Ahmet Anzavur’un Millî Mücadele’ye karşı başlattığı ayaklanmalar hangi bölgede yoğunlaşmıştır?
- A) Doğu Karadeniz kıyıları
- B) Çukurova
- C) Doğu Anadolu sınırı
- D) Batı Trakya
- E) Güney Marmara ve çevresi
Doğru cevap: E
Çözüm: Anzavur ayaklanmaları özellikle Biga, Gönen ve çevresindeki Güney Marmara bölgesinde etkili oldu.
Çapanoğulları tarafından çıkarılan ayaklanmanın merkezi hangi şehirdir?
- A) Yozgat
- B) Konya
- C) Düzce
- D) Trabzon
- E) Bursa
Doğru cevap: A
Çözüm: Çapanoğulları Ayaklanması Yozgat ve çevresinde ortaya çıkmıştır.
Delibaş Mehmet tarafından başlatılan ayaklanma hangi şehir ve çevresiyle ilişkilidir?
- A) Balıkesir
- B) Konya
- C) Erzurum
- D) Samsun
- E) Edirne
Doğru cevap: B
Çözüm: Delibaş Mehmet Ayaklanması 1920’de Konya ve çevresinde yaşanmıştır.
Pontusçu ayaklanmaların başlıca faaliyet bölgesi neresidir?
- A) Güney Marmara
- B) Batı Trakya
- C) Doğu Karadeniz
- D) Çukurova
- E) İç Ege
Doğru cevap: C
Çözüm: Pontusçu faaliyetler Doğu Karadeniz’de Rum devleti kurma hedefiyle ilişkilendirilir.
Düzenli orduya katılmayı reddederek TBMM ile çatışan Kuvay-ı Seyyare komutanı kimdir?
- A) Kazım Karabekir Paşa
- B) Ali Fuat Paşa
- C) Fevzi Paşa
- D) Çerkez Ethem
- E) Refet Bey
Doğru cevap: D
Çözüm: Çerkez Ethem başlangıçta direnişe yardım etmiş ancak düzenli orduya katılmayı reddederek TBMM yönetimiyle çatışmıştır.
24 Nisan 1920 kararlarına göre hükümetin kurulma biçimi için hangi ifade doğrudur?
- A) Hükûmet üyeleri padişah tarafından atanıp meclise hesap vermeyecektir.
- B) Bakanların tümü İstanbul Hükûmetinden seçilecektir.
- C) Ülke yabancı yüksek komiserlerce yönetilecektir.
- D) Yürütme yetkisi bağımsız bir krala devredilecektir.
- E) Hükûmet meclis üyeleri arasından oluşturulacak ve meclise karşı sorumlu olacaktır.
Doğru cevap: E
Çözüm: 24 Nisan kararları meclis üstünlüğünü ve meclisin içinden çıkan yürütme anlayışını belirledi.
Düzce, Hendek ve Bolu çevresindeki ayaklanmalar hangi ortak özellikleriyle bilinir?
- A) Tamamının 1923’ten sonra başlaması
- B) Doğrudan Yunan ordusunun düzenli cephe komutasında yürütülmesi
- C) Yalnız ekonomik ithalat vergilerine tepki olmaları
- D) İstanbul Hükûmeti ve dış kışkırtmaların etkisiyle millî kuvvetlere karşı çıkmaları
- E) İstanbul’un fethi için başlatılmaları
Doğru cevap: D
Çözüm: Düzce-Hendek-Bolu hareketleri İstanbul yönetiminin ve bazı dış güçlerin etkilediği ayaklanmalar arasındadır.
1920’de Delibaş Mehmet’in adı hangi ayaklanmayla birlikte anılır?
- A) Anzavur Ayaklanması
- B) Pontus Ayaklanması
- C) Yozgat Ayaklanması
- D) Koçgiri Ayaklanması
- E) Konya Ayaklanması
Doğru cevap: E
Çözüm: Delibaş Mehmet, Konya ve çevresindeki 1920 ayaklanmasıyla ilişkilidir.
Pontusçu ayaklanmalar ile TBMM’nin diğer iç ayaklanmalar arasında hangi fark göze çarpar?
- A) Pontusçu hareketler Doğu Karadeniz’de ayrı bir Rum devleti kurma hedefi taşıyordu.
- B) Pontus hareketi yalnız meclis hükûmeti sistemini savunuyordu.
- C) Pontusçular Erzurum’da manda reddi kararı almışlardı.
- D) Pontusçu faaliyetler tamamen 1876’da sona ermişti.
- E) Pontus hareketi Trakya Paşaeli Cemiyetinin diğer adıydı.
Doğru cevap: A
Çözüm: Pontusçu hareketler Karadeniz kıyılarında Rum devleti kurma iddiasıyla diğer yerel isyanlardan ayrılır.
Koçgiri Ayaklanması 1921’de ağırlıklı olarak hangi bölgeyle ilişkilidir?
- A) İzmir ve çevresi
- B) Sivas ve çevresi
- C) Batı Trakya
- D) Çukurova kıyıları
- E) Gelibolu Yarımadası
Doğru cevap: B
Çözüm: Koçgiri Ayaklanması 1921 yılında Sivas ve çevresinde etkili olmuştur.
Demirci Mehmet Efe’nin TBMM ile çatışması hangi genel sorunla ilgilidir?
- A) Yunan ordusunun 1919’da tamamen çekilmesi
- B) Mebusan Meclisinin Erzurum’da yeniden açılması
- C) Bazı düzensiz kuvvetlerin düzenli ordu otoritesine girmeye direnmesi
- D) Saltanatın 1918’de kendiliğinden kaldırılması
- E) Mondros’un 7. maddesinin kaldırılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Demirci Mehmet Efe örneği, yerel kuvvetlerin merkezî ve düzenli orduya bağlanmasındaki güçlüklerle ilgilidir.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi TBMM’ye karşı ayaklanmaların farklı siyasal nedenlerini doğru ayırır?
- A) Pontus: meclis hükûmetini destekleme; Çerkez Ethem: İstanbul’un fethedilmesi
- B) Pontus: Osmanlı tahtına padişah seçme; Çerkez Ethem: kapitülasyonları kaldırma
- C) Pontus: Misak-ı Millî’yi savunma; Çerkez Ethem: Anadolu Ajansını kurma
- D) Pontus: ayrılıkçı devlet hedefi; Çerkez Ethem: düzenli ordu komutasına direnç
- E) Pontus: Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarma; Çerkez Ethem: 1921 Anayasası’nı yazma
Doğru cevap: D
Çözüm: Pontus hareketi Doğu Karadeniz’de ayrılıkçı hedef güderken Çerkez Ethem olayı Kuvay-ı Seyyare’nin düzenli orduya bağlanmasıyla ilgiliydi.
Bir tarihçi, I. TBMM’nin hem yasama ve yürütmeyi üstlenmesini hem de İstiklal Mahkemesi üyelerini milletvekilleri arasından seçmesini örnek gösteriyor. Bu durumun ortak bağlamı nedir?
- A) Padişahın tüm yetkilerini aynen sürdürmesi
- B) İtilaf devletlerinin hukuk düzenini yönetmesi
- C) Meclisin yalnız yerel bir belediye organı olması
- D) Mecliste iki ayrı kanat bulunmasının zorunluluğu
- E) Savaş ortamında yetkilerin millî mecliste yoğunlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Olağanüstü koşullarda meclis hükûmeti ve İstiklal Mahkemeleri, BMM’nin merkezi konumunu güçlendirdi.
Yozgat Ayaklanması’nın bastırılmasında görev alan Kuvay-ı Seyyare komutanı kimdir?
- A) Kazım Karabekir Paşa
- B) Mustafa Kemal Paşa
- C) Refet Bele
- D) Çerkez Ethem
- E) Ali Fuat Paşa
Doğru cevap: D
Çözüm: Çerkez Ethem’in Kuvay-ı Seyyare birlikleri Yozgat ayaklanmasının bastırılmasında görev yaptı.
İç ayaklanmaların Millî Mücadele’nin örgütlenmesine etkisine ilişkin hangi yargı doğrudur?
- A) TBMM’nin hemen kendiliğinden dağılmasına yol açtı.
- B) Dış işgallere karşı ortak mücadelenin gereksiz olduğunu gösterdi.
- C) Misak-ı Millî’nin aynı gün geri çekilmesini sağladı.
- D) İstiklal Mahkemeleri yerine yalnız yabancı mahkemeler kuruldu.
- E) Meclisin otorite kurma ihtiyacını artırıp hukukî ve askerî önlemleri hızlandırdı.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ayaklanmalar, BMM’nin Hıyanet-i Vataniye Kanunu, İstiklal Mahkemeleri ve askerî müdahalelerle otoritesini koruma çabasını artırdı.
1921 Anayasası’nın kabulüyle ilgili hangi ifade tarihsel olarak doğrudur?
- A) Meclis egemenliğini anayasal düzeyde açıklamış, cumhuriyetin ilanını sonraki döneme bırakmıştır.
- B) Cumhuriyetin adını 20 Ocak 1921’de resmen koymuştur.
- C) Saltanatı 20 Ocak 1921’de kaldıran kanunla aynıdır.
- D) Siyasi yönetim yetkisini doğrudan İtilaf devletlerine aktarmıştır.
- E) İki kanatlı padişah meclisi oluşturmayı amaçlamıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: 1921 Anayasası millî egemenliği öne çıkardı; cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edildi.
I. TBMM’nin İstanbul Hükûmetinin 1920’de imzaladığı Sevr Antlaşması karşısındaki tutumu hangisidir?
- A) Sevr’i 23 Nisan 1920’de oybirliğiyle onaylamıştır.
- B) Sevr’i tanımamış ve millî bağımsızlık mücadelesiyle bağdaşmaz bulmuştur.
- C) Sevr’i 1922’de yeni bir saltanat kurmak için kabul etmiştir.
- D) Sevr’in maddelerini ilk TBMM anayasası yapmıştır.
- E) Sevr’i imzalayan Osmanlı heyetini TBMM delegasyonu olarak görevlendirmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Osmanlı Hükûmetinin 10 Ağustos 1920’de imzaladığı Sevr, TBMM tarafından reddedildi ve yürürlüğe girmedi.
I. TBMM’nin Millî Mücadele’de öncelikle ulaşmayı hedeflediği ulusal program hangisidir?
- A) Mondros’un bütün işgal hükümlerini onaylamak
- B) Osmanlıyı yabancı mandasına bırakmak
- C) Misak-ı Millî esaslarını gerçekleştirmek
- D) Rumeli’de yeni kapitülasyonlar vermek
- E) Wilson Prensipleri Cemiyetini hükûmet yapmak
Doğru cevap: C
Çözüm: I. TBMM millî sınırları ve tam bağımsızlığı esas alan Misak-ı Millî hedeflerini gerçekleştirmeye çalıştı.
Anadolu Ajansı, BMM, Hıyanet-i Vataniye Kanunu, İstiklal Mahkemeleri ve 1921 Anayasası hangi sırayla ortaya çıktı?
- A) BMM – Anadolu Ajansı – 1921 Anayasası – Hıyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri
- B) 1921 Anayasası – BMM – Anadolu Ajansı – İstiklal Mahkemeleri – Hıyanet-i Vataniye
- C) İstiklal Mahkemeleri – Anadolu Ajansı – Hıyanet-i Vataniye – BMM – 1921 Anayasası
- D) Anadolu Ajansı – BMM – Hıyanet-i Vataniye – İstiklal Mahkemeleri – 1921 Anayasası
- E) Hıyanet-i Vataniye – BMM – Anadolu Ajansı – 1921 Anayasası – İstiklal Mahkemeleri
Doğru cevap: D
Çözüm: 6 Nisan 1920 Anadolu Ajansı, 23 Nisan BMM, 29 Nisan Hıyanet-i Vataniye, 11 Eylül İstiklal Mahkemeleri, 20 Ocak 1921 anayasa.
Aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin açılmasından önce gerçekleşmiş olup meclisin çıkardığı bir kanun değildir?
- A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılması
- B) İstiklal Mahkemelerinin kurulması
- C) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabulü
- D) BMM’nin hükûmet üyelerini seçmesi
- E) Anadolu Ajansının kurulması
Doğru cevap: E
Çözüm: Anadolu Ajansı 6 Nisan 1920’de kuruldu; diğer adımlar 23 Nisan 1920’de açılan meclis sonrasında gerçekleşti.