Saltanatın kaldırılmasının Lozan görüşmelerine etkisi en iyi nasıl açıklanır?
- A) Türk tarafında iki ayrı hükûmetin temsil iddiasını sona erdirmesi
- B) İngiltere ile Musul sorununu aynı gün çözmesi
- C) Cumhurbaşkanlığı makamını doğrudan oluşturması
- D) 1924 Anayasasını hemen yürürlüğe sokması
- E) Kadınlara genel seçim hakkını tanıması
Doğru cevap: A
Çözüm: İstanbul ve Ankara hükûmetlerinin birlikte davet edilmesi üzerine saltanat kaldırılarak tek temsil sağlandı.
13 Ekim ve 29 Ekim 1923 kararları sırasıyla hangileridir?
- A) Halifeliğin kaldırılması ve Medeni Kanun
- B) Ankara’nın başkent yapılması ve cumhuriyetin ilanı
- C) Saltanatın kaldırılması ve halifeliğin kaldırılması
- D) Cumhuriyetin ilanı ve Ankara’nın başkent yapılması
- E) Medeni Kanun ve kadınlara seçme hakkı
Doğru cevap: B
Çözüm: Ankara 13 Ekim’de başkent oldu; cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edildi.
Cumhuriyetin ilanı ile doğrudan çözüme kavuşan hükûmet sorunu hangisidir?
- A) Irak sınırının kesinleştirilmesi
- B) Osmanlı dış borçlarının silinmesi
- C) Devlet başkanlığı ve hükûmetin kuruluş usulü
- D) Boğazlar Komisyonunun kaldırılması
- E) Kadınlara milletvekili olma hakkı verilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Cumhuriyetin ilanı cumhurbaşkanlığı makamını belirledi ve hükûmetin kuruluş yöntemini netleştirdi.
1921 Anayasası ile 1924 Anayasasının ortak vurgusu hangisidir?
- A) Halifeliğin devlet başkanlığına bağlanması
- B) Padişahın yasama yetkisinin korunması
- C) Yabancı devletlerin yönetime ortak olması
- D) Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olması
- E) Sınıf esasına dayalı ayrıcalıklı temsil
Doğru cevap: D
Çözüm: Her iki anayasanın temelinde millî egemenlik ilkesi yer alır.
1924 Anayasasının kabul edilmesinin temel ihtiyacı hangisidir?
- A) 1919 Amasya Genelgesini iptal etmek
- B) Osmanlı saltanatını yeniden kurmak
- C) Boğazları uluslararası komisyona devretmek
- D) Türkiye’yi Milletler Cemiyetinden çıkarmak
- E) Barış döneminin devlet örgütlenmesini ayrıntılı düzenlemek
Doğru cevap: E
Çözüm: Savaş koşullarında hazırlanan kısa 1921 Anayasası, yeni devletin kurumları için yeterli ayrıntıyı taşımıyordu.
3 Mart 1924’te Şer’iye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılmasının ardından din hizmetleri için hangi kurum oluşturulmuştur?
- A) Diyanet İşleri Reisliği
- B) Genelkurmay Başkanlığı
- C) Türk Tarih Kurumu
- D) Danıştay
- E) Millî Eğitim Şûrası
Doğru cevap: A
Çözüm: Din hizmetlerinin yürütülmesi için Diyanet İşleri Reisliği, vakıf işleri için ayrı idari düzen oluşturuldu.
3 Mart 1924’te Erkân-ı Harbiye Vekâletinin kaldırılmasının temel gerekçesi hangisidir?
- A) Yargı bağımsızlığını kaldırmak
- B) Askerî komuta ile siyasi hükûmet görevlerini ayırmak
- C) Şeri mahkemeleri güçlendirmek
- D) Cumhuriyetin ilanını ertelemek
- E) Sivil bakanlıklara askerî rütbe vermek
Doğru cevap: B
Çözüm: Genelkurmayın bakanlık statüsünden çıkarılması, ordunun siyasetten ayrılması hedefiyle ilgilidir.
1924 Anayasasında başlangıçta yer alan, 1928 değişikliğiyle çıkarılan hüküm hangisidir?
- A) Devletin bir cumhuriyet olması
- B) Başkentin Ankara olması
- C) Devletin dininin İslam olması
- D) Resmî dilin Türkçe olması
- E) Egemenliğin millete ait olması
Doğru cevap: C
Çözüm: 10 Nisan 1928’de devletin dinini İslam olarak belirten hüküm anayasa metninden çıkarıldı.
Laiklik ilkesinin anayasal gelişiminde doğru tarih eşleştirmesi hangisidir?
- A) 1928 halifeliğin geri gelmesi; 1937 saltanatın ilanı
- B) 1928 cumhuriyetin kaldırılması; 1937 devlet dininin geri gelmesi
- C) 1928 ilk kadın milletvekili seçimi; 1937 Medeni Kanun
- D) 1928 din hükmünün çıkarılması; 1937 laikliğin açıkça anayasaya girmesi
- E) 1928 Boğazlar Komisyonu; 1937 Teşkilat-ı Esasiye
Doğru cevap: D
Çözüm: 1928’de devlet dini hükmü çıkarılmış, laiklik ilkesi 1937’de altı ilkeyle birlikte anayasaya eklenmiştir.
Atatürkçü devletçilik için hangi ifade doğrudur?
- A) Üretim araçlarının tamamının zorunlu olarak kamulaştırılması
- B) Özel sektörün hukuk dışı sayılması
- C) Devletin hiçbir ekonomik yatırım yapmaması
- D) Bütün ekonomik kararların yabancı şirketlere bırakılması
- E) Özel girişimi kabul ederken kamu yararı için devletin de ekonomide etkin olabilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Atatürkçü devletçilik karma nitelikli, düzenleyici ve gerektiğinde yatırımcı kamu yaklaşımıdır.
“Kanun önünde hiçbir zümreye ayrıcalık tanınmaması” düşüncesi en çok hangi ilkeyle bağlantılıdır?
- A) Halkçılık
- B) Devletçilik
- C) İnkılapçılık
- D) Milliyetçilik
- E) Cumhuriyetçilik
Doğru cevap: A
Çözüm: Toplumsal eşitlik, ayrıcalıksız yurttaşlık ve sınıf egemenliğini reddetme halkçılığın kapsamındadır.
Türk Medeni Kanunu hangi iki hukuk alanında özellikle köklü değişim getirmiştir?
- A) Uluslararası deniz hukuku ve sınır hukuku
- B) Aile hukuku ve miras hukuku
- C) Askerî harekât hukuku ve savaş esirleri
- D) Devletlerarası antlaşmalar ve diplomasi
- E) Seçim çevreleri ve milletvekili sayıları
Doğru cevap: B
Çözüm: Medeni Kanun evlenme, boşanma, miras ve mülkiyet gibi özel hukuk ilişkilerini düzenledi.
1926’da kabul edilen Medeni Kanun’un yürürlüğe giriş tarihi hangisidir?
- A) 17 Şubat 1926
- B) 3 Mart 1924
- C) 4 Ekim 1926
- D) 29 Ekim 1923
- E) 10 Nisan 1928
Doğru cevap: C
Çözüm: Kanun 17 Şubat 1926’da kabul edilmiş, 4 Ekim 1926’da yürürlüğe girmiştir.
1926’da hazırlanan Türk Ceza Kanununun yararlandığı temel Avrupa hukuk sistemi hangisidir?
- A) İsviçre medeni hukuku
- B) İngiliz anayasa hukuku
- C) Fransız idare hukuku
- D) İtalyan ceza hukuku
- E) Alman deniz hukuku
Doğru cevap: D
Çözüm: 1926 Türk Ceza Kanunu hazırlanırken İtalyan ceza kanunundan yararlanılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi 1926 Türk Medeni Kanununun doğrudan sağladığı haklardan biri değildir?
- A) Resmî nikâh güvencesi
- B) Boşanma konusunda yasal düzenleme
- C) Miras hukukunda kadın-erkek eşitliği
- D) Medeni haklar alanında hukuki güvence
- E) Milletvekili seçimlerinde oy kullanma hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Siyasi seçme ve seçilme hakları, Medeni Kanun’dan ayrı düzenlemelerle 1930–1934 arasında tanındı.
Kadınların yerel ve ulusal seçim haklarının kronolojik sırası hangisidir?
- A) Belediye (1930) – muhtarlık (1933) – milletvekilliği (1934)
- B) Milletvekilliği (1930) – belediye (1933) – muhtarlık (1934)
- C) Muhtarlık (1930) – milletvekilliği (1933) – belediye (1934)
- D) Belediye (1923) – milletvekilliği (1924) – muhtarlık (1926)
- E) Muhtarlık (1934) – belediye (1937) – milletvekilliği (1938)
Doğru cevap: A
Çözüm: Kadınlara 1930 belediye, 1933 muhtarlık, 1934 genel seçim hakları verildi.
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı hangi ilkelerle doğrudan ilişkilidir?
- A) Yalnız devletçilik ve milliyetçilik
- B) Cumhuriyetçilik ve halkçılık
- C) Yalnız laiklik ve devletçilik
- D) Yalnız dış politika ve askerî güç
- E) Yalnız kabotaj ve millî ekonomi
Doğru cevap: B
Çözüm: Siyasi temsilin genişlemesi millî egemenliğe ve yurttaşlık eşitliğine bağlıdır.
Hukuk birliğinin sağlanması hedefiyle aşağıdakilerden hangisi bağdaşır?
- A) Dinî veya etnik gruplara ayrı devlet mahkemeleri kurulması
- B) Konsoloslara yurttaşları yargılama üstünlüğü tanınması
- C) Aynı yurttaşlık düzeninde modern ve ortak hukuk kurallarının uygulanması
- D) Padişah fermanlarının tek yargı kaynağı yapılması
- E) Şer’i ve modern mahkemelerin kalıcı olarak ayrılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hukuk birliği, aynı toplumda ayrı ve çelişkili yargı düzenleri yerine ortak kurallar öngörür.
Atatürk ilkelerinin 1937’de anayasaya eklenmesi hangi sonucu doğurmuştur?
- A) Kadınların seçme hakkının ilk kez tanınmasını
- B) Saltanatın yeniden kurulmasını
- C) 1924 Anayasasının tümüyle yürürlükten kalkmasını
- D) Altı ilkenin anayasal devlet ilkeleri olarak ifade edilmesini
- E) TBMM’nin kapatılmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: 5 Şubat 1937 değişikliğiyle altı ilke 1924 Anayasasında açıkça yer aldı.
Halkçılık ile cumhuriyetçilik ilkelerini ayıran doğru ifade hangisidir?
- A) Halkçılık yalnız devletin fabrika kurmasıdır.
- B) Cumhuriyetçilik yalnız hukuk mahkemelerinin adıdır.
- C) İki ilke de saltanatın babadan oğula geçmesini savunur.
- D) Halkçılık vatandaşlar arasında yasal sınıflar kurulmasını ister.
- E) Cumhuriyetçilik egemenlik ve yönetim biçimine; halkçılık ayrıcalıksız eşitliğe odaklanır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Cumhuriyetçilik millî egemenliği, halkçılık eşit yurttaşlık anlayışını vurgular.