20 Ocak 1921’de kabul edilen anayasanın adı hangisidir?
- A) Kanun-i Esasi
- B) Sened-i İttifak
- C) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- D) Tanzimat Fermanı
- E) Islahat Fermanı
Doğru cevap: C
Çözüm: 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, millî egemenlik esasına dayanan anayasadır.
1921 Anayasası’nda devlet egemenliğinin kaynağı hangi ilkeyle açıklanmıştır?
- A) Egemenlik hanedanın ortak malıdır.
- B) Yönetme yetkisi yalnız ayanlara aittir.
- C) Bütün yetkiler yabancı devletlerin onayına bağlıdır.
- D) Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.
- E) Padişahın kararı yasamanın üstündedir.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1921 Anayasası egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu ifade eder.
I. TBMM, 29 Nisan 1920’de meclise yönelik isyan ve ihaneti önlemek amacıyla hangi kanunu çıkarmıştır?
- A) Takrir-i Sükûn Kanunu
- B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
- C) Soyadı Kanunu
- D) Medeni Kanun
- E) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
Doğru cevap: E
Çözüm: Hıyanet-i Vataniye Kanunu 29 Nisan 1920’de meclise ve Millî Mücadele’ye karşı hareketlerle mücadele için çıkarıldı.
11 Eylül 1920’de asker kaçakları ve millî mücadele karşıtı eylemlerin yargılanmasında görev alan mahkemeler hangileridir?
- A) İstiklal Mahkemeleri
- B) Nizamiye Mahkemeleri
- C) Şeriyye Mahkemeleri
- D) Divan-ı Hümayun
- E) Meclis-i Vâlâ
Doğru cevap: A
Çözüm: İstiklal Mahkemeleri 11 Eylül 1920’de kurulmuş ve savaş dönemi yargılamalarında görev yapmıştır.
Millî Mücadele’yi yurt içinde ve dışında duyurmak için 6 Nisan 1920’de kurulan kuruluş hangisidir?
- A) Türk Dil Kurumu
- B) Anadolu Ajansı
- C) Türk Tarih Kurumu
- D) Halkevleri
- E) Darülfünun
Doğru cevap: B
Çözüm: Anadolu Ajansı 6 Nisan 1920’de kuruldu; bu tarih TBMM’nin açılışından öncedir.
İstanbul’daki Millî Mücadele karşıtı fetvalara karşı Ankara’da fetva hazırlanmasında öne çıkan müftü kimdir?
- A) Şeyh Bedreddin
- B) Molla Fenari
- C) Rıfat Börekçi
- D) Ebussuud Efendi
- E) Zenbilli Ali Efendi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi, Millî Mücadele’yi destekleyen karşı fetvanın hazırlanmasında öne çıktı.
Millî Mücadele’ye karşı İstanbul Hükûmeti desteğiyle oluşturulan Hilafet Ordusu’nun diğer adı nedir?
- A) Kuvay-ı Millîye
- B) Kuvay-ı Seyyare
- C) Asakir-i Mansure
- D) Kuvay-ı İnzibatiye
- E) Nizam-ı Cedid
Doğru cevap: D
Çözüm: Kuvay-ı İnzibatiye, İstanbul Hükûmetince millî kuvvetlere karşı oluşturulan Hilafet Ordusu’dur.
Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılmasındaki öncelikli amaç hangisidir?
- A) Her türlü dış borçlanmayı yasaklamak
- B) Cumhuriyeti ilan etmek
- C) Meclise karşı ayaklanma, bozgunculuk ve düşmana yardımı cezalandırmak
- D) Eğitim kurumlarını birleştirmek
- E) Yeni vatandaşlık soyadları vermek
Doğru cevap: C
Çözüm: 29 Nisan 1920 tarihli kanun millî mücadeleye ve meclise karşı eylemleri cezalandırmaya yönelikti.
1920’de çıkarılan Firariler Hakkında Kanun hangi sorunla doğrudan ilişkilidir?
- A) Sadece sınır ticaretini artırma
- B) Toprak vergilerini kaldırma
- C) Mecburi yabancı dil eğitimini başlatma
- D) Asker kaçaklarını önleme ve ordu disiplinini sağlama
- E) Meclis seçimini süresiz erteleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Firariler Hakkında Kanun asker kaçaklarını önlemeyi hedefleyen savaş dönemi düzenlemesidir.
İstiklal Mahkemelerinin kurulmasında hangi sorun belirleyici olmuştur?
- A) Yabancı ticaret mahkemelerinin sayısının artması
- B) Mebusan Meclisinin 1876’da iki kanatlı kurulması
- C) Kapitülasyonların genişletilmesi isteği
- D) Fransa ile gümrük vergilerinin belirlenmesi
- E) Asker kaçaklığı ve ayaklanmalara ilişkin yargılamaların hızlı yürütülmesi gereği
Doğru cevap: E
Çözüm: İstiklal Mahkemeleri özellikle firar ve isyan suçlarında hızlı yargılama ihtiyacıyla kuruldu.
İstiklal Mahkemelerinin I. TBMM ile ilişkisini doğru gösteren ifade hangisidir?
- A) Meclisin seçtiği milletvekillerinin görev yaptığı olağanüstü yargı organlarıydı.
- B) Yalnız padişah tarafından atanan yabancı hâkimlerden oluşuyordu.
- C) Osmanlı’da 1453’te kurulmuş daimî divanlardı.
- D) Sadece vergi toplamak için kurulmuş mali birimlerdi.
- E) İtilaf Devletlerinin askerî mahkemeleriydi.
Doğru cevap: A
Çözüm: İstiklal Mahkemeleri üyeleri BMM tarafından seçilen milletvekillerinden oluşuyordu.
Anadolu Ajansının kuruluş tarihiyle I. TBMM’nin açılış tarihi karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?
- A) Anadolu Ajansı TBMM’den tam bir yıl sonra kurulmuştur.
- B) Anadolu Ajansı, meclisin açılmasından önce kurulmuştur.
- C) İki kurum 29 Ekim 1923’te aynı gün kurulmuştur.
- D) TBMM Anadolu Ajansından önce 1918’de kurulmuştur.
- E) Anadolu Ajansı 1924 Anayasası ile kurulmuştur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Anadolu Ajansı 6 Nisan 1920’de, BMM ise 23 Nisan 1920’de açıldı.
Ankara’da çıkarılan Hâkimiyet-i Millîye gazetesinin temel işlevi nedir?
- A) İstanbul Hükûmetinin ayaklanma fetvalarını yaymak
- B) Yunan işgalini destekleyen bildiriler hazırlamak
- C) Millî Mücadele’nin görüşlerini halka duyurmak ve kamuoyu oluşturmak
- D) İtilaf komiserlerinin emirlerini yayınlamak
- E) Yalnız dış ticaret istatistiği üretmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Hâkimiyet-i Millîye, Ankara’daki millî hareketin düşüncelerini duyuran önemli basın organıydı.
I. TBMM’nin iç ayaklanmalarla uğraşmasının dış cephedeki mücadeleye başlıca etkisi hangisidir?
- A) Dış işgal kuvvetlerinin tümünün kendi kendine çekilmesi
- B) Askerî insan gücü ve kaynakların bir bölümünün iç güvenliğe ayrılması nedeniyle dış cephe mücadelesinin zorlaşması
- C) Millî ordunun aynı gün tamamen terhis edilmesi
- D) TBMM’nin bütün cephelerde savaşı yasaklaması
- E) Yabancı devletlerin Misak-ı Millî’yi otomatik kabul etmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: İç ayaklanmalar millî kuvvetlerin dikkat ve kaynaklarının bir kısmını iç güvenliğe yönelterek mücadeleyi zorlaştırdı.
Anzavur Ayaklanması ile Kuvay-ı İnzibatiye arasındaki doğru ilişki hangisidir?
- A) Anzavur TBMM’nin başkanı, Kuvay-ı İnzibatiye düzenli ordu komutanlığıdır.
- B) İkisi de 1923 Lozan barış heyetidir.
- C) İkisi de İstanbul Hükûmetinin desteklediği millî direniş karşıtı hareketlerdendir.
- D) Anzavur Doğu Cephesi barışı, Kuvay-ı İnzibatiye batı cephe savunmasıdır.
- E) İkisi de TBMM tarafından kurulan resmî eğitim kurumlarıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Anzavur isyanları ile Hilafet Ordusu olarak anılan Kuvay-ı İnzibatiye İstanbul yönetiminin millî harekete karşı politikalarıyla ilişkilidir.
İstanbul’daki Millî Mücadele karşıtı fetvalara karşı Ankara yönetiminin yöntemi hangisidir?
- A) Yalnız İtilaf devletlerinin fetvasını kabul etmek
- B) Erzurum Kongresi’ni yeniden toplamak
- C) Tüm gazeteleri kapatıp bilgi akışını durdurmak
- D) Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi öncülüğünde karşı fetva hazırlayıp kamuoyuna duyurmak
- E) İngiliz Muhipleri Cemiyetine katılmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Rıfat Börekçi ve Anadolu din adamları, İstanbul’daki fetvalara karşı Millî Mücadele’yi destekleyen bir fetva hazırladı.
Hıyanet-i Vataniye ve Firariler Hakkında kanunlarla İstiklal Mahkemeleri arasında hangi ilişki vardır?
- A) Mahkemeler iki kanunu 1876’da kaldırmak için kuruldu.
- B) Kanunlar yalnız yabancı elçiliklerin vergi muafiyetini düzenledi.
- C) Mahkemeler İstanbul’daki işgal ordularına bağlıydı.
- D) Mahkemelerin kurulmasıyla TBMM yasama yetkisinden vazgeçti.
- E) Kanunlarla tanımlanan isyan ve firar suçlarının etkili biçimde yargılanması ihtiyacı mahkemeleri doğurdu.
Doğru cevap: E
Çözüm: BMM savaş koşullarında vatana ihanet ve asker kaçaklığına karşı kanunlar çıkarıp İstiklal Mahkemelerini kurdu.
Çerkez Ethem’in 1920’deki isyanları bastırma faaliyetleri ile 1920 sonundaki tutumunu doğru açıklayan ifade hangisidir?
- A) İlk aşamada bazı ayaklanmaları bastırdı; sonra düzenli orduya bağlanmayı reddederek Ankara yönetimiyle çatıştı.
- B) Başlangıçtan itibaren İstanbul’da padişahın sadrazamıydı.
- C) Önce Lozan’ı imzaladı; ardından TBMM’yi açtı.
- D) Yozgat ayaklanmasını başlatıp ardından I. Meşrutiyet’i ilan etti.
- E) Hiçbir dönemde Millî Mücadele hareketiyle birlikte çalışmadı.
Doğru cevap: A
Çözüm: Çerkez Ethem Kuvay-ı Seyyare ile bazı isyanların bastırılmasında görev aldı; sonradan düzenli orduya geçişi reddetti.
Demirci Mehmet Efe ve Çerkez Ethem olaylarının ortak özelliği hangisidir?
- A) Ankara’da anayasa hazırlayan hukukçular olmaları
- B) Düzenli orduya geçişte bazı yerel silahlı güçlerin merkezî komutaya direnmeleri
- C) İstanbul Hükûmetinin sadrazamları olmaları
- D) İşgal kuvvetlerini desteklemek için 1918’de kurulmuş devletler olmaları
- E) I. TBMM’nin ilk meclis başkanları olmaları
Doğru cevap: B
Çözüm: Her iki olayda düzensiz yerel güçlerin merkezî komuta altına alınması konusundaki çatışmalar öne çıkar.
TBMM’ye karşı ayaklanmaların kökenlerini sınıflandırırken hangi eşleştirme doğrudur?
- A) Kuvay-ı İnzibatiye: Ermeni devleti hedefi; Pontus: Batı Trakya ilhakı; Ethem: Meclis başkanlığı
- B) Kuvay-ı İnzibatiye: Karadeniz’de Rum devleti; Pontus: Konya ayaklanması; Ethem: dış borç yönetimi
- C) Kuvay-ı İnzibatiye: İstanbul destekli; Pontus: azınlıkçı hedefler; Çerkez Ethem: düzenli orduyla çatışma
- D) Kuvay-ı İnzibatiye: TBMM’nin düzenli ordusu; Pontus: Ankara basın organı; Ethem: anayasa komisyonu
- E) Kuvay-ı İnzibatiye: Misak-ı Millî; Pontus: İstanbul Mebusan; Ethem: Trakya Paşaeli
Doğru cevap: C
Çözüm: Ayaklanmaların nedenleri farklıdır: İstanbul desteği, ayrılıkçı faaliyetler ve düzenli orduya geçişte yaşanan direnç ayrılmalıdır.