Halk Fırkasının adı 10 Kasım 1924’te hangi biçime dönüştürülmüştür?
- A) Cumhuriyet Halk Fırkası
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- C) Demokrat Parti
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- E) Millî Kalkınma Partisi
Doğru cevap: A
Çözüm: Halk Fırkası 1923’te kuruldu; 10 Kasım 1924’te Cumhuriyet Halk Fırkası adını aldı.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunda öne çıkan görüş ayrılığı daha çok hangi dönemde belirginleşmiştir?
- A) Talas Savaşı öncesindeki Orta Asya göçlerinde
- B) Millî Mücadele sonrasındaki devlet ve inkılap politikalarının belirlenmesi sırasında
- C) Balkan Savaşlarından önceki Trablusgarp cephesinde
- D) 1950 seçimlerinden sonraki hükûmet değişiminde
- E) 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında
Doğru cevap: B
Çözüm: Lozan, saltanatın kaldırılması ve cumhuriyetin ilanı sonrasında yönetim tarzı konusundaki ayrılıklar belirginleşti.
Aşağıdaki kişi–parti eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
- A) Fethi Okyar – Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- B) Nuri Demirağ – Halk Fırkası (1923)
- C) Kâzım Karabekir – Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- D) Adnan Menderes – Serbest Cumhuriyet Fırkası
- E) Fevzi Çakmak – Demokrat Parti (1946)
Doğru cevap: C
Çözüm: Kâzım Karabekir Terakkiperver, Fethi Okyar Serbest Cumhuriyet Fırkası ile öne çıkar.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası hangi tarihte kurulmuştur?
- A) 9 Eylül 1923
- B) 3 Mart 1924
- C) 3 Haziran 1925
- D) 17 Kasım 1924
- E) 12 Ağustos 1930
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk muhalefet partisi, 17 Kasım 1924’te Kâzım Karabekir genel başkanlığında kuruldu.
Şeyh Sait İsyanı’nın başlamasına ilişkin doğru tarih hangisidir?
- A) 17 Kasım 1924
- B) 4 Mart 1925
- C) 3 Haziran 1925
- D) 23 Aralık 1930
- E) 13 Şubat 1925
Doğru cevap: E
Çözüm: İsyan 13 Şubat 1925’te başladı; 4 Mart Kanun kabulü, 3 Haziran parti kapanışıdır.
Takrir-i Sükûn Kanunu’nun çıkarılış gerekçesiyle en doğrudan bağlantılı gelişme hangisidir?
- A) Şeyh Sait İsyanı ve kamu düzeni kaygıları
- B) 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı
- C) Türkiye’nin NATO’ya katılması
- D) Balkan Antantı’nın kurulması
- E) Lozan görüşmelerinin başlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1925’teki ayaklanma ve güvenlik sorunları, Takrir-i Sükûn Kanunu’nun gerekçesiydi.
Takrir-i Sükûn Kanunu ile hangi yetki alanı genişletilmiştir?
- A) Belediyelerin dış politika antlaşması yapma yetkisi
- B) Hükûmetin kamu düzenini sağlama ve bazı faaliyetleri sınırlama yetkisi
- C) Padişahın kanunları veto yetkisi
- D) Halifenin ordu komutası yetkisi
- E) İtilaf Devletlerinin savaş ilanı yetkisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kanun, hükûmete düzeni korumak amacıyla geniş olağanüstü idari yetkiler sağladı.
1925’te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasında hukuki dayanak olarak kullanılan düzenleme hangisidir?
- A) Türk Medeni Kanunu
- B) Takvim, Saat ve Ölçüler Kanunu
- C) Takrir-i Sükûn Kanunu
- D) Lozan Barış Antlaşması
- E) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
Doğru cevap: C
Çözüm: Hükûmet 3 Haziran 1925’te partiyi Takrir-i Sükûn Kanunu’na dayanarak kapattı.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapanması ile Şeyh Sait İsyanı arasındaki ilişki hangi ifadeyle doğru özetlenir?
- A) Partinin bütün üyeleri isyanı aynı gün resmen başlatmıştır.
- B) İsyan 1930’da çıktığı için parti kendini feshetmiştir.
- C) Parti, isyanın bastırılmasından önce 1923’te hiç kurulmamıştır.
- D) Partinin kimi yerel örgütlerinin isyanla ilişkilendirildiği gerekçesiyle kapatılmasına karar verilmiştir.
- E) İsyan üzerine Osmanlı saltanatı yeniden kurulmuştur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapatma kararı, bazı yerel örgütlere ilişkin iddialara ve Takrir-i Sükûn Kanunu’na dayanıyordu; bütün üyeleri aynı fiille suçlamak doğru değildir.
1926 İzmir Suikastı girişiminin nasıl sonlandığına ilişkin doğru bilgi hangisidir?
- A) Mustafa Kemal bu girişimde hayatını kaybetmiştir.
- B) Girişim Birinci Dünya Savaşı’nı başlatmıştır.
- C) Partiler 1946 seçimlerini bu nedenle iptal etmiştir.
- D) Girişim 1930 Menemen Olayı sırasında yapılmıştır.
- E) Plan ortaya çıkarılarak uygulanmadan önlenmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: 1926 yılında hazırlanan suikast girişimi ihbar ve soruşturma sonucunda engellendi.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulmasının hedeflerinden biri hangisidir?
- A) Siyasi muhalefet yoluyla hükûmet politikalarının denetlenmesini sağlamak
- B) Saltanatı yeniden yürürlüğe koymak
- C) Dış borçları Osmanlı Düyûn-ı Umûmiyesine devretmek
- D) I. Dünya Savaşı’na girmek
- E) Çanakkale Boğazı’nı İtilafa bırakmak
Doğru cevap: A
Çözüm: 1930’daki girişim siyasi rekabet ve denetim arayışıyla ilişkilidir; cumhuriyet yönetimi içinde düşünülmüştür.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşunda 1929 bunalımının etkisi nasıl açıklanır?
- A) Bunalımın 1924’te saltanatı geri getirmesi
- B) Ekonomik sıkıntıların hükûmete yönelik eleştirileri ve alternatif politika arayışını artırması
- C) Bunalımın Lozan Antlaşması’nı kendiliğinden geçersiz kılması
- D) Bunalımın ABD’yi 1914’te savaşa sokması
- E) Bunalımın Türkiye’de meclisi 1920’de kapatması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1929 ekonomik krizi toplumsal sorunları derinleştirerek muhalefet talebini etkileyen etkenlerden biridir.
Serbest Cumhuriyet Fırkasının hangi tarihte kurulduğu kabul edilir?
- A) 17 Kasım 1924
- B) 4 Mart 1925
- C) 12 Ağustos 1930
- D) 17 Şubat 1926
- E) 7 Ocak 1946
Doğru cevap: C
Çözüm: Fethi Okyar 12 Ağustos 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkasını kurdu.
1924 ve 1930 muhalefet partilerinin kapanış biçimleri arasındaki fark hangisidir?
- A) İki parti de 1950 seçimini kazanarak kapanmıştır.
- B) Terakkiperver kendini 1930’da feshetmiş; Serbest Cumhuriyet 1925’te kapatılmıştır.
- C) İkisi de saltanatın kaldırılması üzerine dağılmıştır.
- D) Terakkiperver hükûmetçe kapatılmış; Serbest Cumhuriyet kurucusunca feshedilmiştir.
- E) Serbest Cumhuriyet Millî Mücadele sırasında işgalci devletçe kapatılmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1925 Terakkiperver kapatması yönetim kararıdır; 1930 Serbest Cumhuriyet için Fethi Okyar fesih kararı verdi.
Menemen Olayı’nın Serbest Cumhuriyet Fırkasının feshine göre zaman sırası hangisidir?
- A) Fesihten altı yıl önce yaşanmıştır.
- B) Fesihten önceki aynı gün başlamıştır.
- C) Partinin kuruluşundan iki yıl önce yaşanmıştır.
- D) 1946 seçimlerinden sonra yaşanmıştır.
- E) Fesihten sonra yaşanmıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Serbest Cumhuriyet Fırkası 17 Kasım 1930’da feshedildi; Menemen Olayı 23 Aralık 1930’dadır.
1923’te Halk Fırkasının kurulması, 1924’te Terakkiperver Fırkasının açılması hangi siyasal gelişmeyi gösterir?
- A) Cumhuriyetin ilk yıllarında parti örgütlenmesi ve siyasi muhalefet arayışını
- B) Osmanlı’da tımar sisteminin yeniden kurulmasını
- C) I. Dünya Savaşı’nda Osmanlı’nın tarafsız kalmasını
- D) 1950’de iktidarın el değiştirmesini
- E) 1939’da savaşın başlamasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Önce iktidar partisi kuruldu, ardından siyasi görüş ayrılıkları muhalefet partisinin doğmasına yol açtı.
1925’te isyanın bastırılması sırasında olağanüstü yargılama organları olarak hangi mahkemeler öne çıkmıştır?
- A) Nizamiye Medreseleri
- B) İstiklâl Mahkemeleri
- C) Divân-ı Hümâyun
- D) Düyûn-ı Umûmiye Meclisi
- E) Milletler Cemiyeti Mahkemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Takrir-i Sükûn döneminde İstiklâl Mahkemeleri kamu düzeni ve siyasi davalarda önemli görevler üstlendi.
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk dönemindeki çok partili siyasi hayat denemelerinden biridir?
- A) Millî Kalkınma Partisi
- B) Demokrat Parti
- C) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- D) Adalet Partisi
- E) Anavatan Partisi
Doğru cevap: C
Çözüm: Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930’dadır; diğer seçenekler Atatürk döneminin sonrasındadır.
Aşağıdaki iki parti–kurucu eşleştirmesinden hangisi bütünüyle doğrudur?
- A) Terakkiperver – Fethi Okyar; Serbest Cumhuriyet – Kâzım Karabekir
- B) Terakkiperver – Adnan Menderes; Serbest Cumhuriyet – Celal Bayar
- C) Terakkiperver – Nuri Demirağ; Serbest Cumhuriyet – İsmet İnönü
- D) Terakkiperver – Kâzım Karabekir; Serbest Cumhuriyet – Fethi Okyar
- E) Terakkiperver – Fevzi Çakmak; Serbest Cumhuriyet – Rauf Orbay
Doğru cevap: D
Çözüm: 1924’teki partinin başkanı Kâzım Karabekir, 1930’daki partinin kurucusu Fethi Okyar’dır.
1926 İzmir Suikastı ile 1930 Menemen Olayı arasında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) İkisi de 1914 yılında savaşın başlamasına yol açmıştır.
- B) İkisi de aynı kişinin 1930’da kurduğu siyasi partidir.
- C) Her ikisi 1923 Lozan Antlaşması’nın resmî maddesidir.
- D) İkisi de Demokrat Partinin kuruluş kongresidir.
- E) Farklı yıllarda gerçekleşen, erken cumhuriyetin siyasi güvenlik sorunlarıyla bağlantılı iki ayrı olaydır.
Doğru cevap: E
Çözüm: İzmir Suikastı girişimi 1926’da önlendi; Menemen Olayı 23 Aralık 1930’da yaşandı.