I. Büyük Millet Meclisi hangi tarihte açılmıştır?
- A) 23 Nisan 1920
- B) 16 Mart 1920
- C) 29 Nisan 1920
- D) 20 Ocak 1921
- E) 1 Kasım 1922
Doğru cevap: A
Çözüm: I. Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920 tarihinde çalışmalarına başlamıştır.
I. Büyük Millet Meclisi hangi şehirde açılmıştır?
- A) İstanbul
- B) Ankara
- C) Erzurum
- D) Sivas
- E) Eskişehir
Doğru cevap: B
Çözüm: 23 Nisan 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi Ankara’da açılmıştır.
23 Nisan 1920’deki ilk meclis oturumuna en yaşlı üye sıfatıyla başkanlık eden kişi kimdir?
- A) Mustafa Kemal Paşa
- B) Rıfat Börekçi
- C) Şerif Bey
- D) Fevzi Paşa
- E) İsmet Paşa
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk oturum Sinop milletvekili Şerif Bey’in geçici başkanlığında açılmıştır.
24 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisinin başkanlığına kim seçilmiştir?
- A) Kazım Karabekir Paşa
- B) Rauf Bey
- C) Ali Fuat Paşa
- D) Mustafa Kemal Paşa
- E) Celal Bayar
Doğru cevap: D
Çözüm: Mustafa Kemal Paşa, 24 Nisan 1920 tarihinde BMM başkanlığına seçilmiştir.
I. TBMM döneminde yasama ve yürütme yetkilerinin mecliste toplanması hangi ilkeye örnektir?
- A) Güçler ayrılığı
- B) Mutlak monarşi
- C) Federalizm
- D) Çift meclislilik
- E) Güçler birliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Savaş şartlarında hızlı karar almak amacıyla yasama ve yürütme yetkileri mecliste toplanmıştır.
I. TBMM döneminde bakanların meclis içinden seçilmesiyle uygulanan yönetim biçiminin adı nedir?
- A) Meclis hükûmeti sistemi
- B) Kabine sistemi
- C) Başkanlık sistemi
- D) Mutlak monarşi
- E) Parlamenter monarşi
Doğru cevap: A
Çözüm: Meclis hükûmeti sisteminde yürütme meclise bağlıdır ve bakanlar meclis tarafından seçilir.
I. TBMM’nin yeni devletin temel kurumlarını oluşturabilmesi hangi özelliğini gösterir?
- A) Danışma kurulu olma
- B) Kurucu meclis olma
- C) Yerel yönetim organı olma
- D) İstişari divan olma
- E) Saltanat meclisi olma
Doğru cevap: B
Çözüm: I. TBMM, millî egemenliğe dayalı devletin kuruluşunda görev üstlendiği için kurucu meclistir.
24 Nisan 1920 kararlarında geçici bir devlet başkanı veya padişah vekili atanmasına karşı çıkılmasının anlamı nedir?
- A) Meclisin üzerinde geçici de olsa ayrı bir yönetici otorite kurulmasının reddedilmesi
- B) Bütün idari yetkinin İstanbul Hükûmetine devredilmesi
- C) İstiklal Mahkemelerinin aynı gün kaldırılması
- D) Saltanatın 24 Nisan’da kanunla kaldırılması
- E) Meclisin yalnız danışma organı hâline getirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Geçici başkan veya padişah vekili atanmaması kararı meclisin üstünlüğünü vurgular; saltanat o tarihte kaldırılmadı.
I. TBMM’nin olağanüstü yetkilere sahip olmasının temel nedeni hangisidir?
- A) Devlette hiç hukuki düzenleme bulunmaması
- B) İşgaller ve iç ayaklanmalar karşısında hızlı ve merkezî karar alma ihtiyacı
- C) Ülkenin bütün sınırlarının barışla güvenceye alınması
- D) Düzenli bir seçim döneminin tamamlanmış olması
- E) Bütün işgal güçlerinin 1919’da çekilmiş olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Savaş koşulları yasama ve yürütme yetkilerinin mecliste toplanmasını gerekli kıldı.
I. TBMM’nin açılmasıyla millî hareketin siyasi yapısında meydana gelen değişiklik hangisidir?
- A) Bütün yetkilerin yeniden Damat Ferit’e verilmesi
- B) Yerel cemiyetlerin Osmanlı divanına bağlanması
- C) Temsil Heyeti aşamasından millî meclis ve hükûmet yönetimine geçilmesi
- D) Erzurum Kongresi kararlarının yürürlükten kaldırılması
- E) Savaş boyunca yeni bir meclis kurulamayacağının ilanı
Doğru cevap: C
Çözüm: TBMM’nin açılması Temsil Heyeti koordinasyonundan millî egemenliğe dayalı meclis yönetimine geçiştir.
1921 Anayasası’nın millî egemenlik yönü hangi ifadede doğru verilmiştir?
- A) Padişah kanunları tek başına çıkarır ve yürütür.
- B) Uluslararası bir konsey meclisi feshedebilir.
- C) Ayanlar meclisi bütün millî iradenin tek temsilcisidir.
- D) Yasama ve yürütmenin esas sahibi millî iradeyi temsil eden Büyük Millet Meclisidir.
- E) Hiçbir meclis devlet yönetiminde söz sahibi olamaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu egemenliği millete, yürütme ve yasamayı onun meclisine dayandırdı.
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu hakkında hangisi doğrudur?
- A) 1876’da II. Abdülhamid tarafından ilan edilmiştir.
- B) Saltanatı 20 Ocak 1921’de otomatik kaldırmıştır.
- C) Cumhuriyeti 1921’de resmen ilan etmiştir.
- D) Bütün meclisleri iki kanatlı hâle getirmiştir.
- E) Savaş koşullarında kabul edilen kısa ve millî egemenlik esaslı bir anayasadır.
Doğru cevap: E
Çözüm: 1921 Anayasası kısa ve temel yönetim esaslarına yöneliktir; cumhuriyet 1923’te ilan edildi.
I. TBMM ile ilgili “güçler birliği” kavramı hangi iki devlet fonksiyonunun aynı merkezde toplanmasını anlatır?
- A) Yasama ve yürütmenin mecliste toplanması
- B) Yasama ve yürütmenin ayrı seçilmiş başkanlara bırakılması
- C) Yargı ve eğitim kurumlarının yabancı devletlere bağlanması
- D) Dış politika ile din işlerinin özel şirketlere devredilmesi
- E) Eyaletlerin federal bağımsızlık kazanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Meclis hükûmeti sistemi yasama ve yürütmenin mecliste birleşmesiyle tanınır.
Meclisin ilk açıldığı tarihte resmî olarak kullanılan ad ile daha sonra yaygınlaşan ad arasındaki ayrım hangisidir?
- A) Meclis-i Ayan; ardından Divan-ı Hümayun
- B) Büyük Millet Meclisi; 1921’den itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi
- C) Meclis-i Mebusan; ardından Meclis-i Vâlâ
- D) Şûra-yı Devlet; ardından Meclis-i Ayan
- E) Heyet-i Temsiliye; ardından Darülfünun
Doğru cevap: B
Çözüm: 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi adı kullanıldı; Türkiye ibaresi 1921’de resmîleşti.
Bir öğrenci “TBMM, karşı fetvayı çıkardıktan sonra Anadolu Ajansını kurdu” diyor. Bu yorumdaki kronolojik yanlış hangisidir?
- A) Anadolu Ajansı 6 Nisan 1920’de meclis açılmadan önce kurulmuştur.
- B) Karşı fetva 1876 Kanun-i Esasi’nin parçasıdır.
- C) Anadolu Ajansı 1934 Soyadı Kanunu ile kurulmuştur.
- D) Meclis 1914’te açıldığı için ajans çok sonra kurulmuştur.
- E) Karşı fetva ancak 1924 Anayasası’ndan sonra yayımlanmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Anadolu Ajansı 6 Nisan 1920’de kurulmuştur; BMM ise 23 Nisan 1920’de açılmıştır. Kuruluş ajansa meclisin açılışından önceki dönemde aittir.
BMM’nin açılması, Hıyanet-i Vataniye Kanunu, İstiklal Mahkemeleri ve 1921 Anayasası’nın kronolojisi hangisidir?
- A) Hıyanet-i Vataniye – BMM – 1921 Anayasası – İstiklal Mahkemeleri
- B) BMM – Hıyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri – 1921 Anayasası
- C) BMM – 1921 Anayasası – Hıyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri
- D) İstiklal Mahkemeleri – BMM – Hıyanet-i Vataniye – 1921 Anayasası
- E) 1921 Anayasası – Hıyanet-i Vataniye – BMM – İstiklal Mahkemeleri
Doğru cevap: B
Çözüm: 23 Nisan 1920 BMM, 29 Nisan 1920 Hıyanet-i Vataniye, Eylül 1920 İstiklal Mahkemeleri, Ocak 1921 anayasa sırasıdır.
Anadolu Ajansı, BMM, Hıyanet-i Vataniye ve İstiklal Mahkemelerinin doğru tarih sırası hangisidir?
- A) BMM – Anadolu Ajansı – Hıyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri
- B) Hıyanet-i Vataniye – Anadolu Ajansı – BMM – İstiklal Mahkemeleri
- C) Anadolu Ajansı – BMM – Hıyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri
- D) İstiklal Mahkemeleri – BMM – Anadolu Ajansı – Hıyanet-i Vataniye
- E) Anadolu Ajansı – Hıyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri – BMM
Doğru cevap: C
Çözüm: 6 Nisan Anadolu Ajansı, 23 Nisan BMM, 29 Nisan kanun ve 11 Eylül 1920 mahkemeler doğru sıradır.
24 Nisan 1920 meclis kararları ile 1921 Anayasası arasındaki ortak siyasi ilke hangisidir?
- A) Padişahın yürütmeyi tek başına kullanması
- B) Yabancı manda komiserinin veto hakkı
- C) Meclisin yalnız danışma işlevi görmesi
- D) Millî iradenin meclis üstünlüğü ve egemenliği üzerinden temsil edilmesi
- E) Ülkenin federal beyliklere ayrılması
Doğru cevap: D
Çözüm: 24 Nisan kararları meclisin üstünlüğünü açıkladı; 1921 Anayasası millî egemenliği temel ilke yaptı.
I. TBMM’nin meclis hükûmeti anlayışı ile kuvvetler ayrılığı anlayışı arasındaki temel fark hangisidir?
- A) Meclis hükûmetinde devlet başkanı tüm meclis kararlarını veto eder.
- B) Meclis hükûmeti yalnız iki meclisli parlamentolarda olabilir.
- C) Kuvvetler ayrılığı yürütmenin tamamen ortadan kaldırılmasıdır.
- D) Meclis hükûmetinde egemenlik yabancı devletlerle paylaşılır.
- E) Meclis hükûmetinde yasama ve yürütme mecliste birleşir; kuvvetler ayrılığında yetkiler ayrılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: I. TBMM güçler birliğini benimseyerek yasama ve yürütmeyi aynı siyasal merkezde topladı.
1921 Anayasası ve saltanatın kaldırılması hakkında hangi yargı doğrudur?
- A) 1921 Anayasası millî egemenliği tanımladı; saltanat 1 Kasım 1922’de kaldırıldı.
- B) 1921 Anayasası saltanatı otomatik kaldırdı; 1922’de yeniden kurdu.
- C) Saltanat 23 Nisan 1920’de bir anayasa hükmüyle kaldırıldı.
- D) Cumhuriyet 20 Ocak 1921’de ilan edildi; saltanat 1923’te başladı.
- E) 1921’de egemenlik millet yerine padişah hanedanına bırakıldı.
Doğru cevap: A
Çözüm: 1921 Anayasası’nın millî egemenlik ilkesi, saltanatın 1922’de kaldırılması ve cumhuriyetin 1923’te ilanından ayrı aşamalardır.