1930’da Fethi Okyar tarafından kurulan muhalefet partisi hangisidir?
- A) Halk Fırkası
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- C) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- D) Demokrat Parti
- E) Millî Kalkınma Partisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Serbest Cumhuriyet Fırkası 12 Ağustos 1930’da Fethi Okyar tarafından kuruldu.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunda adı öne çıkan siyasetçi kimdir?
- A) Kâzım Karabekir Paşa
- B) Adnan Menderes
- C) Nuri Demirağ
- D) Ali Fethi (Okyar) Bey
- E) Rauf Orbay
Doğru cevap: D
Çözüm: Atatürk’ün teşvikiyle 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkasını Fethi Okyar kurmuştur.
Serbest Cumhuriyet Fırkası hangi yılda kurulmuştur?
- A) 1920
- B) 1923
- C) 1924
- D) 1946
- E) 1930
Doğru cevap: E
Çözüm: İkinci çok partili hayat denemesi niteliğindeki Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930’da kuruldu.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının siyasi faaliyetlerine son verme biçimi hangisidir?
- A) Kurucularınca feshedilmesi
- B) TBMM tarafından savaş ilanıyla kapatılması
- C) Saltanatın kaldırılmasıyla sona ermesi
- D) Mondros Ateşkesi gereğince dağıtılması
- E) 1924 Anayasasıyla otomatik kaldırılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Fethi Okyar 17 Kasım 1930’da partiyi feshetti; resmî kapanış işlemi daha sonra tamamlandı.
23 Aralık 1930’da yaşanan ve öğretmen-yedek subay Kubilay ile anılan olay hangisidir?
- A) Şeyh Sait İsyanı
- B) Menemen Olayı
- C) 31 Mart Vakası
- D) İzmir Suikastı
- E) Çırağan Vakası
Doğru cevap: B
Çözüm: Menemen Olayı 23 Aralık 1930’da meydana geldi; yedek subay öğretmen Kubilay öldürüldü.
Menemen Olayı ile özdeşleşen öğretmen ve yedek subay kimdir?
- A) Halil Paşa
- B) Fethi Okyar
- C) Kubilay
- D) Kazım Karabekir
- E) Fevzi Çakmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Kubilay, Menemen’de olayları durdurmaya çalışırken öldürülen yedek subay öğretmendir.
Atatürk’e yönelik İzmir Suikastı girişimi hangi yılda ortaya çıkarılmıştır?
- A) 1921
- B) 1923
- C) 1924
- D) 1926
- E) 1930
Doğru cevap: D
Çözüm: İzmir Suikastı planı 1926’da ortaya çıkarıldı ve girişim uygulamaya geçmeden önlendi.
1925’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasında hukuki dayanak olarak kullanılan düzenleme hangisidir?
- A) Türk Medeni Kanunu
- B) Takvim, Saat ve Ölçüler Kanunu
- C) Takrir-i Sükûn Kanunu
- D) Lozan Barış Antlaşması
- E) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
Doğru cevap: C
Çözüm: Hükûmet 3 Haziran 1925’te partiyi Takrir-i Sükûn Kanunu’na dayanarak kapattı.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapanması ile Şeyh Sait İsyanı arasındaki ilişki hangi ifadeyle doğru özetlenir?
- A) Partinin bütün üyeleri isyanı aynı gün resmen başlatmıştır.
- B) İsyan 1930’da çıktığı için parti kendini feshetmiştir.
- C) Parti, isyanın bastırılmasından önce 1923’te hiç kurulmamıştır.
- D) Partinin kimi yerel örgütlerinin isyanla ilişkilendirildiği gerekçesiyle kapatılmasına karar verilmiştir.
- E) İsyan üzerine Osmanlı saltanatı yeniden kurulmuştur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapatma kararı, bazı yerel örgütlere ilişkin iddialara ve Takrir-i Sükûn Kanunu’na dayanıyordu; bütün üyeleri aynı fiille suçlamak doğru değildir.
1926 İzmir Suikastı girişiminin nasıl sonlandığına ilişkin doğru bilgi hangisidir?
- A) Mustafa Kemal bu girişimde hayatını kaybetmiştir.
- B) Girişim Birinci Dünya Savaşı’nı başlatmıştır.
- C) Partiler 1946 seçimlerini bu nedenle iptal etmiştir.
- D) Girişim 1930 Menemen Olayı sırasında yapılmıştır.
- E) Plan ortaya çıkarılarak uygulanmadan önlenmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: 1926 yılında hazırlanan suikast girişimi ihbar ve soruşturma sonucunda engellendi.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulmasının hedeflerinden biri hangisidir?
- A) Siyasi muhalefet yoluyla hükûmet politikalarının denetlenmesini sağlamak
- B) Saltanatı yeniden yürürlüğe koymak
- C) Dış borçları Osmanlı Düyûn-ı Umûmiyesine devretmek
- D) I. Dünya Savaşı’na girmek
- E) Çanakkale Boğazı’nı İtilafa bırakmak
Doğru cevap: A
Çözüm: 1930’daki girişim siyasi rekabet ve denetim arayışıyla ilişkilidir; cumhuriyet yönetimi içinde düşünülmüştür.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunda 1929 bunalımının etkisi nasıl açıklanır?
- A) Bunalımın 1924’te saltanatı geri getirmesi
- B) Ekonomik sıkıntıların hükûmete yönelik eleştirileri ve alternatif politika arayışını artırması
- C) Bunalımın Lozan Antlaşması’nı kendiliğinden geçersiz kılması
- D) Bunalımın ABD’yi 1914’te savaşa sokması
- E) Bunalımın Türkiye’de meclisi 1920’de kapatması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1929 ekonomik krizi toplumsal sorunları derinleştirerek muhalefet talebini etkileyen etkenlerden biridir.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının hangi tarihte kurulduğu kabul edilir?
- A) 17 Kasım 1924
- B) 4 Mart 1925
- C) 12 Ağustos 1930
- D) 17 Şubat 1926
- E) 7 Ocak 1946
Doğru cevap: C
Çözüm: Fethi Okyar 12 Ağustos 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkasını kurdu.
“1924’te kurulan muhalefet partisi yönetsel kararla kapatıldı, 1930’daki parti ise kurucusunun kararıyla feshedildi.” Bu anlatım hangi iki partiyi sırasıyla karşılaştırmaktadır?
- A) Halk Fırkası – Demokrat Parti
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası – Serbest Cumhuriyet Fırkası
- C) Demokrat Parti – Millî Kalkınma Partisi
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası – Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- E) İttihat ve Terakki – Hürriyet ve İtilaf
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuruluş ve kapanış biçimi 1924 Terakkiperver ile 1930 Serbest Cumhuriyet Fırkasını ayırt eder.
1925’teki kanun, parti kapanışı ve ayaklanmayı neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendiren hangi ifade daha isabetlidir?
- A) Terakkiperver Fırkasının 1946 seçim zaferi 1925 isyanını bitirmiştir.
- B) Takrir-i Sükûn Kanunu ilk olarak 1930 bunalımı için çıkarılmıştır.
- C) Şeyh Sait İsyanı güvenlik önlemlerini artırmış, Takrir-i Sükûn Kanunu parti kapatmasında da dayanak olmuştur.
- D) Şeyh Sait İsyanı 1923’te çok partili seçimle hükümet kurmuştur.
- E) İstiklâl Mahkemeleri yalnız 1950’de ilk kez açılmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İsyan, olağanüstü kanun ve parti kapatma kararı aynı 1925 siyasi bağlamıyla bağlantılıdır.
I. 1929 ekonomik bunalımının etkileri muhalefet ihtiyacını artırdı.
II. Fethi Okyar 1930’da yeni parti kurdu.
III. 1930’da ilk kez Demokrat Parti iktidara geçti.
Hangileri doğrudur?
- A) Yalnız III
- B) Yalnız II
- C) I ve III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
Doğru cevap: D
Çözüm: 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu; Demokrat Parti 1946’da kurulup 1950’de iktidara geldi.
Cumhuriyetin ilk dönemindeki muhalefet partileriyle ilgili aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924 yılında kuruldu.
- B) Serbest Cumhuriyet Fırkasını Fethi Okyar kurdu.
- C) Her iki parti de Atatürk döneminde faaliyet gösterdi.
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930 yılında feshedildi.
- E) Serbest Cumhuriyet Fırkası 1924 yılında Kâzım Karabekir tarafından kurulmuştur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Serbest Cumhuriyet Fırkasını Kâzım Karabekir değil Fethi Okyar 1930’da kurdu.
I. Şeyh Sait İsyanı 1925’tedir.
II. İzmir Suikastı girişimi 1926’dadır.
III. Menemen Olayı 1930’dadır.
Hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) Yalnız III
- E) II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç olayın yılları 1925, 1926 ve 1930 olarak sıralanır.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Serbest Cumhuriyet Fırkasıyla Demokrat Parti arasındaki tarih farkını doğru ortaya koyar?
- A) İki parti de 1924’te Kâzım Karabekir tarafından kuruldu.
- B) Serbest Cumhuriyet 1930’da kuruldu; Demokrat Parti 1946’da kuruldu.
- C) Serbest Cumhuriyet 1946’da; Demokrat Parti 1930’da kuruldu.
- D) Her iki parti de Osmanlı Meclis-i Mebusanında kuruldu.
- E) İki parti de 1925’te Takrir-i Sükûn ile kapatıldı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Atatürk dönemindeki 1930 denemesi ile savaş sonrasındaki 1946 Demokrat Parti kuruluşu karıştırılmamalıdır.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurucuları arasında bulunan isimlerle ilgili hangisi doğrudur?
- A) Celal Bayar, Adnan Menderes ve Fuat Köprülü 1924’te partiyi kurmuştur.
- B) Nuri Demirağ 1924’te partinin ilk genel başkanı olmuştur.
- C) Kâzım Karabekir, Rauf Orbay ve Ali Fuat Cebesoy Millî Mücadele kadrosundan gelmiştir.
- D) Fethi Okyar 1924’te parti genel başkanı seçilmiştir.
- E) Şeyh Sait 1924’te partinin resmî kurucusu ilan edilmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Terakkiperver’in öncüleri Millî Mücadele’de rol alan Kâzım Karabekir ve arkadaşlarıdır.