Lozan’da Türkiye’deki azınlıkların hukuki statüsüne ilişkin temel ilke hangisidir?
- A) Bağımsız yabancı devlet sayılmaları
- B) Kendi ordularını kurmaları
- C) Yalnız kapitülasyon mahkemelerinde yargılanmaları
- D) Meclis üstünde ayrı yasama yetkisine sahip olmaları
- E) Türk vatandaşı olarak Türk kanunlarına tabi olmaları
Doğru cevap: E
Çözüm: Azınlıklar vatandaşlık ve Türk hukuk düzeni çerçevesinde ele alındı.
Lozan’daki nüfus mübadelesinde yerinde kalması kararlaştırılan Rum topluluğu hangisidir?
- A) İstanbul Rumları
- B) İzmir Rumları
- C) Trabzon Rumları
- D) Kayseri Rumları
- E) Konya Rumları
Doğru cevap: A
Çözüm: İstanbul Rumları nüfus mübadelesinin istisnası kabul edildi.
Lozan nüfus mübadelesinden muaf tutulan Türk topluluğu nerededir?
- A) Doğu Karadeniz
- B) Batı Trakya
- C) İç Anadolu
- D) Kıbrıs
- E) Musul
Doğru cevap: B
Çözüm: Batı Trakya Türkleri nüfus mübadelesinin istisnalarından biridir.
Lozan’da İstanbul’da kalmasına izin verilen dinî kurum hangisidir?
- A) Halifelik Ordusu
- B) Boğazlar Komisyonu
- C) Fener Rum Patrikhanesi
- D) Düyun-ı Umumiye
- E) Şark İstiklal Mahkemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Fener Rum Patrikhanesi İstanbul’da kaldı; siyasi ve evrensel yetki iddiaları kabul edilmedi.
Lozan Barış Antlaşması’ndan önce Millî Mücadele’nin askerî safhasını sona erdiren ateşkes hangisidir?
- A) Mondros Ateşkesi
- B) Brest-Litovsk
- C) Gümrü Antlaşması
- D) Mudanya Ateşkesi
- E) Ankara Antlaşması
Doğru cevap: D
Çözüm: 11 Ekim 1922 Mudanya Ateşkesi, Lozan barış görüşmelerinin önünü açtı.
Lozan Barış Antlaşması’nın uluslararası alandaki temel önemi hangisidir?
- A) Kapitülasyonların geri getirilmesi
- B) Sevr’in onaylanması
- C) Osmanlı saltanatının yeniden kurulması
- D) TBMM’nin dağıtılması
- E) Yeni Türk devletinin bağımsızlığının tanınması
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan, yeni Türk devletinin bağımsızlığını ve siyasal varlığını uluslararası alanda kabul ettirdi.
Lozan’daki nüfus mübadelesinin temel iki istisnası hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) İzmir Rumları ve Girit Türkleri
- B) Ankara Rumları ve Musul Türkleri
- C) Trabzon Rumları ve Batum Türkleri
- D) İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleri
- E) Samsun Rumları ve Kars Ermenileri
Doğru cevap: D
Çözüm: İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri karşılıklı değişimin dışında bırakıldı.
Lozan’da Fener Rum Patrikhanesi’nin konumu nasıl belirlendi?
- A) Bağımsız bir devlet ilan edilmesi
- B) Ankara’da ikinci bir meclis kurması
- C) Türk mahkemelerinin üzerinde yetki alması
- D) Boğazlar Komisyonuna dönüşmesi
- E) İstanbul’da kalması, ancak siyasi ayrıcalık taşımaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Patrikhane İstanbul’da kaldı; Türkiye’nin egemenliğini aşan siyasi ayrıcalıklar tanınmadı.
Lozan’da savaş tazminatı anlaşmazlığı hangi yolla sonuçlandırıldı?
- A) Yunanistan’ın Karaağaç’ı Türkiye’ye bırakması
- B) Türkiye’nin Musul’u Yunanistan’a bırakması
- C) İngiltere’nin Hatay’ı Türkiye’ye devretmesi
- D) Fransa’nın Gümrü’yü devretmesi
- E) Batum’un Yunanistan’a verilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yunanistan Karaağaç’ı savaş tazminatına karşılık Türkiye’ye verdi.
Lozan’da Türkiye sınırları içinde kalan adalardan biri hangisidir?
- A) Rodos
- B) Bozcaada
- C) Midilli
- D) Sakız
- E) Girit
Doğru cevap: B
Çözüm: Gökçeada ve Bozcaada Lozan’da Türkiye’ye bırakılan adalar arasında yer aldı.
Lozan’da kabul edilen azınlık düzeni hangi siyasi amaçla daha uyumludur?
- A) Azınlıklar için ayrı ordular
- B) Yabancı konsolosların yargı üstünlüğü
- C) Yurttaşlık ve hukuk birliği
- D) Azınlıkların yeni devletler kurması
- E) Yabancı kapitülasyonlarının sürmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Azınlıklar Türk vatandaşı kabul edilerek Türk hukukuna tabi tutuldu.
Lozan görüşmelerinin ilk kesinti döneminde toplanan ekonomik kongre hangisidir?
- A) Erzurum Kongresi
- B) Sivas Kongresi
- C) Paris Barış Konferansı
- D) İzmir İktisat Kongresi
- E) Balkan Antantı Toplantısı
Doğru cevap: D
Çözüm: 17 Şubat 1923’te toplanan İzmir İktisat Kongresi ekonomik bağımsızlık fikrini pekiştirdi.
Lozan’ın imzalanması ve cumhuriyetin ilanı arasındaki kronoloji hangisinde doğrudur?
- A) Cumhuriyet 1921, Lozan 1922
- B) Cumhuriyet Kasım 1922, Lozan Aralık 1922
- C) Lozan 1924, cumhuriyet 1923
- D) İkisi de aynı gün 1920’de
- E) Lozan Temmuz 1923, cumhuriyet Ekim 1923
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan 24 Temmuz 1923’te, cumhuriyet 29 Ekim 1923’te gerçekleşti.
Bir sınav sorusu, Lozan’da 1921 tarihli bir antlaşmanın çizdiği hattın esas alındığını soruyor. Bu hat hangi sınırdır?
- A) Türkiye–Yunanistan sınırı
- B) Türkiye–Irak sınırı
- C) Türkiye–Bulgaristan sınırı
- D) Türkiye–Suriye sınırı
- E) Türkiye–Gürcistan sınırı
Doğru cevap: D
Çözüm: Suriye sınırında 20 Ekim 1921 TBMM–Fransa Ankara Antlaşması esas alındı.
Lozan’ın uluslararası başarısı ile çözümsüz bıraktığı konuyu birlikte veren seçenek hangisidir?
- A) Kapitülasyonların kabulü – Meriç’in reddi
- B) Sevr’in onayı – Karaağaç’ın kaybı
- C) Saltanatın tanınması – Gökçeada’nın devri
- D) Düyun-ı Umumiye’nin güçlenmesi – tüm sınırların kapanması
- E) Bağımsızlığın tanınması – Musul sorununun ertelenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan bağımsızlık ve varlığı tanıttı fakat Musul konusu açık kaldı.
Aşağıdaki olayların doğru kronolojik sırası hangisidir?
- A) Saltanatın kaldırılması – Lozan’ın açılması – İzmir İktisat Kongresi – Lozan’ın imzası
- B) Lozan’ın açılması – saltanatın kaldırılması – Lozan’ın imzası – iktisat kongresi
- C) İktisat kongresi – saltanatın kaldırılması – Lozan’ın imzası – açılış
- D) Lozan’ın imzası – iktisat kongresi – saltanatın kaldırılması – açılış
- E) Saltanatın kaldırılması – Lozan’ın imzası – açılış – iktisat kongresi
Doğru cevap: A
Çözüm: 1 Kasım 1922, 20 Kasım 1922, 17 Şubat 1923, 24 Temmuz 1923 sırasıdır.
Lozan’da İstanbul’da kalmasına izin verilen Patrikhane hakkındaki doğru çıkarım hangisidir?
- A) Patrikhane bağımsız devlet kurma yetkisi kazandı.
- B) İstanbul’daki varlığı Türk egemenliğinin üzerinde ayrı bir siyasi otoriteye dönüşmedi.
- C) Patrikhane Boğazlar Komisyonunun tamamını seçti.
- D) Patrikhane yeni Türk devletinin dışişlerini yönetmeye başladı.
- E) Patrikhane Lozan’da Ankara’ya taşındı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Patrikhane İstanbul’da kaldı; siyasi egemenlik yetkileri kabul edilmedi.
Lozan’da Türkiye’nin dış borçları kabul etmesi ile kapitülasyonların reddedilmesi hangi açıdan birlikte değerlendirilebilir?
- A) Borç kabulü kapitülasyonların otomatik geri dönmesi anlamına gelir.
- B) Borçlar sadece dinî topluluklara bırakılır.
- C) Mali yükümlülüklerin düzenlenmesi, yabancı devletlere ayrıcalık verilmesini gerektirmez.
- D) Kapitülasyonlar borçların başka adıdır.
- E) İki düzenleme Osmanlı saltanatını geri getirdi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan’da borçlar paylaşılıp taksitlendirildi; kapitülasyonlarsa kaldırıldı.
1923 Lozan ve 1936 Montrö ilişkisi için hangi tarihsel yargı doğrudur?
- A) Lozan’da Türkiye Boğazları tamamen bağımsız komisyondan kurtarmış, Montrö bunu geri almıştır.
- B) Montrö 1923’te Lozan’ı tümüyle geçersiz kılmıştır.
- C) Lozan yalnız Yunanistan sınırıyla ilgilidir ve Boğazları hiç düzenlememiştir.
- D) Lozan’daki Boğazlar düzeni daha sonra Türkiye lehine yeniden düzenlenmiştir.
- E) Montrö Musul sınırını değiştirmiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1923 rejimini değiştirerek Türkiye’nin denetimini artırdı.
Lozan’ın sonuçları için aşağıdaki bütüncül değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Bütün Misak-ı Millî bölgeleri aynı gün geri alınmıştır.
- B) Kapitülasyonlar yeniden başlamış ve Türk vatandaşlığı kaldırılmıştır.
- C) Sevr uygulanmış, TBMM kapatılmıştır.
- D) Boğazlar Türkiye’ye ait olmaktan çıkarılıp Bulgaristan’a devredilmiştir.
- E) Tam bağımsızlık ve uluslararası tanınmada önemli başarı sağlanmış, bazı sınır sorunları sonrasına kalmıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan Türk devletinin tanınmasını sağladı; Musul ve Hatay gibi meselelerde hedeflerin tamamı gerçekleşmedi.