Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) hangi yıl kurulmuştur?
- A) 1923
- B) 1926
- C) 1930
- D) 1938
- E) 1935
Doğru cevap: E
Çözüm: MTA 1935’te maden kaynaklarını bilimsel yöntemlerle araştırmak amacıyla kuruldu.
Birinci Beş Yıllık Sanayi Planının uygulandığı dönem hangisidir?
- A) 1934–1938
- B) 1920–1924
- C) 1923–1927
- D) 1927–1931
- E) 1945–1949
Doğru cevap: A
Çözüm: Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı 1934–1938 dönemini kapsadı.
1938 yılında hububat piyasasını düzenlemek amacıyla kurulan kurum hangisidir?
- A) Sümerbank
- B) Toprak Mahsulleri Ofisi
- C) Türk Tarih Kurumu
- D) Millet Mektepleri
- E) Merkez Bankası
Doğru cevap: B
Çözüm: Toprak Mahsulleri Ofisi 1938’de tahıl alımı, stok ve piyasa düzenleme işlevleri için kuruldu.
Cumhuriyet döneminde çiftçilere kredi sağlamayı sürdüren banka hangisidir?
- A) Etibank
- B) Sümerbank
- C) Ziraat Bankası
- D) Merkez Bankası
- E) Denizbank
Doğru cevap: C
Çözüm: Ziraat Bankası tarımsal üreticilerin finansman gereksinimlerini karşılamakta önemli rol oynadı.
1929 Dünya Ekonomik Buhranı sonrasında Türkiye’de güçlenen ekonomik yaklaşım hangisidir?
- A) Saltanatçılık
- B) Merkantilist sömürgecilik
- C) Kapitülasyonculuk
- D) Devletçilik
- E) Tamamen plansız dışa bağımlılık
Doğru cevap: D
Çözüm: 1929 krizinin de etkisiyle devlet öncülüğünde yatırım ve planlama politikaları güçlendi.
Atatürk dönemi ekonomi siyasetinin öne çıkan genel hedefi hangisidir?
- A) Yabancı ayrıcalıklarını artırmak
- B) Tarım üretimini tümden durdurmak
- C) Yalnız ithalata dayanmak
- D) Yerel girişimciliği yasaklamak
- E) Ekonomik bağımsızlık ve millî üretimi geliştirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Millî ekonomi anlayışı üretim kapasitesi ve ekonomik bağımsızlığı güçlendirmeyi amaçladı.
Demiryollarının yapımı ve yabancı işletmelerden satın alınarak millîleştirilmesi hangi hedefe hizmet etti?
- A) Dış ticareti tümden durdurmaya
- B) Türkiye’de bütün limanları kapatmaya
- C) Yeni bir hanedan oluşturmaya
- D) Ulaşım altyapısını ve ekonomik egemenliği güçlendirmeye
- E) Tarımsal üretim vergisini geri getirmeye
Doğru cevap: D
Çözüm: Demiryolu yatırımları ve millîleştirmeler ulaşımın ve ekonomik bütünleşmenin güçlenmesini destekledi.
İzmir İktisat Kongresinde aşağıdaki görüşlerden hangisi benimsenen millî ekonomi anlayışıyla uyumludur?
- A) Kapitülasyonların artırılması
- B) Yabancı sermayeye sınırsız tekel tanınması
- C) Ham maddenin işlenmeden dışarı satılmasının zorunlu kılınması
- D) Bütün özel girişimlerin başlangıçta yasaklanması
- E) Yerli sanayi ve millî bankaların geliştirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Kongrede yerli üretim, ulusal bankacılık ve özel girişimin desteklenmesi savunuldu.
Atatürk dönemi devletçilik uygulamasını doğru açıklayan ifade hangisidir?
- A) Devletin büyük yatırımlar yaparken özel girişimi de tanıması
- B) Her türlü özel işletmenin yasaklanması
- C) Sadece yabancı şirketlerin yatırım yapabilmesi
- D) Devletin ekonomik faaliyetten tamamen çekilmesi
- E) Sanayi yerine yalnız ithalatın desteklenmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Türk devletçiliği kamu yatırımı ile özel girişimi tamamen birbirinin karşıtı saymamıştır.
“1933 Sümerbank, 1935 Etibank ve MTA” dizisi hangi kalkınma önceliğini gösterir?
- A) Siyasi seçimlerin ertelenmesini
- B) Sanayi ve madencilik kapasitesini artırmak
- C) Cumhuriyetin kaldırılmasını
- D) Yalnız dil kuralları oluşturulmasını
- E) Yeni saat sistemine geçilmesini
Doğru cevap: B
Çözüm: Bu kurumlar devletçi sanayileşme ve doğal kaynakların değerlendirilmesine hizmet etti.
Kabotaj Kanununun kabul tarihi ile yürürlüğe giriş tarihi için doğru eşleştirme hangisidir?
- A) 1 Temmuz 1923 kabul; 29 Ekim 1923 yürürlük
- B) 1 Kasım 1928 kabul; 1 Ocak 1929 yürürlük
- C) 19 Nisan 1926 kabul; 1 Temmuz 1926 yürürlük
- D) 11 Haziran 1930 kabul; 3 Ekim 1931 yürürlük
- E) 21 Haziran 1934 kabul; 24 Kasım 1934 yürürlük
Doğru cevap: C
Çözüm: Kabotaj Kanunu 19 Nisan 1926’da çıkarılmış, 1 Temmuz 1926’da uygulanmaya başlanmıştır.
1924 İş Bankası ile 1925 aşarın kaldırılması birlikte düşünüldüğünde hangi alanlar öncelik kazanmıştır?
- A) Dil araştırmaları ile kıyafet
- B) Üniversite reformu ile seçim sistemi
- C) Yalnız madencilik araştırmaları
- D) Ticaretin finansmanı ile tarım üreticisinin desteklenmesi
- E) Sadece dış sınır görüşmeleri
Doğru cevap: D
Çözüm: İş Bankası ticarete kredi desteği, aşarın kaldırılması köylüye ekonomik rahatlama sağladı.
Sanayi planının devlet eliyle uygulanması Atatürk ilkelerinden özellikle hangisini somutlaştırır?
- A) Saltanatçılık
- B) Teokratik yönetim
- C) Mandacılık
- D) Hanedan egemenliği
- E) Devletçilik
Doğru cevap: E
Çözüm: 1930’larda planlı kamu sanayi yatırımları devletçilik ilkesiyle bağlantılıdır.
Kapitülasyonların Lozan’da kaldırılması ile İzmir İktisat Kongresi kararları hangi ortak hedefte birleşir?
- A) Sınır güvenliğini yalnız yabancı ordulara bırakmak
- B) Türk limanlarına sınırsız yabancı tekel kurmak
- C) Gümrükleri tamamen yabancı denetime devretmek
- D) Siyasi bağımsızlığı ekonomik bağımsızlıkla desteklemek
- E) Millî bankaların açılmasını yasaklamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Lozan’daki kapitülasyonların kaldırılması ile Kongrenin millî ekonomi hedefi bağımsızlık anlayışında örtüşür.
İzmir İktisat Kongresi için “Yabancı sermayenin her koşulda bütünüyle yasaklanmasını kararlaştırdı” denmesi neden yanlıştır?
- A) Kongre yalnız dil reformuna odaklandı.
- B) Kongre millî banka kurulmasını yasakladı.
- C) Kongre tarımda makineleşmeye karşı çıktı.
- D) Kongre limanların tümünü yabancı tekellere verdi.
- E) Kongre yabancı sermayeyi millî çıkarlar ve kurallar çerçevesinde değerlendirmeye açıktı.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kongrede yabancı sermayeye mutlak yasak yerine millî ekonomi ve tekel oluşturmama şartları öne çıktı.
1925, 1927, 1933, 1938 yıllarına sırasıyla karşılık gelen gelişmeler hangisidir?
- A) Aşarın kaldırılması – Sanayi Teşvik Kanunu – Sümerbank – TMO
- B) TMO – Sümerbank – Aşar – Teşvik-i Sanayi
- C) Sanayi Teşvik Kanunu – Aşar – TMO – Sümerbank
- D) Sümerbank – TMO – Teşvik-i Sanayi – Aşar
- E) Aşar – TMO – Sümerbank – Sanayi Teşvik Kanunu
Doğru cevap: A
Çözüm: Aşar 1925, Teşvik-i Sanayi 1927, Sümerbank 1933, TMO 1938 tarihlidir.
Bir KPSS sorusunda “Ekonomik devletçilik özel kesimin tamamen ortadan kaldırılmasıdır” yargısına nasıl yaklaşılmalıdır?
- A) Doğrudur; tüm ticari bankalar kapatılmıştır.
- B) Yanlıştır; devletin öncü olduğu yatırımların yanında özel girişim de sürmüştür.
- C) Doğrudur; 1927 kanunu özel yatırımı yasaklamıştır.
- D) Doğrudur; İzmir Kongresi mülkiyeti kaldırmıştır.
- E) Yanlıştır; devletçilik sadece kıyafet reformunu ifade eder.
Doğru cevap: B
Çözüm: Atatürk dönemi devletçilik, ihtiyaç duyulan alanlarda kamunun öncülüğünü özel girişimin varlığıyla birlikte ele alır.
“1923 kongrede belirlenen hedef, 1924 bankacılık adımı ve 1927 sanayi teşviki” dizisini en iyi açıklayan sonuç hangisidir?
- A) Üç gelişmenin de 1934 sanayi planından sonra olması
- B) Öğretim kurumlarının Maarif Vekâletine bağlanması
- C) Millî ekonomi hedefinin özel girişimin finansmanı ve üretim teşvikiyle desteklenmesi
- D) Kabotajın 1923’te yürürlükten kaldırılması
- E) Kongrede aşarın fiilen geri getirilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kongredeki millî ekonomik kalkınma hedefi İş Bankası ve sanayi teşvikleriyle somutlaşmaya başladı.
Maden arama, fabrika yatırımı ve tahıl piyasası düzenlemesi işlevleri hangi kurum sırasına karşılık gelir?
- A) Toprak Mahsulleri Ofisi – MTA – İş Bankası
- B) Türk Dil Kurumu – Merkez Bankası – Etibank
- C) İş Bankası – Millet Mektepleri – Sümerbank
- D) MTA – Sümerbank – Toprak Mahsulleri Ofisi
- E) Etibank – Türk Tarih Kurumu – Kabotaj İdaresi
Doğru cevap: D
Çözüm: MTA maden araştırması; Sümerbank sanayi yatırımları; TMO hububat piyasasının düzenlenmesi için kuruldu.
1930–1938 dönemiyle ilgili hangi yorum tarihsel süreci en doğru biçimde açıklar?
- A) 1929 krizi sonrası bütün sanayi kuruluşları kapatılmıştır.
- B) 1938’de ilk kez İzmir İktisat Kongresi yapılmıştır.
- C) 1934–1938 sanayi planı yalnız yükseköğretimi düzenlemiştir.
- D) TMO ve MTA 1923’ten önce kurulmuş Osmanlı kurumlarıdır.
- E) Merkez bankacılığı kurumsallaşırken devletçi sanayi yatırımları ve tarım piyasası kurumları gelişmiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: TCMB 1930–1931, Sümerbank 1933, Birinci Plan 1934–1938, MTA/Etibank 1935 ve TMO 1938 dönemsel gelişmelerdir.