Aşağıdaki olaylar kronolojik olarak erken tarihten geç tarihe hangi sıradadır: I. Milletler Cemiyetine katılım II. Montrö III. Balkan Antantı IV. Sadabat Paktı?
- A) I – III – II – IV
- B) III – I – II – IV
- C) I – II – III – IV
- D) II – I – IV – III
- E) IV – III – II – I
Doğru cevap: A
Çözüm: Milletler Cemiyeti 1932, Balkan Antantı 1934, Montrö 1936, Sadabat 1937 sırasıyla gerçekleşti.
1921 ve 1926 tarihli Ankara antlaşmalarının konuları karıştırılmamalıdır. Doğru ayrım hangisidir?
- A) 1921 Ankara Boğazlar; 1926 Ankara Balkan Antantı
- B) 1921 Ankara Fransa ve Suriye sınırı; 1926 Ankara İngiltere-Irak ve Musul sınırı
- C) 1921 Ankara Sadabat; 1926 Ankara Milletler Cemiyeti
- D) 1921 Ankara Hatay’ın 1939 katılımı; 1926 Ankara Montrö
- E) 1921 Ankara Türk-Yunan mübadelesi; 1926 Ankara Birleşmiş Milletler
Doğru cevap: B
Çözüm: 1921 Türkiye-Fransa Ankara Antlaşması Güney Cephesi/Suriye sınırını; 1926 Türkiye-İngiltere-Irak Ankara Antlaşması Musul meselesini ilgilendirir.
I. 1932 Milletler Cemiyeti üyeliği II. 1934 Balkan Antantı III. 1937 Sadabat Paktı. Bu gelişmelerin ortak niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türkiye’nin bütün komşularıyla diplomatik ilişkileri kesmesi
- B) Lozan’daki kapitülasyonları geri getirmesi
- C) Türkiye’nin bölgesel ve uluslararası barış arayışlarını güçlendirmesi
- D) Sınırları savaşla genişletme kararı alınması
- E) Boğazları yeniden uluslararası bir komisyona bırakması
Doğru cevap: C
Çözüm: Her üç adım da dış ilişkilerde iş birliği ve güvenlik yaklaşımına bağlıdır.
Hatay’la ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi kronolojik açıdan yanlıştır?
- A) 1937’de özel statü çalışmaları yapıldı.
- B) Hatay Devleti 1938’de kuruldu.
- C) Hatay’ın Türkiye’ye katılması 1939’da gerçekleşti.
- D) Hatay 1939’da Türkiye’ye katıldığında Mustafa Kemal Atatürk hayattaydı.
- E) Atatürk 1938’de bağımsız Hatay Devletini gördü.
Doğru cevap: D
Çözüm: Atatürk 10 Kasım 1938’de vefat etti; Hatay 1939’da Türkiye’ye katıldı.
Bir antlaşma ile Boğazlarda asker bulundurma hakkı genişletilmiş, uluslararası komisyon kaldırılmıştır. Bu durumun doğrudan sonucu hangisidir?
- A) Türkiye’nin Balkan Antantından çıkarılması
- B) Musul petrol sahalarının Türkiye’ye bırakılması
- C) Hatay’ın 1936’da Türkiye’ye katılması
- D) Nüfus mübadelesinin 1923’te tamamen yasaklanması
- E) Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenlik ve savunma yetkisinin artması
Doğru cevap: E
Çözüm: Montrö, Lozan Boğazlar rejimini Türkiye’nin güvenlik gereksinimleri doğrultusunda değiştirdi.
Atatürk dönemi dış politikasında tam bağımsızlık ile uluslararası ittifaklara katılma arasındaki ilişki nasıl değerlendirilmelidir?
- A) Bağımsız karar alma, egemen eşitlik temelinde barışçı iş birliğiyle bağdaşabilir.
- B) Bağımsızlık hiçbir antlaşmaya taraf olmamak demektir.
- C) Bölgesel paktlar bütün üyelerin egemenliğini sona erdirir.
- D) Türkiye 1930’larda hiçbir bölgesel antlaşma imzalamamıştır.
- E) Sadece savaş ilan eden ülkeler bağımsız sayılır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağımsız dış politika, karşılıklı haklara dayalı iş birliğini dışlamaz; Balkan ve Sadabat örnekleridir.
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Lozan sonrası bir anlaşmazlığın 1923–1930 döneminde çözülmesine örnektir?
- A) 1934 Balkan Antantının kurulması
- B) 1926 Ankara Antlaşmasıyla Türkiye-Irak sınırının belirlenmesi
- C) 1937 Sadabat Paktının imzalanması
- D) 1936 Montrö ile Boğazlar rejiminin yenilenmesi
- E) 1938 Hatay Devletinin kurulması
Doğru cevap: B
Çözüm: Musul, Lozan sonrasında görüşülmüş ve 1926 Ankara Antlaşmasıyla Türkiye-Irak sınırı düzenlenmiştir.
“1934 Balkan Antantına Bulgaristan ve Arnavutluk da katıldı” ifadesi nasıl düzeltilmelidir?
- A) Antant yalnız Türkiye ve İran arasında kurulmuştur.
- B) Antant Türkiye, Irak, İran ve Afganistan arasındadır.
- C) Antant Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında kurulmuştur.
- D) Antant 1937’de Tahran’da bütün Balkan devletlerince kurulmuştur.
- E) Antant yalnız Boğazların deniz trafiğini düzenler.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1934 Antantının imzacıları Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya’dır; Bulgaristan ve Arnavutluk üye değildir.
Bir öğrenci “Türkiye Milletler Cemiyetine 1932’de katıldığı için Musul meselesini aynı yıl Cemiyete taşımıştır” demektedir. Doğru düzeltme hangisidir?
- A) Türkiye 1921’den önce Cemiyetin kurucu üyesiydi.
- B) Musul sorunu ilk kez 1937 Sadabat Paktında ortaya çıktı.
- C) Musul, 1939 Hatay oylamasıyla Irak’a bırakıldı.
- D) Musul meselesi Türkiye üyelikten önce Cemiyette ele alınmış, sınır 1926’da antlaşmayla belirlenmiştir.
- E) Milletler Cemiyeti yalnız Boğazların askerî yönetimini üstlendi.
Doğru cevap: D
Çözüm: Musul’un Cemiyete götürülmesi 1920’lerde, Türkiye’nin üyeliği ise 1932’dedir.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde uluslararası örgüt ile bölgesel pakt ayrımı doğru yapılmıştır?
- A) Üçü de yalnız aynı Balkan devletlerinin örgütüdür.
- B) Milletler Cemiyeti bir deniz geçiş antlaşmasıdır.
- C) Sadabat Paktı 1923’te bütün dünya devletlerince kuruldu.
- D) Montrö ve Milletler Cemiyeti aynı resmî kurumu ifade eder.
- E) Milletler Cemiyeti uluslararası örgüt; Balkan Antantı ve Sadabat bölgesel iş birliğidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Milletler Cemiyeti uluslararası barış örgütü, Balkan Antantı ve Sadabat ise bölgesel paktlardır.
Balkan Antantı ile Sadabat Paktı hakkında I. İkisi de Türkiye’nin güvenlik iş birliğini güçlendirdi. II. Her ikisinin de bütün üyeleri aynıydı. III. Biri 1934, diğeri 1937’de kuruldu. Hangi yargılar doğrudur?
- A) I ve III
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Balkan: Türkiye-Yunanistan-Yugoslavya-Romanya (1934); Sadabat: Türkiye-İran-Irak-Afganistan (1937).
Fransa mandasındaki Suriye’den ayrışan İskenderun Sancağının geçirdiği süreci doğru sıralayan seçenek hangisidir?
- A) 1939 Türkiye’ye katılma – 1937 özel statü – 1938 Hatay Devleti
- B) 1937 özel statü – 1938 Hatay Devleti – 1939 Türkiye’ye katılma
- C) 1938 Türkiye’ye katılma – 1939 Hatay Devleti – 1937 özel statü
- D) 1926 Musul Antlaşması – 1932 Türkiye’ye katılma – 1934 Hatay Devleti
- E) 1937 Sadabat – 1936 Hatay Devleti – 1932 Türkiye’ye katılma
Doğru cevap: B
Çözüm: 1937 Milletler Cemiyetinin özel statü çözümü, 1938 bağımsız devlet, 1939 Türkiye’ye katılım aşamalarıdır.
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk döneminde Türkiye’nin dış politika gündeminin Lozan’ın eksik bıraktığı konularla ilişkisini en doğru açıklar?
- A) Sadabat Paktı doğrudan Osmanlı dış borçlarının paylaştırılmasını düzenlemiştir.
- B) Montrö yabancı okulların ders kitaplarını belirlemiştir.
- C) Musul ve yerleşik nüfus sorunları sınır ve mübadele boyutlarıyla ikili müzakerelere konu olmuştur.
- D) Balkan Antantı Musul petrollerini Türkiye’ye bırakmıştır.
- E) Hatay 1923’te Lozan’la doğrudan Türkiye’ye katılmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan sonrası Musul, mübadele, dış borçlar ve yabancı okullar gibi konular çeşitli görüşmelerle çözülmeye çalışılmıştır.
1930 Türk-Yunan yakınlaşması ve 1934 Balkan Antantı arasındaki nedensel bağlantı hangisidir?
- A) 1930 anlaşmasıyla Yunanistan Sadabat Paktının kurucusu oldu.
- B) 1934 Antantı mübadele koşullarını ilk kez belirledi.
- C) 1930 anlaşması Balkan devletlerinin tümünü tek devlet yaptı.
- D) İkili anlaşmazlıkların hafiflemesi bölgesel güvenlik iş birliği için uygun zemin oluşturmuştur.
- E) Antant Türk-Yunan sınırında savaş başlatarak kuruldu.
Doğru cevap: D
Çözüm: İkili ilişkilerde mübadele sorunlarının çözülmesi 1934 Balkan iş birliğini kolaylaştırdı.
Montrö ile ilgili I. Boğazlar Komisyonu kaldırıldı. II. Türkiye Boğazları askerî bakımdan tahkim edebildi. III. Savaş gemilerinin geçişi her koşulda sınırsız oldu. Hangi yargılar doğrudur?
- A) Yalnız III
- B) I ve III
- C) II ve III
- D) I, II ve III
- E) I ve II
Doğru cevap: E
Çözüm: Montrö Türkiye’nin güvenliğini güçlendirmiş, savaş gemilerine koşula bağlı sınırlamalar getirmiştir.
Aşağıdaki yabancı devlet–mesele eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
- A) İngiltere ve Irak – Musul; Fransa – Hatay; Yunanistan – mübadele
- B) İran – Musul; Kanada – Hatay; Irak – mübadele
- C) Fransa – Musul; Afganistan – Boğazlar; Japonya – mübadele
- D) Yunanistan – Hatay; Bulgaristan – Musul; İngiltere – Sadabat
- E) Romanya – Musul; İtalya – mübadele; İran – Hatay
Doğru cevap: A
Çözüm: Musul İngiltere/Irak, Hatay Fransa/Suriye, mübadele Yunanistan bağlamlarında öne çıktı.
1930’lu yıllarda Avrupa’da saldırgan ve sınır değişikliği isteyen politikalar karşısında Türkiye’nin Balkan Antantını desteklemesinin amacı nedir?
- A) Bütün Balkanları askerî güçle ilhak etmek
- B) Balkanlarda mevcut sınırları ve barış ortamını korumak
- C) Lozan’daki Boğazlar Komisyonunu güçlendirmek
- D) Musul’u petrol karşılığında geri almak
- E) Hatay’ı doğrudan Sadabat Paktına katmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Balkan Antantı, Avrupa’daki revizyonist baskılar karşısında statükonun ve bölgesel güvenliğin korunmasına yönelikti.
Atatürk’ün dış politikada “gerçekçilik ve akılcılık” anlayışına en uygun davranış hangisidir?
- A) Müzakere olanağı varken her anlaşmazlıkta önce savaş başlatmak
- B) Ekonomik ve askerî imkânları hesaba katmamak
- C) Uluslararası koşulları değerlendirerek barışçı müzakereyle uygulanabilir sonuç aramak
- D) Komşularla yapılan bütün antlaşmaları tek taraflı reddetmek
- E) Toprak taleplerinde tarihsel ve hukuki verileri yok saymak
Doğru cevap: C
Çözüm: Gerçekçilik, millî hedefleri uluslararası hukuk ve mevcut imkânlar çerçevesinde izlemeyi gerektirir.
Aşağıdaki olay çiftlerinden hangisi 1938 yılı içinde, Atatürk’ün sağlığında gerçekleşmiştir?
- A) Hatay’ın Türkiye’ye katılması ve 1939 Fransa antlaşması
- B) Sadabat Paktının kuruluşu ve Montrö’nün imzalanması
- C) Balkan Antantının kurulması ve Milletler Cemiyetine üyelik
- D) Hatay Devletinin kurulması ve Tayfur Sökmen’in cumhurbaşkanı olması
- E) 1926 Ankara Antlaşması ve 1930 Türk-Yunan yakınlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: 2 Eylül 1938’de Hatay Devleti kuruldu ve Tayfur Sökmen cumhurbaşkanı oldu.
Boğazlar, Musul ve Hatay meselelerini ayrı ayrı düşünürken Türkiye’nin izlediği ortak diplomatik yöntem hangisidir?
- A) Yalnız sürekli askerî işgal yolunu kullanmak
- B) Her konuda yabancı komisyonların süresiz yönetimini istemek
- C) Müzakerelerin tamamını reddetmek
- D) Bütün konuları tek bir 1934 antlaşmasıyla çözmek
- E) Antlaşma ve uluslararası müzakerelerle millî çıkarları korumaya çalışmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Montrö konferansı, Musul görüşmeleri ve Hatay diplomasisi farklı sonuçlar doğursa da görüşme ve hukuk yollarını kullandı.