Türk dış politikasında 1923–1930 döneminin ağırlıklı gündemi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Lozan’dan kalan sorunları ikili görüşme ve antlaşmalarla çözmek
- B) Avrupa Birliğine tam üyelik müzakeresi başlatmak
- C) İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan ittifaklara katılmak
- D) NATO’nun askerî komuta sistemini düzenlemek
- E) Bütün komşu devletlerle sınırları kaldırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk dönem Musul, mübadele, dış borçlar ve yabancı okullar gibi Lozan sonrasındaki meselelerle öne çıktı.
Musul anlaşmazlığının çözümünde 1920’lerde devreye giren uluslararası kuruluş hangisidir?
- A) Birleşmiş Milletler
- B) Milletler Cemiyeti
- C) Avrupa Konseyi
- D) NATO
- E) Avrupa Birliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Musul uyuşmazlığı Milletler Cemiyetine taşındı; Türkiye 1932’de bu kuruluşa katıldı.
Lozan sonrasında yabancı okullar konusunda Türkiye’nin temel tutumu hangisidir?
- A) Bütün okullara diplomatik dokunulmazlık tanımak
- B) Yabancı devletlerin Türk müfredatını belirlemesini kabul etmek
- C) Okulların Türk kanun ve eğitim düzenlemelerine uymasını istemek
- D) Eğitim denetimini tamamen kaldırmak
- E) Okulların yalnız yabancı yargısına tabi olmasını sağlamak
Doğru cevap: C
Çözüm: Türkiye egemenlik gereği yabancı okulları kendi hukuk ve eğitim mevzuatı içinde düzenlemek istedi.
Türk-Yunan nüfus mübadelesinde “etabli” terimi hangi grubu ifade eder?
- A) Balkan Antantının askerî komutanlarını
- B) İran’dan göç eden tüccarları
- C) Montrö’ye katılan deniz subaylarını
- D) Mübadele dışı tutulan yerleşik nüfusu
- E) Musul petrol sahalarının işletmecilerini
Doğru cevap: D
Çözüm: İstanbul’da yerleşik Rumlar ve Batı Trakya Türkleri mübadelenin istisnalarıyla ilgiliydi.
10 Haziran 1930 Türk-Yunan anlaşması ağırlıkla hangi sorun alanını yatıştırdı?
- A) Boğazların silahlandırılmasını
- B) Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını
- C) Musul’un Türkiye’ye bırakılmasını
- D) Sadabat Paktının üyeliğini
- E) Yerleşik nüfus ve mübadeleden doğan anlaşmazlıklar
Doğru cevap: E
Çözüm: 1930 anlaşması mübadele ve mülkiyet sorunlarının çözümünde dönüm noktasıydı.
30 Ekim 1930 Türk-Yunan dostluk antlaşmasını izleyen iş birliği hangi 1934 oluşumuyla güçlendi?
- A) Balkan Antantı
- B) Sadabat Paktı
- C) Birleşmiş Milletler
- D) Varşova Paktı
- E) Bağdat Paktı
Doğru cevap: A
Çözüm: Türk-Yunan yakınlaşması 1934’te Balkan güvenlik iş birliğine zemin oluşturdu.
Aşağıdaki devletlerden hangisi Balkan Antantına katılmamıştır?
- A) Türkiye
- B) Bulgaristan
- C) Yunanistan
- D) Yugoslavya
- E) Romanya
Doğru cevap: B
Çözüm: Bulgaristan statükoya yönelik talepleri nedeniyle 1934 Balkan Antantı üyeleri arasında yer almadı.
1934 Balkan Antantı ile 1937 Sadabat Paktı arasındaki doğru coğrafi ayrım hangisidir?
- A) İkisi de yalnız Pasifik ülkeleri arasında kuruldu.
- B) Balkan Antantı doğuda, Sadabat Paktı yalnız İskandinavya’dadır.
- C) Balkan Antantı batıdaki, Sadabat Paktı doğudaki bölgesel güvenlikle ilgilidir.
- D) İki örgüt de Birleşmiş Milletler tarafından 1945’te kuruldu.
- E) Sadabat Paktı yalnız Karadeniz boğazlarının transit ücretlerini düzenler.
Doğru cevap: C
Çözüm: Balkan Antantı Balkanlar, Sadabat Paktı Türkiye’nin doğusundaki komşularla iş birliği bakımından önemlidir.
Montrö Sözleşmesinin Lozan Boğazlar rejiminden farkını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Boğazların tümüyle yabancı bir komisyona yeniden bırakılması
- B) Boğazların Türk kara sularından çıkarılması
- C) Tüm ticaret gemilerinin koşulsuz yasaklanması
- D) Türkiye’nin askerî güvenlik önlemlerini ve egemenlik yetkilerini güçlendirmesi
- E) Türkiye’nin Boğazlardan tamamen çekilmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Montrö Boğazlar Komisyonunu kaldırdı, Türkiye’ye askerî tahkimat olanağı sağladı ve geçiş rejimini düzenledi.
Montrö Boğazlar Sözleşmesinde savaş gemilerinin geçişine ilişkin genel yaklaşım hangisidir?
- A) Her ülkenin savaş gemilerine her şartta sınırsız geçiş tanınması
- B) Boğazların bütün devletlerin egemenliğine ortakça devredilmesi
- C) Ticaret gemileri ile savaş gemilerinin tamamen aynı kurallara bağlanması
- D) Türkiye’ye hiçbir denetim hakkı bırakılmaması
- E) Gemi türüne ve savaş-barış koşullarına göre sınırlamalar öngörülmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Montrö, savaş gemileri geçişini tür, tonaj, süre ve Türkiye’nin savaş durumuna göre düzenler.
1932’de Milletler Cemiyetine katılma kararı Türkiye’nin hangi dış politika tutumuyla uyumludur?
- A) Uluslararası iş birliğine ve barışçı çözüm yollarına önem vermek
- B) Komşularla ilişkileri tamamen kesmek
- C) Savaş yoluyla yayılmayı temel almak
- D) Bütün antlaşmaları geçersiz saymak
- E) Dünyadaki tüm sınırları zorla değiştirmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Milletler Cemiyeti üyeliği uluslararası barış ve iş birliğine katılımı gösterdi.
1937 Sadabat Paktının temel taahhütlerinden biri hangisidir?
- A) Birbirlerinin hükûmetlerini zorla değiştirmesi
- B) Üyelerin birbirinin iç işlerine karışmaması ve sınırlarına saygı göstermesi
- C) Tüm üyelerin Avrupa kıtasına taşınması
- D) Boğazlar Komisyonunun yeniden kurulması
- E) Osmanlı kapitülasyonlarının canlandırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Sadabat Paktı saldırmazlık, sınırların korunması ve iç işlerine müdahale etmeme anlayışına dayanıyordu.
Aşağıdaki ülkelerden hangisi 1937 Sadabat Paktı üyesi değildir?
- A) Türkiye
- B) İran
- C) Suriye
- D) Irak
- E) Afganistan
Doğru cevap: C
Çözüm: Sadabat Paktının dört üyesi Türkiye, İran, Irak ve Afganistan’dır; Suriye üye değildir.
1936’da Fransa’nın Suriye’ye bağımsızlık yönünde adım atması Hatay meselesini neden canlandırdı?
- A) Montrö Sözleşmesini otomatik olarak kaldırması nedeniyle
- B) Musul’u doğrudan Türkiye’ye bırakması nedeniyle
- C) Balkan Antantını Sadabat’a dönüştürmesi nedeniyle
- D) İskenderun Sancağının gelecekteki hukuki statüsünün yeniden tartışılması nedeniyle
- E) Yabancı okulların tamamını kapatması nedeniyle
Doğru cevap: D
Çözüm: Suriye’deki statü değişikliği İskenderun Sancağının geleceği sorununu yeniden gündeme getirdi.
Milletler Cemiyeti 1937’de Hatay için hangi genel düzenlemeyi kabul etti?
- A) Hatay’ın doğrudan Irak’a bağlanması
- B) Boğazlar Komisyonunun Hatay’a taşınması
- C) Bütün halkın zorunlu mübadeleye tabi tutulması
- D) Bölgenin Balkan Antantına katılması
- E) Özel statü ve ayrı yönetim esasları
Doğru cevap: E
Çözüm: 1937’de İskenderun Sancağına ilişkin özel statü ve anayasal düzenlemeler Milletler Cemiyeti çerçevesinde ele alındı.
Hatay Devleti ile Türkiye’ye katılma tarihlerinin doğru eşleştirmesi hangisidir?
- A) 1938 bağımsız devlet; 1939 Türkiye’ye katılma
- B) 1934 bağımsız devlet; 1936 Türkiye’ye katılma
- C) 1921 bağımsız devlet; 1923 Türkiye’ye katılma
- D) 1939 bağımsız devlet; 1938 Türkiye’ye katılma
- E) 1937 bağımsız devlet; 1932 Türkiye’ye katılma
Doğru cevap: A
Çözüm: 2 Eylül 1938’de Hatay Devleti kuruldu; 1939’da Türkiye’ye katıldı.
Atatürk’ün sağlığında gerçekleşen Hatay gelişmesi hangisidir?
- A) Hatay’ın 1939’da Türkiye’ye katılması
- B) Bağımsız Hatay Devletinin 1938’de kurulması
- C) Hatay’ın 1945’te Birleşmiş Milletlere katılması
- D) Türkiye-Fransa 1939 antlaşmasının imzalanması
- E) Hatay’ın 1950’de il yapılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Atatürk 10 Kasım 1938’de vefat etti; Hatay Devleti 2 Eylül 1938’de kuruldu.
Osmanlı borçları konusunda Türkiye’nin Lozan sonrası uluslararası görüşmelerinden biri hangisidir?
- A) 1937 Sadabat Paktı
- B) 1934 Balkan Antantı
- C) 1928 Paris borç düzenlemesi
- D) 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi
- E) 1921 Moskova Antlaşması
Doğru cevap: C
Çözüm: Düyun-u Umumiye borçlarının ödeme koşulları 1928 Paris ve sonraki görüşmelerle düzenlendi.
Balkan Antantının imzalandığı şehir ile Sadabat Paktının imzalandığı şehir sırasıyla hangisidir?
- A) Lozan – Paris
- B) Tahran – Atina
- C) Ankara – Montrö
- D) Atina – Tahran
- E) İstanbul – Cenevre
Doğru cevap: D
Çözüm: Balkan Antantı 1934’te Atina’da, Sadabat Paktı 1937’de Tahran’da imzalandı.
Musul, Boğazlar ve Hatay başlıklarının doğru antlaşma/yıl eşleştirmesi hangisidir?
- A) Musul: Sadabat 1937; Boğazlar: Ankara 1926; Hatay: 1923
- B) Musul: Montrö 1936; Boğazlar: 1930; Hatay: 1934
- C) Musul: Balkan Antantı 1934; Boğazlar: 1921; Hatay: 1932
- D) Musul: Milletler Cemiyeti 1945; Boğazlar: Sadabat 1937; Hatay: 1926
- E) Musul: Ankara 1926; Boğazlar: Montrö 1936; Hatay: Türkiye’ye katılma 1939
Doğru cevap: E
Çözüm: Bu üç mesele, sırasıyla 1926 Ankara Antlaşması, 1936 Montrö ve 1939 katılımıyla ilişkilidir.