Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı Türkçe sözlüğün yazarı kimdir?
- A) Yusuf Has Hacib
- B) Edip Ahmet Yükneki
- C) Kaşgarlı Mahmud
- D) Firdevsî
- E) Nizamülmülk
Doğru cevap: C
Çözüm: Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı kapsamlı eser Kaşgarlı Mahmud’a aittir.
Atabetü’l-Hakayık adlı öğretici eseri kaleme alan kişi kimdir?
- A) Yusuf Has Hacib
- B) Kaşgarlı Mahmud
- C) Ahmet Yesevî
- D) Edip Ahmet Yükneki
- E) Birûnî
Doğru cevap: D
Çözüm: Atabetü’l-Hakayık, Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılmıştır.
Dinî-tasavvufi şiirleri içeren Divân-ı Hikmet hangi isme aittir?
- A) Kaşgarlı Mahmud
- B) Gazneli Mahmut
- C) Yusuf Has Hacib
- D) Tuğrul Bey
- E) Ahmet Yesevî
Doğru cevap: E
Çözüm: Divân-ı Hikmet Ahmet Yesevî’nin hikmetlerinden oluşan tasavvufi gelenekle ilişkilidir.
Gazneli Devleti’nin kuruluşu hangi isimle ilişkilendirilir?
- A) Alp Tigin
- B) Teoman
- C) Bumin Kağan
- D) Melikşah
- E) Sultan Sencer
Doğru cevap: A
Çözüm: Gazneli Devleti’nin ilk kuruluşu Alp Tigin’in Gazne çevresindeki hâkimiyetiyle ilişkilendirilir.
Türk-İslam devletleri arasında sultan unvanını ilk kullanan hükümdar olarak kim gösterilir?
- A) Satuk Buğra Han
- B) Gazneli Mahmut
- C) Mete Han
- D) Bumin Kağan
- E) Bilge Kağan
Doğru cevap: B
Çözüm: Sultan unvanının Türk-İslam devletleri arasında ilk kullanımı Gazneli Mahmut ile ilişkilendirilir.
Hindistan’a yaptığı seferlerle tanınan Gazneli hükümdarı hangisidir?
- A) Tuğrul Bey
- B) Alp Arslan
- C) Gazneli Mahmut
- D) Sultan Sencer
- E) Melikşah
Doğru cevap: C
Çözüm: Gazneli Mahmut’un Hindistan seferleri Gazneli Devleti’nin tarihindeki başlıca olaylardandır.
Büyük Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu kesinleştiren Dandanakan Savaşı hangi yıldadır?
- A) 751
- B) 1048
- C) 1071
- D) 1040
- E) 1141
Doğru cevap: D
Çözüm: 1040 Dandanakan Savaşı, Büyük Selçukluların siyasi kuruluşunu kesinleştirmiştir.
Büyük Selçuklu yönetiminde askerî işlerle ilgilenen divan hangisidir?
- A) Divân-ı İstifâ
- B) Divân-ı İnşâ
- C) Divân-ı Arz
- D) Divân-ı İşrâf
- E) Divân-ı Mezâlim
Doğru cevap: C
Çözüm: Divân-ı Arz, Büyük Selçuklularda ordunun askerî ve idari işlerinden sorumludur.
Büyük Selçuklu devlet teşkilatında mali işlerin yürütülmesi hangi divanın görevidir?
- A) Divân-ı Arz
- B) Divân-ı İnşâ
- C) Divân-ı İşrâf
- D) Divân-ı İstifâ
- E) Divân-ı Mezâlim
Doğru cevap: D
Çözüm: Divân-ı İstifâ, gelir gider ve mali işlemlerle ilgili divandır.
Büyük Selçuklu yönetiminde resmî yazışma ve hükümdar belgeleriyle ilgili divan hangisidir?
- A) Divân-ı Arz
- B) Divân-ı İstifâ
- C) Divân-ı İşrâf
- D) Divân-ı Mezâlim
- E) Divân-ı İnşâ
Doğru cevap: E
Çözüm: Divân-ı İnşâ, devlet yazışmalarının ve resmî belgelerin hazırlanmasıyla ilgilenirdi.
Kutadgu Bilig’de ağırlıkla ele alınan konu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İdeal devlet yönetimi ve ahlak
- B) Denizcilik haritaları
- C) Askerî barut teknolojisi
- D) Modern anayasa hukuku
- E) Tıp deneyleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Kutadgu Bilig, devlet yönetimi, adalet ve ahlak üzerine öğüt veren bir eserdir.
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün temel işlevi hangisidir?
- A) Vakıf muhasebesi tutması
- B) Türkçeyi tanıtan sözlük olması
- C) Saltanat fermanlarını derlemesi
- D) Savaş stratejisi el kitabı olması
- E) Astronomi gözlemlerini listelemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü Türkçeyi tanıtan kapsamlı bir sözlüktür.
Atabetü’l-Hakayık’ın içeriği en çok hangi türle ilişkilidir?
- A) Deniz ticaret antlaşmaları
- B) Tımar kayıtları
- C) Ahlakî ve didaktik öğütler
- D) Askerî sefer güzergâhları
- E) Modern bilimkurgu
Doğru cevap: C
Çözüm: Edip Ahmet Yükneki’nin Atabetü’l-Hakayık eseri ahlakî öğretici konular içerir.
Nizamiye medreselerinin Büyük Selçuklu dönemindeki temel işlevi hangisidir?
- A) Sadece ticaret gemileri üretmek
- B) Eğitimli din ve devlet görevlileri yetiştirilmesine katkı sağlamak
- C) Kervanlardan gümrük vergisi almak
- D) Sınır kalelerini yıkmak
- E) Hükümdar seçiminde genel oy uygulamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Nizamiye medreseleri yüksek eğitim ile ilim ve idare hayatının gelişmesini destekledi.
Türk-İslam tarihinde vakıfların medrese, hastane ve benzeri hizmetleri desteklemesi hangi amaca yöneliktir?
- A) Şehir ticaretinin tamamen yasaklanmasına
- B) Tüm arazi gelirlerinin özel kişilere verilmesine
- C) Eğitim ve sosyal hizmetlerin sürdürülmesine
- D) Ordunun devlet denetiminden çıkarılmasına
- E) Resmî dilin ortadan kaldırılmasına
Doğru cevap: C
Çözüm: Vakıflar gelirleri belirli kamu yararı ve sosyal hizmetlere ayıran kurumlardır.
İkta sisteminde toprağın mülkiyeti devlette kalırken görevlilere sağlanan hak aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Araziyi mutlak özel mülk olarak satma hakkı
- B) Bütün devlet gelirlerini tek başına alma hakkı
- C) Vergi toplanmasını tüm ülkede yasaklama yetkisi
- D) Belirli vergi gelirlerini hizmet karşılığında toplama hakkı
- E) Toprağı bağımsız devlet ilan etme yetkisi
Doğru cevap: D
Çözüm: İkta sahibi genellikle toprağın mülkü değil belirlenmiş vergi gelirinin hizmet karşılığı kullanım hakkını alır.
Atabeylerin Selçuklu meliklerini eğitip eyalet yönetimlerinde etkili olması hangi sonucu doğurabilecek bir durumdur?
- A) Bütün eyaletlerde ticaretin durması
- B) Şehzade eğitiminin tamamen kaldırılması
- C) Dinî medreselerin denize taşınması
- D) Yazışmaların yasaklanması
- E) Merkezî otorite zayıfladığında yerel siyasi güçlerin doğması
Doğru cevap: E
Çözüm: Atabeylerin yerel yetkileri ve siyasi nüfuzu merkez zayıfladığında bağımsız oluşumlara zemin hazırlayabilmiştir.
Büyük Selçuklu Devleti’nin 1141 Katvan Savaşı’nda yenildiği güç hangisidir?
- A) Karahıtaylar
- B) Bizans İmparatorluğu
- C) Gazneli Devleti
- D) Osmanlı Devleti
- E) Avrupa Hunları
Doğru cevap: A
Çözüm: Katvan Savaşı’nda Büyük Selçuklular Karahıtaylar karşısında yenilmiştir.
1141 Katvan Savaşı sırasında Büyük Selçuklu tahtında bulunan hükümdar kimdir?
- A) Tuğrul Bey
- B) Sultan Sencer
- C) Alp Arslan
- D) Melikşah
- E) Gazneli Mesut
Doğru cevap: B
Çözüm: Katvan yenilgisi Sultan Sencer döneminde gerçekleşmiş, Selçukluların gücünü sarsmıştır.
Türkçeyi koruyan ve İslamî dönemde Türkçe eserler verilmesini teşvik eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gazneli Devleti
- B) Fatımî Devleti
- C) Karahanlı Devleti
- D) Emevi Devleti
- E) Bizans İmparatorluğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Karahanlılar Türkçeye önem vermiş ve ilk Türk-İslam yazılı eserleri bu çevrede gelişmiştir.