Orta Asya’da kurulduğu bilinen ilk büyük Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Asya Hun Devleti
- B) Uygur Devleti
- C) Karahanlı Devleti
- D) Gazneli Devleti
- E) Büyük Selçuklu Devleti
Doğru cevap: A
Çözüm: İslamiyet öncesi Orta Asya Türk siyasi tarihinin bilinen ilk büyük devleti Asya Hun Devleti’dir.
Asya Hun Devleti’nin bilinen ilk hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bumin Kağan
- B) Teoman
- C) Bilge Kağan
- D) Kutluk Kağan
- E) Attila
Doğru cevap: B
Çözüm: Asya Hun Devleti’nin bilinen ilk hükümdarı Teoman’dır; onun ardından Mete Han gelmiştir.
Asya Hun Devleti’nin en güçlü dönemini yaşatan hükümdar hangisidir?
- A) Bögü Kağan
- B) İstemi Yabgu
- C) Mete Han
- D) Tonyukuk
- E) İlteriş Kağan
Doğru cevap: C
Çözüm: Mete Han, Asya Hun Devleti’nin askerî ve siyasi gücünü artıran hükümdardır.
Türk askerî tarihinde onlu ordu teşkilatının düzenlenmesi hangi hükümdarla ilişkilendirilir?
- A) Attila
- B) Bumin Kağan
- C) Bilge Kağan
- D) Mete Han
- E) Bögü Kağan
Doğru cevap: D
Çözüm: Orduyu on, yüz, bin ve on binlik birliklere ayıran düzenleme Mete Han ile ilişkilendirilir.
Türk adını resmî devlet adı olarak kullanan ilk Türk devleti hangisidir?
- A) Asya Hun Devleti
- B) Avrupa Hun Devleti
- C) Uygur Devleti
- D) Hazar Kağanlığı
- E) Kök Türk Devleti
Doğru cevap: E
Çözüm: Kök Türk Devleti, Türk adını resmî siyasi adında kullanan ilk devlettir.
552 yılında kurulan Kök Türk Devleti’nin kurucusu kimdir?
- A) Bumin Kağan
- B) Mete Han
- C) Attila
- D) Kül Tigin
- E) Bögü Kağan
Doğru cevap: A
Çözüm: Birinci Kök Türk Devleti 552 yılında Bumin Kağan tarafından kurulmuştur.
Çin egemenliği sonrasında II. Kök Türk Devleti’ni yeniden kuran hükümdar hangisidir?
- A) Teoman
- B) Kutluk (İlteriş) Kağan
- C) Mete Han
- D) Bögü Kağan
- E) Kutluk Bilge Kül Kağan
Doğru cevap: B
Çözüm: Kutluk, İlteriş unvanıyla anılmış ve II. Kök Türk Devleti’nin kuruluşuna öncülük etmiştir.
Asya Hunlarının Mete Han döneminde güçlenmesinin başlıca göstergelerinden biri hangisidir?
- A) Türk boylarının büyük ölçüde siyasi birlik altında toplanması
- B) İstanbul’un fethi
- C) İslamiyet’in devlet dini yapılması
- D) Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurulması
- E) Osmanlı başkentinin Edirne’ye taşınması
Doğru cevap: A
Çözüm: Mete Han, dağınık Türk boylarını ortak siyasi ve askerî teşkilatta birleştirmiştir.
Eski Türk devletlerinde ülkenin doğu ve batı bölümleriyle yönetilmesi hangi örgütlenmeye örnektir?
- A) Tımar sistemi
- B) İkili teşkilat
- C) Lonca teşkilatı
- D) Meşrutiyet yönetimi
- E) Senato sistemi
Doğru cevap: B
Çözüm: İkili teşkilatta ülke doğu ve batı kanatlarına ayrılır; genel üstünlük doğudaki kağandadır.
Türk devletleri ile Çin arasında ticari ve siyasi rekabetin yoğunlaştığı tarihî güzergâh hangisidir?
- A) Kral Yolu
- B) Baharat Yolu
- C) İpek Yolu
- D) Panama Kanalı
- E) Süveyş Kanalı
Doğru cevap: C
Çözüm: İpek Yolu, Orta Asya üzerinden geçen önemli ticaret ağı olduğundan hâkimiyet mücadelesi doğurmuştur.
Orta Asya bozkırlarında yaşayan Türk topluluklarının geleneksel ekonomik faaliyetlerinin başında ne gelir?
- A) Okyanus balıkçılığı
- B) Plantasyon tarımı
- C) Fabrika üretimi
- D) Hayvancılık
- E) Deniz taşımacılığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Bozkırın otlak koşulları ve konar-göçer yaşam, küçükbaş ve büyükbaş hayvancılığı öne çıkarmıştır.
İslamiyet öncesi Türklerde ölüm sonrası düzenlenen cenaze törenine ne ad verilirdi?
- A) Sığır
- B) Şölen
- C) Nevruz
- D) Hıdırellez
- E) Yuğ
Doğru cevap: E
Çözüm: Yuğ, ölen kişi için düzenlenen cenaze ve yas törenidir.
Eski Türklerde ölen kişilerin gömüldüğü mezar yapısının adı hangisidir?
- A) Kurgan
- B) Medrese
- C) Kervansaray
- D) İmaret
- E) Kümbet
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurgan, İslamiyet öncesi Türklerde gömü için kullanılan mezar yapısıdır.
Eski Türklerde mezar çevresine dikilen, çoğunlukla ölen kişinin öldürdüğü düşmanları simgelediği düşünülen taşlara ne denir?
- A) Kitabe
- B) Balbal
- C) Minare
- D) Sarnıç
- E) Stupa
Doğru cevap: B
Çözüm: Balbal adı verilen taşların mezar çevresinde anma ve sembolik işlevi bulunur.
Bir kaynakta Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk’un Türk milletine hitap eden öğütleri birlikte anlatılıyorsa öncelikle hangi eser grubuna başvurulmalıdır?
- A) Orhun Yazıtları
- B) Kutadgu Bilig
- C) Divânu Lugâti’t-Türk
- D) Dede Korkut Kitabı
- E) Seyahatnâme
Doğru cevap: A
Çözüm: Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk adına dikilen metinler Orhun Yazıtları içinde incelenir.
Bir tarihçi eski Türklerde kağanın yönetim yetkisini Tanrıdan aldığını, toplum düzeninin ise geleneksel kurallara dayandığını söylüyor. Bu iki kavram sırasıyla hangileridir?
- A) Töre ve tımar
- B) Kut ve töre
- C) İkta ve kut
- D) Kurultay ve devşirme
- E) Tigin ve şer’i hukuk
Doğru cevap: B
Çözüm: Yönetme yetkisinin ilahi kaynağı kut, toplumu düzenleyen geleneksel hukuk töredir.
Türk devletlerinde kağan ailesinden gelen erkek çocuğa tigin denildiğine göre aşağıdaki görevlerden hangisi tigin sözcüğünün doğrudan karşılığı değildir?
- A) Kağan ailesinin erkek evladı
- B) Hükümdar soyundan prens
- C) Devletin başveziri
- D) Hanedan mensubu erkek çocuk
- E) Kağan soyundan yetişen erkek üye
Doğru cevap: C
Çözüm: Tigin hanedan mensubu erkek evlattır; başvezirlik görevi bu unvanın tanımı değildir.
Geniş ülke topraklarının batı kanadını kağana bağlı olarak yöneten yüksek yetkili için hangi unvan kullanılırdı?
- A) Kam
- B) Tigin
- C) Balbal
- D) Yabgu
- E) Subaşı
Doğru cevap: D
Çözüm: İkili teşkilatta batı kanadının yönetimi çoğu zaman kağana bağlı yabgu tarafından üstlenilirdi.
Türk devletlerinde hükümdarın eşi elçi kabul edebiliyor ve kurultayda etkili olabiliyorsa bu durum öncelikle neyi gösterir?
- A) Hükümdarlığın seçimle belirlendiğini
- B) Ordunun kaldırıldığını
- C) Dinî otoritenin devleti yönettiğini
- D) Hanedan üyelerinin tüm yetkilerinin sona erdiğini
- E) Hatunun siyasi hayatta rol oynadığını
Doğru cevap: E
Çözüm: Hatunun devlet işlerinde bulunması kadınların yönetimde belirli siyasi işlevler taşıdığını gösterir.
İlk Türk devletlerinde tahtın hanedan üyeleri arasında mücadele konusu olabilmesi hangi yönetim anlayışıyla daha yakından ilgilidir?
- A) Ülkeyi yönetme hakkının hanedanla ilişkilendirilmesi
- B) Yasamanın tamamen halkoylamasıyla yapılması
- C) Yöneticilerin merkezî sınavla atanması
- D) Tüm hanedan üyelerinin seçimden yasaklanması
- E) Toprak mülkiyetinin yalnız köylülere ait olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kut anlayışının hanedan üzerindeki etkisi farklı hanedan mensuplarının hükümdarlık iddiasına zemin hazırlayabilirdi.