Çin ile Akdeniz dünyası arasındaki kara ticaret ağına verilen genel ad hangisidir?
- A) Baharat Denizi Rotası
- B) Kral Yolu
- C) Via Egnatia
- D) Hac Yolu
- E) İpek Yolu
Doğru cevap: E
Çözüm: İpek Yolu, Asya ile batı bölgeleri arasındaki büyük ticaret ağını ifade eder.
Kuzey bozkırlarından taşınan hayvan postlarının ticaretine adını veren güzergâh hangisidir?
- A) Kürk Yolu
- B) Kral Yolu
- C) Süveyş Kanalı
- D) Amber Denizi
- E) Derviş Yolu
Doğru cevap: A
Çözüm: Kürk Yolu adı, kuzey kuşağında kürk ve hayvansal ürün ticaretiyle ilişkilidir.
İslamiyet öncesi Türklerde mezar odası veya tümülüs türü gömü alanına ne ad verilirdi?
- A) İmarethane
- B) Kurgan
- C) Medrese
- D) Kervansaray
- E) Bedesten
Doğru cevap: B
Çözüm: Kurgan, eski Türk gömü geleneklerinde kullanılan mezar yapısıdır.
Eski Türklerde ölen kişinin ardından yapılan cenaze töreninin adı hangisidir?
- A) Toy
- B) Sığır
- C) Yuğ
- D) Şölen
- E) Nevbet
Doğru cevap: C
Çözüm: Yuğ, ölen kişinin ardından gerçekleştirilen yas ve cenaze törenidir.
İslamiyet öncesi Türk mezar çevrelerinde görülebilen insan biçimli anıt taşlara ne denir?
- A) Minber
- B) Mihrab
- C) Şadırvan
- D) Balbal
- E) Kubbe
Doğru cevap: D
Çözüm: Balbal terimi eski Türk anma ve mezar çevresi taşlarıyla ilişkilidir.
Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk adları hangi yazılı kültür mirasıyla ilişkilidir?
- A) Divanü Lügati’t-Türk
- B) Kutadgu Bilig
- C) Dede Korkut Kitabı
- D) Seyahatnâme
- E) Orhun Yazıtları
Doğru cevap: E
Çözüm: Orhun Yazıtları, II. Kök Türk Devletinin dil ve siyasi düşüncesini yansıtan metinlerdir.
Gök Tanrı inancıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Yalnız Uygurların İslamiyet sonrasında benimsediği inançtır.
- B) Töreyi bütünüyle ortadan kaldırmıştır.
- C) Yalnız ekonomik vergi sistemini ifade eder.
- D) Hükümdarlığın ilahi kaynağına ilişkin kut anlayışıyla bağlantılıdır.
- E) Divan-ı Hümayunun kuruluşunu açıklayan kavramdır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Gök Tanrı inancı ve kut düşüncesi devlet anlayışında bağlantılı olmakla birlikte toplumların inançları zamanla çeşitlenmiştir.
Uygurların yazılı eserleriyle Orhun Yazıtları arasındaki doğru fark hangisidir?
- A) Uygur metinleri Latin harfleriyle, Orhun metinleri matbaa harfleriyle yazılmıştır.
- B) Orhun Yazıtları yalnız Osmanlı döneminde hazırlanmıştır.
- C) Her iki miras da yalnız sözlü halk hikâyesinden oluşur.
- D) Uygurların yazılı kültürü hiçbir eser bırakmamıştır.
- E) Uygur metinlerinde dinî ve edebî çeşitlilik öne çıkar; Orhun Yazıtları siyasi öğütler içerir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Orhun metinleri Kök Türk devlet yönetimi ve tarihiyle; Uygur eserleri çeşitli dinî, hukukî ve edebî yazmalarla ilişkilidir.
Eski Türk sözlü edebiyatında sagu hangi içeriğe karşılık gelir?
- A) Ölen kişi için söylenen ağıt niteliğindeki şiire
- B) Savaşta geri çekilme emrine
- C) Ticaret anlaşmalarının metnine
- D) Kağanın tahta çıkış belgesine
- E) Bir tür askerî sancak düzenine
Doğru cevap: A
Çözüm: Sagu ağıt, koşuk şiir, sav atasözü niteliğindedir.
Konargöçer yaşamda taşınabilir sanat ürünlerinin yaygın olması nasıl açıklanır?
- A) Yerleşik mimarinin tümüyle yasak olmasıyla
- B) Günlük eşyaların göç sırasında da kullanılabilmesi ihtiyacıyla
- C) Toplumun el sanatı bilmemesiyle
- D) Madenciliğin hiç yapılmamasıyla
- E) Hayvanların evcilleştirilememiş olmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Halı, keçe, koşum takımı ve metal işlemeleri taşınabilir yaşamla uyumluydu.
İlk Türk devletlerinin Çin ile ticaretinde hangisi Türklerin satabildiği ürünlerdendir?
- A) Buharlı lokomotif
- B) Plastik elektronik devre
- C) Deri ve canlı hayvan
- D) Petrol sondaj kulesi
- E) Motorlu otomobil
Doğru cevap: C
Çözüm: Hayvancılığa dayalı üretimde deri, kürk, canlı hayvan ve hayvansal ürünler dış ticarette önemliydi.
Orhun Yazıtlarının temel tarihî değeri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnız Roma İmparatorluğunun ticaret kurallarını içermesi
- B) Osmanlı bütçe defteri olması
- C) Tamamının anonim modern romanlardan oluşması
- D) Türk siyasi düşüncesini ve dilini birinci elden yansıtması
- E) On dokuzuncu yüzyıl antlaşmalarını kaydetmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Yazıtlarda Türk milleti, yöneticiler, bağımsızlık ve tarihî tecrübeler aktarılır.
Yuğ, şölen ve sığır kavramlarının doğru işlev sıralaması hangisidir?
- A) Av töreni – cenaze töreni – hukuk meclisi
- B) Vergi tahsili – asker alımı – tahta çıkış
- C) Köy pazarı – mezar – merkez ordusu
- D) Yazı türü – inanç kitabı – elçilik heyeti
- E) Cenaze töreni – ziyafet/toplantı – av töreni
Doğru cevap: E
Çözüm: Yuğ yas/cenaze; şölen ziyafet ve toplu kutlama; sığır ise av töreniyle ilişkilidir.
İpek Yolu üzerinde hâkimiyet kurma amacıyla Çin ve başka güçlerle mücadele eden bir Türk devleti için hangi gerekçe doğrudan ekonomik niteliktedir?
- A) Sözlü edebiyat türlerini değiştirmek
- B) Cenaze törenlerini yeniden adlandırmak
- C) Hatun unvanını tamamen kaldırmak
- D) Kervan geçişi ve ticaret gelirlerini denetlemek
- E) Kurultayın üye sayısını sıfırlamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Güzergâh hâkimiyeti transit mal akışı, vergi ve diplomasi alanında ekonomik üstünlük sağlar.
İlk Türklerde "il gider, töre kalır" düşüncesi en iyi nasıl yorumlanır?
- A) Devletin hiçbir zaman kurulmamış olması
- B) Hukukun yalnız kağan ailesine uygulanması
- C) Törenin sadece bir savaş tekniği olması
- D) Bütün boyların aynı coğrafyada zorunlu kalması
- E) Devlet yıkılsa bile toplumsal düzen kurallarının ve kültürel devamlılığın yaşayabilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Töre, siyasal birliklerden daha uzun süre devam edebilen hukuk ve değerler bütününü simgeler.
Bir tarihçinin "Türkler arasında sadece göçebelik vardı; kent ve yazı bulunmuyordu" iddiasını en açık hangi kanıt çürütür?
- A) Uygur şehirleri ve yazılı metinleri
- B) Bozkırda at yetiştiriciliği
- C) Çadırlarda keçe kullanımı
- D) Turan taktiğinde sahte çekilme
- E) Koyun sürülerinin otlatılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Uygur dönemi kentler, yazmalar ve sanat eserleri genellemenin yanlışlığını kanıtlar.
Sagu, koşuk ve savı birbirinden ayıran doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Sagu savaş tekniği; koşuk vergi; sav unvan
- B) Sagu ağıt; koşuk şiir; sav atasözü niteliğinde söz
- C) Sagu ticaret yolu; koşuk şehir; sav devlet
- D) Sagu mezar; koşuk ordu; sav saray
- E) Sagu divan; koşuk kanun; sav ferman
Doğru cevap: B
Çözüm: Sagu ölüm/yas şiiri; koşuk farklı konularda şiir; sav özlü ve atasözü niteliğindeki ifadedir.
Bir eser hem hayvan biçimli bezemeler hem de günlük kullanım için taşınabilir olmasıyla dikkat çekiyorsa hangi kültür çevresine ait olması beklenir?
- A) Osmanlı Tanzimat telgraf daireleri
- B) Cumhuriyet dönemi radyo fabrikaları
- C) İlk Türk bozkır el sanatları
- D) Bizans saray arşiv kayıtları
- E) Çağdaş uzay istasyonu laboratuvarları
Doğru cevap: C
Çözüm: Hayvan üslubu ve taşınabilir süs eşyaları bozkır sanatının ayırt edici özelliklerindendir.
Bir soru ilk Türk tarihindeki kurumları sırasıyla "meşruiyet – hukuk – danışma" olarak istiyorsa doğru diziliş hangisidir?
- A) Kurultay – Kut – Balbal
- B) Töre – Yuğ – Kurgan
- C) Şad – Tigin – Oguş
- D) Kut – Töre – Kurultay
- E) İl – Boy – Urug
Doğru cevap: D
Çözüm: Kut yönetme yetkisinin kaynağı, töre hukuk düzeni, kurultay devlet danışma meclisidir.
Türk kültürünün konargöçer ve yerleşik örneklerinin birlikte ele alınması hangi bilimsel yaklaşımı gerektirir?
- A) Her Türk topluluğunu aynı yılda kurulmuş saymayı
- B) Kent kültürünü Türk tarihi dışında bırakmayı
- C) Tüm yazılı eserleri geç dönem uydurması kabul etmeyi
- D) Ekonomik faaliyetleri yalnız bir ticaret yoluna bağlamayı
- E) Toplulukları tek yaşam biçimine indirgemeden dönem ve bölge farklılıklarını dikkate almayı
Doğru cevap: E
Çözüm: Türk tarihindeki yaşam biçimleri farklı dönem ve bölgelerde çeşitlilik göstermiştir.