Türkiye İktisat Kongresi 1923 yılında hangi şehirde toplanmıştır?
- A) İzmir
- B) Ankara
- C) Bursa
- D) Sivas
- E) Eskişehir
Doğru cevap: A
Çözüm: 17 Şubat–4 Mart 1923 tarihli Türkiye İktisat Kongresi İzmir’de yapıldı.
1923 Türkiye İktisat Kongresinin temel hedefi hangisidir?
- A) Saltanatı yeniden kurmak
- B) Millî ekonomik kalkınmanın yol haritasını belirlemek
- C) Sınırları askerî harekâtla genişletmek
- D) Yalnız seçim kanununu düzenlemek
- E) Medreselerin yönetimini devretmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Kongrede üretim, ticaret, tarım ve sanayide millî kalkınma ilkeleri ele alındı.
İzmir İktisat Kongresi hangi tarihte açılmıştır?
- A) 29 Ekim 1923
- B) 3 Mart 1924
- C) 17 Şubat 1923
- D) 1 Temmuz 1926
- E) 11 Haziran 1930
Doğru cevap: C
Çözüm: Kongre 17 Şubat 1923’te açılmış ve 4 Mart 1923’te sona ermiştir.
İzmir İktisat Kongresinde kabul edilen ekonomik ilke ve kararlar bütünü hangi adla bilinir?
- A) Misak-ı Millî
- B) Teşkilat-ı Esasiye
- C) Tevhid-i Tedrisat
- D) Misak-ı İktisadi
- E) Takrir-i Sükûn
Doğru cevap: D
Çözüm: Kongrede Misak-ı İktisadi adı verilen millî ekonomi ilkeleri kabul edildi.
Cumhuriyetin ilk yıllarında ticari faaliyetleri desteklemek amacıyla 1924’te kurulan banka hangisidir?
- A) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
- B) Sümerbank
- C) Etibank
- D) İller Bankası
- E) Türkiye İş Bankası
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye İş Bankası 1924’te kurulmuş ve özel girişimle ticaretin gelişimini desteklemiştir.
Çiftçinin tarımsal ürününden alınan aşar vergisi hangi yılda kaldırılmıştır?
- A) 1925
- B) 1921
- C) 1923
- D) 1928
- E) 1934
Doğru cevap: A
Çözüm: Aşar vergisi 17 Şubat 1925’te kaldırılmıştır.
Köylünün vergi yükünü hafifleten 1925 düzenlemesi hangisidir?
- A) Soyadı Kanununun kabulü
- B) Aşar vergisinin kaldırılması
- C) Kabotaj Kanununun yürürlüğe girmesi
- D) Türk Dil Kurumunun kurulması
- E) Üniversite Reformu
Doğru cevap: B
Çözüm: Aşarın kaldırılması tarım üreticilerinin üzerindeki vergi yükünü azalttı.
İzmir İktisat Kongresinin cumhuriyetin ilanından önce toplanması neyi gösterir?
- A) Ekonomik bağımsızlık hedefinin devletin kuruluş sürecinde ele alındığını
- B) Kongrenin saltanatı geri getirdiğini
- C) Cumhuriyetin 1921’de ilan edildiğini
- D) İlk sanayi planının 1923’te tamamlandığını
- E) Kabotaj Kanununun 1923’te yürürlüğe girdiğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Kongre Şubat–Mart 1923’te, cumhuriyetin ilanı ise 29 Ekim 1923’te gerçekleşti.
1923 kongresinde özel girişim vurgulanırken 1930’larda devlet yatırımlarının artmasının temel gerekçesi nedir?
- A) Kabotaj hakkının kaldırılması
- B) Özel sermaye ve sanayi altyapısının yetersiz kalması
- C) Tarımın tümüyle yasaklanması
- D) Bütün bankaların kapatılması
- E) Lozan’ın geçersiz sayılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Özel kesimin sermaye ve teknik kapasite yetersizliği büyük yatırımlarda devletin rolünü artırdı.
Aşar vergisinin kaldırılmasının doğrudan etkilediği toplumsal kesim hangisidir?
- A) Yalnız dış elçiler
- B) Yalnız deniz kaptanları
- C) Tarımsal üretim yapan köylüler
- D) Yalnız üniversite öğrencileri
- E) Yalnız fabrika yöneticileri
Doğru cevap: C
Çözüm: Aşar, tarımsal üründen alınan bir vergi olduğu için kaldırılması öncelikle çiftçileri etkiledi.
Teşvik-i Sanayi Kanununda öngörülen desteklerden biri hangisidir?
- A) Köylüye yeni bir ürün vergisi getirilmesi
- B) Deniz taşımacılığının tümüyle yabancılara bırakılması
- C) Yabancıların ayrıcalıklı yargı hakkı kazanması
- D) Sanayi girişimlerine vergi ve arsa kolaylığı sağlanması
- E) Türkiye’de özel mülkiyetin yasaklanması
Doğru cevap: D
Çözüm: 1927 kanunu özel sanayi yatırımını teşvik etmek için çeşitli mali ve idari kolaylıklar sundu.
Kabotaj hakkının millîleştirilmesi hangi ilkeyle en doğrudan ilişkilidir?
- A) Saltanatın devamı
- B) Hanedan ayrıcalığı
- C) Dış manda yönetimi
- D) Kapitülasyonların yaygınlaştırılması
- E) Ekonomik bağımsızlık
Doğru cevap: E
Çözüm: Kabotaj Kanunu kıyı taşımacılığı ve liman faaliyetlerinde ülkenin egemenliğini güçlendirdi.
Türkiye İş Bankası ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının başlıca görev farkı nedir?
- A) İş Bankası ticari bankacılığa, Merkez Bankası para ve banknot düzenine odaklanır.
- B) İki banka da yalnız maden arar.
- C) Merkez Bankası yalnız öğretmen yetiştirir.
- D) İş Bankası deniz sınırlarını çizer.
- E) İkisi de 1938’de tahıl fiyatlarını belirlemek için kuruldu.
Doğru cevap: A
Çözüm: İş Bankası 1924’te ticari girişimleri, TCMB ise 1930–1931’de merkez bankacılığı işlevlerini üstlendi.
TCMB ile ilgili 1930 ve 1931 yıllarını doğru ayıran ifade hangisidir?
- A) 1930 Sümerbankın açılışı, 1931 aşarın kaldırılması
- B) 1930 kuruluş kanunu, 1931 fiilen faaliyete başlama
- C) 1930 Kabotajın yürürlüğü, 1931 İş Bankasının kuruluşu
- D) 1930 İzmir İktisat Kongresi, 1931 ilk sanayi planı
- E) 1930 Etibankın kuruluşu, 1931 MTA’nın açılışı
Doğru cevap: B
Çözüm: TCMB Kanunu 11 Haziran 1930, faaliyete başlama 3 Ekim 1931 tarihlidir.
Bir tarih sorusunda “İzmir İktisat Kongresi, Lozan’ın imzalanmasından sonra toplandı” deniyor. Doğru kronoloji hangisidir?
- A) İzmir İktisat Kongresi Şubat–Mart 1923; Lozan Antlaşması 24 Temmuz 1923
- B) Lozan 1922; İktisat Kongresi 1924
- C) İktisat Kongresi 1930; Lozan 1931
- D) İki olay da 1925’te gerçekleşti
- E) Kongre 1934’te sanayi planından sonra yapıldı
Doğru cevap: A
Çözüm: Kongre Lozan görüşmelerinin kesintiye uğradığı dönemde, barış antlaşmasından önce toplandı.
1923 Kongresinin özel girişimi desteklemesiyle 1934 sanayi planının devlet eliyle yürütülmesi arasındaki değişimi en iyi açıklayan yargı nedir?
- A) 1923’te tüm özel teşebbüsler yasaklanmıştı.
- B) Gelişmeyen özel sermaye ve kriz koşulları devletin büyük sanayi yatırımlarını üstlenmesini hızlandırdı.
- C) 1934 planı yalnız Osmanlı borçlarını ödeme programıydı.
- D) Kabotaj Kanunu 1934’te yürürlükten kaldırıldı.
- E) 1929 krizi tüm dünyada sanayiyi sınırsız büyüttü.
Doğru cevap: B
Çözüm: Özel sektörün sınırlı yatırım gücü ve 1929 krizi devlet öncülüğündeki planlı sanayileşmenin gerekçelerindendir.
Bir öğrenci “İzmir İktisat Kongresi aşarı kaldırdı” diyorsa hangi düzeltme yapılmalıdır?
- A) Kongre aşarı 1938’de yeniden koydu.
- B) Aşar bir denizcilik vergisiydi ve 1926’da kaldırıldı.
- C) Kongrede kaldırılması istendi; aşar 1925’te kanunla kaldırıldı.
- D) Aşar 1933 Üniversite Reformuyla kaldırıldı.
- E) Kongre 1925’te toplanıp aynı gün aşarı kaldırdı.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1923 kongresi öneri ve kararlar aldı, aşar vergisinin kaldırılması 17 Şubat 1925’te gerçekleşti.
1924 İş Bankası, 1930 TCMB Kanunu, 1931 TCMB faaliyeti sıralaması neyi gösterir?
- A) Merkez Bankasının İş Bankasından önce kurulduğunu
- B) İki bankanın aynı amaçla 1938’de açıldığını
- C) Türkiye’de 1930’a kadar ticari banka bulunmadığını
- D) Ticari bankacılığın geliştirilmesini ulusal merkez bankacılığının kurumsallaşması izledi.
- E) TCMB’nin 1924’te faaliyete geçtiğini
Doğru cevap: D
Çözüm: İş Bankası ticari kredi ve girişimleri; Merkez Bankası para sistemini destekleyen farklı kurumlardır.
“Kıyıdan kıyıya yük taşımak isteyen yabancı şirketin millî kabotaj hakkından yararlanması” hangi düzenlemenin amacına aykırıdır?
- A) 1925 Aşar Kanunu
- B) 1934 Soyadı Kanunu
- C) 1933 Üniversite Reformu
- D) 1928 Harf İnkılabı
- E) 1926 Kabotaj Kanunu
Doğru cevap: E
Çözüm: Kabotaj Kanunu Türk kıyılarındaki iç deniz taşıma haklarını millî denizcilik lehine düzenledi.
1935’te maden arama uzmanlarıyla işletme ve finansman sağlayan banka farklı işlevleri üstlendi. Doğru eşleştirme hangisidir?
- A) MTA araştırma; Etibank maden ve enerji işletme-finansmanı
- B) MTA para basma; Etibank alfabe öğretme
- C) MTA özel hukuk mahkemesi; Etibank vergi denetimi
- D) MTA tarım ürününü depolama; Etibank üniversite yönetme
- E) MTA deniz taşımacılığı; Etibank demiryolu seçimleri
Doğru cevap: A
Çözüm: MTA bilimsel maden etüdü ve aramasına, Etibank madencilik yatırımları ve finansmanına yönelikti.