İlk Türk İslam devletlerinde merkezî devlet işlerinin görüşüldüğü kuruma ne denir?
- A) Divan
- B) Kurultay
- C) Senato
- D) Meclis-i Mebusan
- E) Şehremaneti
Doğru cevap: A
Çözüm: Türk İslam devletlerinde divan, merkezî yönetim ve karar işlerinin görüşüldüğü kurumlardan biridir.
Büyük Selçuklu merkez teşkilatında sultanın başlıca yönetim yardımcısı hangi görevlidir?
- A) Tigin
- B) Vezir
- C) Subaşı
- D) Muhtesip
- E) Kervanbaşı
Doğru cevap: B
Çözüm: Vezir hükümet/divan teşkilatında sultanın başlıca yardımcısıdır.
Büyük Selçuklularda maliye ve gelir-gider işlerinden sorumlu divan hangisidir?
- A) Divan-ı Arz
- B) Divan-ı İnşa
- C) Divan-ı İstifa
- D) Divan-ı İşraf
- E) Divan-ı Mezalim
Doğru cevap: C
Çözüm: Divan-ı İstifa mali işlerle ilgilenir.
Büyük Selçuklu yönetiminde askerî işlerle ilgilenen divan hangisidir?
- A) Divan-ı İstifa
- B) Divan-ı İşraf
- C) Divan-ı İnşa
- D) Divan-ı Arz
- E) Divan-ı Saltanat
Doğru cevap: D
Çözüm: Divan-ı Arz ordu ve askerî düzenle ilgili işler yürütür.
Selçuklularda resmî iç ve dış yazışmalarla ilgili divan hangisidir?
- A) Divan-ı Arz
- B) Divan-ı İstifa
- C) Divan-ı İşraf
- D) Divan-ı Mezalim
- E) Divan-ı İnşa
Doğru cevap: E
Çözüm: Divan-ı İnşa (tuğra) resmî yazışmalar ve belgelerle ilgilenirdi.
Büyük Selçuklularda devlet kurumlarının işleyişini denetleme göreviyle ilgili divan hangisidir?
- A) Divan-ı İşraf
- B) Divan-ı Arz
- C) Divan-ı İnşa
- D) Divan-ı İstifa
- E) Divan-ı Hazine
Doğru cevap: A
Çözüm: Divan-ı İşraf, denetleme göreviyle ilişkilidir.
İlk Türk İslam devletlerinde hanedan mensubu bölge yöneticileri için kullanılan unvan hangisidir?
- A) Nişancı
- B) Melik
- C) Defterdar
- D) Muhtesip
- E) Kadıasker
Doğru cevap: B
Çözüm: Melik, hanedan mensubu şehzade ve bazı bölge yöneticileri için kullanılan unvandır.
Selçuklularda meliklerin yetişmesine ve yönetim tecrübesi kazanmasına yardım eden görevli kimdir?
- A) Ahî
- B) Müderris
- C) Atabey
- D) Müstevfi
- E) Mübaşir
Doğru cevap: C
Çözüm: Atabeyler, meliklerin eğitimi ve yönetimiyle ilgilenen tecrübeli devlet adamlarıdır.
Türk İslam devletlerinde eğitilerek hükümdar hizmetinde kullanılan askerî personel sisteminin adı hangisidir?
- A) Tımar sistemi
- B) Lonca sistemi
- C) Kapitülasyon
- D) Gulam sistemi
- E) Müsadere
Doğru cevap: D
Çözüm: Gulam sistemi, özel eğitim alan asker ve hizmet görevlilerini hükümdarlık teşkilatına kazandırır.
Devlet gelirlerinin belirli kısmının hizmet karşılığı tahsis edildiği Türk İslam sistemi hangisidir?
- A) İltizam
- B) Devşirme
- C) Müsadere
- D) Dirliksiz askerlik
- E) İkta
Doğru cevap: E
Çözüm: İkta, gelirlerin görev ve hizmet karşılığı tahsisine dayalı bir düzenlemedir; özel mülkiyetle aynı şey değildir.
Büyük Selçuklu Devleti döneminde sistemli eğitim kurumları olarak gelişen medreselere ne ad verilmiştir?
- A) Nizamiye Medreseleri
- B) Enderun Mektebi
- C) Hendesehane
- D) Mekteb-i Mülkiye
- E) Darülfünun
Doğru cevap: A
Çözüm: Nizamiye medreseleri Selçuklu veziri Nizamülmülk ile ilişkilidir.
Nizamiye medreselerinin kuruluşuyla yakından ilişkili Selçuklu veziri kimdir?
- A) Sokullu Mehmed Paşa
- B) Nizamülmülk
- C) Pargalı İbrahim Paşa
- D) Köprülü Mehmed Paşa
- E) Damat Ferit Paşa
Doğru cevap: B
Çözüm: Nizamülmülk, Büyük Selçuklu eğitim teşkilatında önemli rol oynayan vezirdir.
Devlet yönetimi ve hükümdara öğütleri konu alan Siyasetnâme adlı eser hangi devlet adamına aittir?
- A) Kâtip Çelebi
- B) Evliya Çelebi
- C) Nizamülmülk
- D) Fuzûlî
- E) Naîmâ
Doğru cevap: C
Çözüm: Siyasetnâme, Selçuklu veziri Nizamülmülk tarafından kaleme alınmıştır.
Kutadgu Bilig adlı eserin yazarı kimdir?
- A) Kaşgarlı Mahmud
- B) Edip Ahmet Yükneki
- C) Ahmet Yesevi
- D) Yusuf Has Hacip
- E) Ali Şîr Nevâî
Doğru cevap: D
Çözüm: Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip’in devlet, adalet ve erdem üzerine eseridir.
Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı eserin yazarı kimdir?
- A) Yusuf Has Hacip
- B) Ahmet Yesevi
- C) Edip Ahmet Yükneki
- D) Mevlânâ
- E) Kaşgarlı Mahmud
Doğru cevap: E
Çözüm: Dîvânu Lugâti’t-Türk, Kaşgarlı Mahmud’un Türk dili ve kültürüne dair sözlüğüdür.
Atebetü’l-Hakayık adlı ahlakî-didaktik eserin yazarı kimdir?
- A) Edip Ahmet Yükneki
- B) Kaşgarlı Mahmud
- C) Yusuf Has Hacip
- D) Hoca Dehhânî
- E) Şeyhî
Doğru cevap: A
Çözüm: Atebetü’l-Hakayık, Edip Ahmet Yükneki ile ilişkilidir.
Türk tasavvuf geleneğinde hikmetleriyle tanınan ve Dîvân-ı Hikmet ile ilişkilendirilen isim kimdir?
- A) Nizamülmülk
- B) Ahmet Yesevi
- C) Farabî
- D) Bîrûnî
- E) Yusuf Has Hacip
Doğru cevap: B
Çözüm: Ahmet Yesevi’nin öğretisi ve hikmetleri Dîvân-ı Hikmet geleneğiyle bağlantılıdır.
İlk Türk İslam devletlerinde dinî kaynaklara dayanan hukuk alanı hangisidir?
- A) Örfî hukuk
- B) Deniz hukuku
- C) Şerî hukuk
- D) Roma hukukunun tamamı
- E) Modern anayasa hukuku
Doğru cevap: C
Çözüm: Şerî hukuk dinî esaslarla, örfî hukuk gelenek ve kamu düzeniyle ilişkilidir.
Türk İslam devletlerinde gelenek ve yönetim uygulamalarından beslenen hukuk alanı hangisidir?
- A) Şerî hukuk
- B) Milletlerarası deniz hukuku
- C) Kanunuesasi
- D) Örfî hukuk
- E) Roma on iki levha kanunları
Doğru cevap: D
Çözüm: Örfî hukuk İslami esaslarla bağdaşan Türk töresi ve idari ihtiyaçlardan etkilenmiştir.
Türk İslam devletlerinde hastaların tedavi edildiği sağlık kurumuna verilen ad hangisidir?
- A) Kervansaray
- B) Bedesten
- C) Ribat
- D) Darphane
- E) Darüşşifa
Doğru cevap: E
Çözüm: Darüşşifa veya bimaristan, sağlık ve tedavi hizmeti veren kurumdur.