I. Halk Fırkası 9 Eylül 1923’te kuruldu.
II. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 17 Kasım 1924’te kuruldu.
III. Serbest Cumhuriyet Fırkası 12 Ağustos 1930’da kuruldu.
Hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III
- B) Yalnız I
- C) Yalnız II
- D) I ve III
- E) II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç siyasi partinin kuruluş tarihleri sırasıyla 1923, 1924 ve 1930’dur.
Aşağıdaki gelişmelerin doğru sıralaması hangisidir?
I. Takrir-i Sükûn Kanunu
II. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kuruluşu
III. Şeyh Sait İsyanı’nın başlaması
IV. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılması
- A) III – II – I – IV
- B) II – III – I – IV
- C) II – I – III – IV
- D) I – II – IV – III
- E) IV – III – II – I
Doğru cevap: B
Çözüm: 17 Kasım 1924 parti kuruluşunu, 13 Şubat 1925 isyanı, 4 Mart 1925 kanunu, 3 Haziran 1925 kapatmayı gösterir.
I. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ilk muhalefet partisidir.
II. Serbest Cumhuriyet Fırkası Atatürk’ün teşvikiyle kurulmuştur.
III. Demokrat Parti Atatürk’ün cumhurbaşkanlığı döneminde kurulmuştur.
Hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) I ve II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: C
Çözüm: Demokrat Parti 1946’da kurulmuştur; ilk iki muhalefet denemesi 1924 ve 1930’dadır.
I. Takrir-i Sükûn Kanunu 4 Mart 1925’te kabul edildi.
II. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 3 Haziran 1925’te kapatıldı.
III. Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930’da kurucusunca feshedildi.
Hangileri doğrudur?
- A) Yalnız II
- B) I ve II
- C) Yalnız III
- D) I, II ve III
- E) II ve III
Doğru cevap: D
Çözüm: 1925’te kanun ve kapatma; 1930’da ise Serbest Cumhuriyet Fırkasının feshi yaşandı.
Aşağıdaki olay çiftlerinden hangisi aynı takvim yılı içinde gerçekleşmiştir?
- A) Terakkiperver Fırkasının kuruluşu – İzmir Suikastı
- B) Halk Fırkasının kuruluşu – Menemen Olayı
- C) Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşu – Şeyh Sait İsyanı
- D) İzmir Suikastı – Demokrat Partinin kuruluşu
- E) Şeyh Sait İsyanı – Takrir-i Sükûn Kanunu
Doğru cevap: E
Çözüm: Şeyh Sait İsyanı ve Takrir-i Sükûn Kanunu 1925’te gerçekleşti; diğer çiftlerin yılları farklıdır.
I. Serbest Cumhuriyet Fırkası 17 Kasım 1930’da feshedildi.
II. Menemen Olayı 23 Aralık 1930’da meydana geldi.
III. Menemen Olayı, Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulduğu sırada 1924’te gerçekleşti.
Hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) Yalnız III
- C) Yalnız I
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Fesih ve Menemen 1930 yılının farklı aylarındadır; III yanlış yıl ve ilişki verir.
“1924’te kurulan muhalefet partisi yönetsel kararla kapatıldı, 1930’daki parti ise kurucusunun kararıyla feshedildi.” Bu anlatım hangi iki partiyi sırasıyla karşılaştırmaktadır?
- A) Halk Fırkası – Demokrat Parti
- B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası – Serbest Cumhuriyet Fırkası
- C) Demokrat Parti – Millî Kalkınma Partisi
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası – Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- E) İttihat ve Terakki – Hürriyet ve İtilaf
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuruluş ve kapanış biçimi 1924 Terakkiperver ile 1930 Serbest Cumhuriyet Fırkasını ayırt eder.
1925’teki kanun, parti kapanışı ve ayaklanmayı neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendiren hangi ifade daha isabetlidir?
- A) Terakkiperver Fırkasının 1946 seçim zaferi 1925 isyanını bitirmiştir.
- B) Takrir-i Sükûn Kanunu ilk olarak 1930 bunalımı için çıkarılmıştır.
- C) Şeyh Sait İsyanı güvenlik önlemlerini artırmış, Takrir-i Sükûn Kanunu parti kapatmasında da dayanak olmuştur.
- D) Şeyh Sait İsyanı 1923’te çok partili seçimle hükümet kurmuştur.
- E) İstiklâl Mahkemeleri yalnız 1950’de ilk kez açılmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İsyan, olağanüstü kanun ve parti kapatma kararı aynı 1925 siyasi bağlamıyla bağlantılıdır.
I. 1929 ekonomik bunalımının etkileri muhalefet ihtiyacını artırdı.
II. Fethi Okyar 1930’da yeni parti kurdu.
III. 1930’da ilk kez Demokrat Parti iktidara geçti.
Hangileri doğrudur?
- A) Yalnız III
- B) Yalnız II
- C) I ve III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
Doğru cevap: D
Çözüm: 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkası kuruldu; Demokrat Parti 1946’da kurulup 1950’de iktidara geldi.
Cumhuriyetin ilk dönemindeki muhalefet partileriyle ilgili aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1924 yılında kuruldu.
- B) Serbest Cumhuriyet Fırkasını Fethi Okyar kurdu.
- C) Her iki parti de Atatürk döneminde faaliyet gösterdi.
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası 1930 yılında feshedildi.
- E) Serbest Cumhuriyet Fırkası 1924 yılında Kâzım Karabekir tarafından kurulmuştur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Serbest Cumhuriyet Fırkasını Kâzım Karabekir değil Fethi Okyar 1930’da kurdu.
I. Şeyh Sait İsyanı 1925’tedir.
II. İzmir Suikastı girişimi 1926’dadır.
III. Menemen Olayı 1930’dadır.
Hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) Yalnız III
- E) II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç olayın yılları 1925, 1926 ve 1930 olarak sıralanır.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Serbest Cumhuriyet Fırkasıyla Demokrat Parti arasındaki tarih farkını doğru ortaya koyar?
- A) İki parti de 1924’te Kâzım Karabekir tarafından kuruldu.
- B) Serbest Cumhuriyet 1930’da kuruldu; Demokrat Parti 1946’da kuruldu.
- C) Serbest Cumhuriyet 1946’da; Demokrat Parti 1930’da kuruldu.
- D) Her iki parti de Osmanlı Meclis-i Mebusanında kuruldu.
- E) İki parti de 1925’te Takrir-i Sükûn ile kapatıldı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Atatürk dönemindeki 1930 denemesi ile savaş sonrasındaki 1946 Demokrat Parti kuruluşu karıştırılmamalıdır.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurucuları arasında bulunan isimlerle ilgili hangisi doğrudur?
- A) Celal Bayar, Adnan Menderes ve Fuat Köprülü 1924’te partiyi kurmuştur.
- B) Nuri Demirağ 1924’te partinin ilk genel başkanı olmuştur.
- C) Kâzım Karabekir, Rauf Orbay ve Ali Fuat Cebesoy Millî Mücadele kadrosundan gelmiştir.
- D) Fethi Okyar 1924’te parti genel başkanı seçilmiştir.
- E) Şeyh Sait 1924’te partinin resmî kurucusu ilan edilmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Terakkiperver’in öncüleri Millî Mücadele’de rol alan Kâzım Karabekir ve arkadaşlarıdır.
“Parti içi denetim eksikliği, ekonomik sıkıntılar ve muhalefetin gelişmesi isteği” açıklaması hangi girişime en doğrudan uyar?
- A) 1911 Trablusgarp Savaşı
- B) 1914 Sarıkamış Harekâtı
- C) 1920 TBMM’ye karşı ilk ayaklanmalar
- D) 1930 Serbest Cumhuriyet Fırkası denemesi
- E) 1949 NATO’nun kuruluşu
Doğru cevap: D
Çözüm: Bu gerekçeler özellikle 1929 bunalımını izleyen 1930 muhalefet partisi denemesinin bağlamıdır.
Aşağıdaki olayların tümü 1930 yılına ait olduğuna göre kronolojik sıralama hangisidir?
I. Serbest Cumhuriyet Fırkasının feshi
II. Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşu
III. Menemen Olayı
- A) I – II – III
- B) III – II – I
- C) II – III – I
- D) I – III – II
- E) II – I – III
Doğru cevap: E
Çözüm: 12 Ağustos kuruluş, 17 Kasım fesih, 23 Aralık Menemen sıralamasıdır.
1924–1930 arasında Atatürk dönemi siyasal denemeleri değerlendirildiğinde hangi çıkarım metindeki olgulara en uygundur?
- A) Muhalefet partisi kurma girişimleri olmuş ancak kalıcı çok partili seçim rekabetine dönüşememiştir.
- B) Cumhuriyet döneminde ilk parti 1946’da kurulmuştur.
- C) 1924–1930 boyunca hiçbir muhalefet girişimi yapılmamıştır.
- D) 1924’te ilk çok partili genel seçimle iktidar el değiştirmiştir.
- E) 1930’da saltanat yeniden kurularak partiler kapatılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 1924 Terakkiperver ve 1930 Serbest Cumhuriyet girişimleri sürdürülebilir çok partili düzen kuramadı.
I. Menemen Olayı Serbest Cumhuriyet Fırkasının feshedilmesinden sonradır.
II. 1926 İzmir Suikastı girişimi Atatürk’e karşı düzenlenmiştir.
III. Şeyh Sait İsyanı Serbest Cumhuriyet Fırkasının kuruluşundan sonradır.
Hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: B
Çözüm: İsyan 1925, İzmir girişimi 1926, Serbest Cumhuriyet 1930 ve Menemen 1930 sonundadır.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılması ve Serbest Cumhuriyet Fırkasının feshedilmesi, Türkiye’de siyasal gelişmeler açısından nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Türkiye’de bütün seçimlerin 1950’den önce yapılmadığının kanıtı olarak
- B) Saltanatın yeniden kurulduğunun göstergesi olarak
- C) 1920’lerde ve 1930’da muhalefet denemelerinin kesintiye uğraması olarak
- D) TBMM’nin 1925’te bütünüyle ortadan kaldırılması olarak
- E) Türkiye’nin 1930’da İttifak Devletlerine katılması olarak
Doğru cevap: C
Çözüm: İki denemenin sona ermesi erken cumhuriyet döneminde istikrarlı çok partili hayata geçişi geciktirdi.
Aşağıdaki yıl–olay eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) 1923 – Halk Fırkasının kurulması
- B) 1924 – Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulması
- C) 1925 – Takrir-i Sükûn Kanunu
- D) 1930 – Demokrat Partinin kurulması
- E) 1926 – İzmir Suikastı girişimi
Doğru cevap: D
Çözüm: Demokrat Parti 1930’da değil 7 Ocak 1946’da kuruldu; 1930’da Serbest Cumhuriyet Fırkası vardı.
Atatürk dönemi iç politika kronolojisini doğru bütünleyen seçenek hangisidir?
- A) Serbest Cumhuriyet → Halk Fırkası → Menemen → İzmir girişimi → Terakkiperver → Şeyh Sait
- B) Menemen → İzmir girişimi → Halk Fırkası → Şeyh Sait → Serbest Cumhuriyet → Terakkiperver
- C) İzmir girişimi → Menemen → Takrir-i Sükûn → Halk Fırkası → Terakkiperver → Serbest Cumhuriyet
- D) Terakkiperver → Halk Fırkası → Menemen → Şeyh Sait → İzmir girişimi → Serbest Cumhuriyet
- E) Halk Fırkası → Terakkiperver → Şeyh Sait ve Takrir-i Sükûn → İzmir girişimi → Serbest Cumhuriyet → Menemen
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğru sıra 1923, 1924, 1925, 1926, Ağustos 1930 ve Aralık 1930 biçimindedir.