Atatürk ilkelerinden hangisi egemenliğin millete ait olmasını temel alır?
- A) Cumhuriyetçilik
- B) Devletçilik
- C) Laiklik
- D) İnkılapçılık
- E) Milliyetçilik
Doğru cevap: A
Çözüm: Cumhuriyetçilik, yönetim yetkisinin millete dayanmasını ve temsil yoluyla kullanılmasını esas alır.
Hukuk önünde eşitliği ve ayrıcalıksız toplum anlayışını en doğrudan vurgulayan ilke hangisidir?
- A) Devletçilik
- B) Halkçılık
- C) Milliyetçilik
- D) Cumhuriyetçilik
- E) İnkılapçılık
Doğru cevap: B
Çözüm: Halkçılık, kişiler ve toplumsal kesimler arasında ayrıcalık tanınmaması düşüncesine dayanır.
Devlet ve hukuk düzeninin dinî kurallardan bağımsız işlemesini esas alan ilke hangisidir?
- A) Cumhuriyetçilik
- B) Milliyetçilik
- C) Laiklik
- D) Devletçilik
- E) Halkçılık
Doğru cevap: C
Çözüm: Laiklik, kamu yönetiminin akla ve hukuka dayalı düzenlenmesi ile din ve vicdan özgürlüğüyle ilgilidir.
Ekonomik kalkınmada devletin düzenleyici ve gerektiğinde yatırımcı rolünü öne çıkaran ilke hangisidir?
- A) Laiklik
- B) Cumhuriyetçilik
- C) İnkılapçılık
- D) Devletçilik
- E) Milliyetçilik
Doğru cevap: D
Çözüm: Atatürkçü devletçilik özel girişimi tümüyle dışlamadan kamu yatırımı ve düzenlemesini öngörür.
Yeniliklerin sürdürülmesi ve çağın ihtiyaçlarına uyum sağlanması hangi Atatürk ilkesiyle ilgilidir?
- A) Milliyetçilik
- B) Laiklik
- C) Devletçilik
- D) Halkçılık
- E) İnkılapçılık
Doğru cevap: E
Çözüm: İnkılapçılık, çağdaşlaşma doğrultusunda değişimin devamını ve yeniliklerin korunmasını hedefler.
Millî birlik, ortak kültür ve bağımsızlık bilincini öne çıkaran ilke hangisidir?
- A) Milliyetçilik
- B) Devletçilik
- C) Halkçılık
- D) Laiklik
- E) Cumhuriyetçilik
Doğru cevap: A
Çözüm: Atatürk milliyetçiliği ortak tarih, kültür, ülkü ve bağımsızlık bilincini vurgular.
Osmanlı saltanatı TBMM tarafından hangi tarihte kaldırılmıştır?
- A) 29 Ekim 1923
- B) 1 Kasım 1922
- C) 3 Mart 1924
- D) 20 Nisan 1924
- E) 24 Temmuz 1923
Doğru cevap: B
Çözüm: Saltanat 1 Kasım 1922 tarihinde kaldırıldı; bu karar Lozan görüşmelerinden öncedir.
Saltanatın kaldırılmasının Lozan görüşmelerine etkisi en iyi nasıl açıklanır?
- A) Türk tarafında iki ayrı hükûmetin temsil iddiasını sona erdirmesi
- B) İngiltere ile Musul sorununu aynı gün çözmesi
- C) Cumhurbaşkanlığı makamını doğrudan oluşturması
- D) 1924 Anayasasını hemen yürürlüğe sokması
- E) Kadınlara genel seçim hakkını tanıması
Doğru cevap: A
Çözüm: İstanbul ve Ankara hükûmetlerinin birlikte davet edilmesi üzerine saltanat kaldırılarak tek temsil sağlandı.
13 Ekim ve 29 Ekim 1923 kararları sırasıyla hangileridir?
- A) Halifeliğin kaldırılması ve Medeni Kanun
- B) Ankara’nın başkent yapılması ve cumhuriyetin ilanı
- C) Saltanatın kaldırılması ve halifeliğin kaldırılması
- D) Cumhuriyetin ilanı ve Ankara’nın başkent yapılması
- E) Medeni Kanun ve kadınlara seçme hakkı
Doğru cevap: B
Çözüm: Ankara 13 Ekim’de başkent oldu; cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edildi.
Cumhuriyetin ilanı ile doğrudan çözüme kavuşan hükûmet sorunu hangisidir?
- A) Irak sınırının kesinleştirilmesi
- B) Osmanlı dış borçlarının silinmesi
- C) Devlet başkanlığı ve hükûmetin kuruluş usulü
- D) Boğazlar Komisyonunun kaldırılması
- E) Kadınlara milletvekili olma hakkı verilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Cumhuriyetin ilanı cumhurbaşkanlığı makamını belirledi ve hükûmetin kuruluş yöntemini netleştirdi.
1921 Anayasası ile 1924 Anayasasının ortak vurgusu hangisidir?
- A) Halifeliğin devlet başkanlığına bağlanması
- B) Padişahın yasama yetkisinin korunması
- C) Yabancı devletlerin yönetime ortak olması
- D) Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olması
- E) Sınıf esasına dayalı ayrıcalıklı temsil
Doğru cevap: D
Çözüm: Her iki anayasanın temelinde millî egemenlik ilkesi yer alır.
1924 Anayasasının kabul edilmesinin temel ihtiyacı hangisidir?
- A) 1919 Amasya Genelgesini iptal etmek
- B) Osmanlı saltanatını yeniden kurmak
- C) Boğazları uluslararası komisyona devretmek
- D) Türkiye’yi Milletler Cemiyetinden çıkarmak
- E) Barış döneminin devlet örgütlenmesini ayrıntılı düzenlemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Savaş koşullarında hazırlanan kısa 1921 Anayasası, yeni devletin kurumları için yeterli ayrıntıyı taşımıyordu.
3 Mart 1924’te Şer’iye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılmasının ardından din hizmetleri için hangi kurum oluşturulmuştur?
- A) Diyanet İşleri Reisliği
- B) Genelkurmay Başkanlığı
- C) Türk Tarih Kurumu
- D) Danıştay
- E) Millî Eğitim Şûrası
Doğru cevap: A
Çözüm: Din hizmetlerinin yürütülmesi için Diyanet İşleri Reisliği, vakıf işleri için ayrı idari düzen oluşturuldu.
3 Mart 1924’te Erkân-ı Harbiye Vekâletinin kaldırılmasının temel gerekçesi hangisidir?
- A) Yargı bağımsızlığını kaldırmak
- B) Askerî komuta ile siyasi hükûmet görevlerini ayırmak
- C) Şeri mahkemeleri güçlendirmek
- D) Cumhuriyetin ilanını ertelemek
- E) Sivil bakanlıklara askerî rütbe vermek
Doğru cevap: B
Çözüm: Genelkurmayın bakanlık statüsünden çıkarılması, ordunun siyasetten ayrılması hedefiyle ilgilidir.
“Egemenlik millete aittir; ancak bu egemenlik ayrıcalıklı bir zümrenin tekelinde değildir.” ifadesi hangi ilkelerin birlikte uygulandığını gösterir?
- A) Cumhuriyetçilik ve halkçılık
- B) Devletçilik ve emperyalizm
- C) Laiklik ve saltanatçılık
- D) Milliyetçilik ve kapitülasyon
- E) İnkılapçılık ve hanedan egemenliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Millî egemenlik cumhuriyetçilik, ayrıcalıksız vatandaşlık halkçılık ilkesiyle açıklanır.
1923 Ekim ayındaki siyasi gelişmeleri sıralayan doğru seçenek hangisidir?
- A) 13 Ekim halifeliğin kaldırılması; 29 Ekim Medeni Kanun
- B) 13 Ekim Ankara’nın başkent oluşu; 29 Ekim cumhuriyetin ilanı
- C) 13 Ekim saltanatın kaldırılması; 29 Ekim Lozan’ın imzalanması
- D) 13 Ekim 1924 Anayasası; 29 Ekim kadınların oy hakkı
- E) 13 Ekim Montrö; 29 Ekim Şer’iye Vekâleti
Doğru cevap: B
Çözüm: Ankara’nın başkent yapılması cumhuriyet ilanından yaklaşık iki hafta önce gerçekleşti.
Halifeliğin kaldırılması ile Şer’iye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılmasının aynı tarihte olması en çok hangi dönüşümü gösterir?
- A) Osmanlı hanedanının yürütmeye dönüşünü
- B) Siyasi partilerin 1950’de yeniden açılmasını
- C) Siyasi ve idari alanda dinî otorite ile devlet yönetiminin ayrıştırılması
- D) 1921 Anayasasının aynı gün kabulünü
- E) Boğazlar rejiminin 1936’da değiştirilmesini
Doğru cevap: C
Çözüm: 3 Mart 1924 düzenlemeleri siyasi ve dinî kurumların yeni devlet yapısındaki yerini değiştirdi.
Bir sınav sorusunda “1924 Anayasası kabul edildiği gün devletin dini hükmü anayasadan çıkarıldı” deniyor. Hata nedir?
- A) 1924 Anayasası hiç din hükmü içermiyordu ve 1928’de eklendi.
- B) 1924 Anayasası 1937’de ilk kez kabul edildi.
- C) Devletin dini hükmü 1921’de bütün Avrupa anayasalarına eklendi.
- D) Din hükmü 1924’te bulunuyordu; 1928’de çıkarıldı.
- E) 1928’de saltanat yeniden kuruldu.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1924 Anayasasında devletin dini İslam hükmü vardı; bu hüküm 10 Nisan 1928’de kaldırıldı.
1928 ve 1937 anayasa değişiklikleri arasındaki fark doğru olarak nasıl açıklanır?
- A) 1928 altı ilkeyi ekledi; 1937 cumhuriyeti ilan etti.
- B) 1928 halifeliği kaldırdı; 1937 1921 Anayasasını kabul etti.
- C) 1928 kadınlara milletvekilliği hakkı verdi; 1937 Medeni Kanunu kabul etti.
- D) 1928 Lozan’ı imzaladı; 1937 Ankara’yı başkent yaptı.
- E) 1928 din hükmünü kaldırdı; 1937 altı ilkeyi anayasaya ekledi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Laiklik doğrultusunda 1928 anayasa değişikliğiyle din hükmü çıkarıldı; altı ilke 1937’de eklendi.
Hangi gelişmenin 1926 Medeni Kanunundan kaynaklandığını söylemek tarihsel bakımdan yanlıştır?
- A) Kadınların 1934’te kazandığı milletvekili seçme ve seçilme hakkı
- B) Evlenmenin resmî kurallara bağlanması
- C) Boşanmanın mahkeme ve yasal güvencelerle düzenlenmesi
- D) Miras ve mülkiyet alanında kadınlara hukuki haklar sağlanması
- E) Tek eşli evliliğin hukuk düzeninde esas alınması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1934 genel seçim hakları siyasal düzenlemelerdir; 1926 Medeni Kanunu aile ve özel hukuku yeniledi.