçlarına yatırım yaptığını gösterir.
Sinop’un Karadeniz, Antalya’nın Akdeniz limanı olduğu bilgisi, Türkiye Selçuklu ekonomisi bakımından hangi çıkarıma uygundur?
- A) Yalnız Karadeniz kıyılarında etkin olduğuna
- B) Karadeniz ve Akdeniz’in aynı deniz olduğuna
- C) Limanların kara ticaretiyle hiçbir bağlantısı bulunmadığına
- D) Deniz ticaretinin sadece nehirlerde yürütüldüğüne
- E) Devletin farklı deniz havzalarına ulaşarak ticaret bağlantılarını çeşitlendirmesine
Doğru cevap: E
Çözüm: İki farklı denize açılan limanlar, deniz ticaretinin ve kara bağlantılarının çeşitlenmesine katkı sağladı.
Aşağıdaki ilk dönem beylik–merkez eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) Saltuklular – İzmir
- B) Danişmentliler – Sivas
- C) Artuklular – Mardin
- D) Mengücekliler – Erzincan
- E) Çaka Beyliği – İzmir
Doğru cevap: A
Çözüm: Saltukluların merkezi Erzurum’dur. İzmir, Çaka Beyliği ile ilişkilidir; diğer eşleştirmeler doğrudur.
İkinci dönem Anadolu beyliklerinden Karesioğullarının Osmanlılara katılması hangi tarihî sürecin önemli bir aşamasıdır?
- A) Türkiye Selçuklularının 1077’de kurulmasının
- B) Osmanlıların Anadolu’daki siyasi ve askerî gücünü genişletmesinin
- C) Karahanlıların Türkçeyi kullanmasının
- D) Talas Savaşı’nda Karlukların Abbasileri desteklemesinin
- E) Moğolların Miryokefalon Savaşı’nı kazanmasının
Doğru cevap: B
Çözüm: Karesioğullarının Osmanlılara katılması Osmanlıların güçlenmesine, Batı Anadolu’da genişlemesine ve denizcilik olanaklarına katkıda bulundu.
1277’de Karamanoğlu Mehmet Bey’in Türkçeye ilişkin kararı hangi genel gelişmenin örneğidir?
- A) Türkçenin ilk kez 1277’de ortaya çıkmasının
- B) Bütün Türk devletlerinin aynı anda yıkılmasının
- C) Anadolu beyliklerinde Türk dilinin kamusal alanda vurgulanmasının
- D) Arapçanın Türkçe ile aynı dil olmasının
- E) Çaka Bey’in ilk deniz seferlerinin yapılmasının
Doğru cevap: C
Çözüm: 1277 kararı Anadolu beylikleri döneminde Türkçenin kamusal kullanımını vurgulayan tarihî bir adımdır; Türkçe çok daha eski bir dildir.
I. Alâeddin Keykubad ile II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemlerini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) Kösedağ Keykubad; Yassıçemen II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemindedir.
- B) İkisi de Malazgirt’te Büyük Selçuklu ordusuna komuta etmiştir.
- C) İki hükümdar da 1077’de devletin kurucusu olmuştur.
- D) Yassıçemen Keykubad; Kösedağ II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemindedir.
- E) İkisi de I. Haçlı Seferi öncesinde tahta çıkmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1230 Yassıçemen I. Alâeddin Keykubad, 1243 Kösedağ II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemlerindedir.
Anadolu Türk beylikleri ile Türkiye Selçukluları hakkında aşağıdaki genel yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Tüm beylikler aynı şehirde ve aynı yılda kurulmuştur.
- B) Anadolu’da yalnız bir Türk devleti yaşamıştır.
- C) Beylikler hiçbir mimari yapı bırakmamıştır.
- D) Selçukluların ticaret yollarıyla hiçbir ilgisi olmamıştır.
- E) Siyasi birimler farklı olsa da Anadolu’nun Türkleşmesine ve kültürel gelişmesine birlikte katkı sağlamışlardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk beylikler ve Türkiye Selçukluları farklı dönem ve merkezlerde siyasi, kültürel ve ekonomik izler bıraktı.