Lozan konferansının görüşme evreleri hangi sıra ile gerçekleşmiştir?
- A) 20 Kasım 1922 açılış – 4 Şubat 1923 kesinti – 23 Nisan 1923 dönüş – 24 Temmuz 1923 imza
- B) 4 Şubat açılış – 20 Kasım kesinti – 24 Temmuz dönüş – 23 Nisan imza
- C) 20 Kasım açılış – 23 Nisan kesinti – 4 Şubat dönüş – 24 Temmuz imza
- D) 23 Nisan açılış – 24 Temmuz kesinti – 20 Kasım dönüş – 4 Şubat imza
- E) 24 Temmuz açılış – 20 Kasım kesinti – 23 Nisan dönüş – 4 Şubat imza
Doğru cevap: A
Çözüm: Görüşmeler 20 Kasım 1922’de açıldı, 4 Şubat’ta kesildi, 23 Nisan’da sürdü, 24 Temmuz’da imzalandı.
Lozan görüşmelerindeki “tam bağımsızlık” ilkesinin en doğrudan göstergesi hangi sonuçtur?
- A) Boğazlarda uluslararası komisyon kurulması
- B) Kapitülasyonların tümüyle kaldırılması
- C) Musul görüşmelerinin ertelenmesi
- D) Hatay’ın Suriye tarafında kalması
- E) Yabancıların ayrıcalıklı mahkemelere dönmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kapitülasyonların kaldırılması hukuki ve ekonomik egemenlik açısından temel kazanımdır.
Lozan’da sınırlarla ilgili hangi ikili doğru eşleştirilmiştir?
- A) Yunanistan–Dicle; Suriye–Gümrü
- B) Yunanistan–Fırat; Suriye–Kars
- C) Yunanistan–Meriç; Suriye–1921 Ankara Antlaşması esasları
- D) Yunanistan–Kızılırmak; Suriye–Moskova
- E) Yunanistan–Sakarya; Suriye–Mudanya
Doğru cevap: C
Çözüm: Meriç Yunanistan sınırında, 1921 Ankara Antlaşması ise Suriye sınırında esas alındı.
Lozan’da çözümsüz kalan mesele ile bu meselenin daha sonraki çözümü hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Kapitülasyonlar – 1936 Montrö
- B) Yunanistan sınırı – 1920 Gümrü
- C) Azınlıklar – 1919 Paris Barışı
- D) Musul – 1926 Ankara Antlaşması
- E) Karaağaç – 1921 Kars
Doğru cevap: D
Çözüm: Musul Lozan’da kesinleşmedi; 1926 Ankara Antlaşması ile Türkiye–Irak sınırı düzenlendi.
Lozan’ın Boğazlar rejimi ile 1936 Montrö arasındaki temel fark hangisidir?
- A) Lozan’da Türk askerleri tümüyle serbestti, Montrö’de bütün Boğazlar Türkiye’den çıktı.
- B) Her iki düzenleme Boğazları Fransa’ya bıraktı.
- C) Montrö Türkiye’nin Boğazlara girişini yasakladı.
- D) Lozan Boğazlar Komisyonunu 1936’da ilk kez kurdu.
- E) Lozan komisyon ve askersiz bölge öngörürken Montrö Türkiye’nin denetimini güçlendirdi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan uluslararası komisyon ve askersizleştirme öngördü; Montrö bunları Türkiye lehine değiştirdi.
Bir soru “Lozan’ın tüm Misak-ı Millî hedeflerini eksiksiz gerçekleştirdiği” iddiasını ileri sürüyor. Bu iddiayı çürüten başlıca iki sorun hangisidir?
- A) Musul ve Hatay
- B) Kapitülasyonlar ve azınlık vatandaşlığı
- C) Karaağaç ve Bozcaada
- D) İstanbul ve Ankara
- E) Meriç ve Gökçeada
Doğru cevap: A
Çözüm: Musul sorunu çözülemedi ve Hatay Türkiye dışında kaldı; Misak-ı Millî bütünüyle gerçekleşmedi.
Lozan’a İstanbul Hükûmetinin de davet edilmesiyle 1 Kasım 1922 arasında hangi neden–sonuç bağı vardır?
- A) Saltanat cumhuriyeti ilan etmek için 1923’te kuruldu.
- B) İki ayrı Türk temsilini önlemek için saltanat kaldırıldı.
- C) İstanbul Hükûmeti Boğazlar Komisyonu kurdu.
- D) İki heyet Lozan’da eşit statüyle barışı imzaladı.
- E) İtilaf Devletleri TBMM’yi görüşmeden dışladı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Saltanatın kaldırılması Türk tarafının tek temsilcisinin TBMM olmasıyla bağlantılıdır.
Lozan ve Sevr belgelerinin temel niteliği bakımından hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Her ikisi de TBMM tarafından 1920’de onaylanmıştır.
- B) Sevr tam bağımsızlık; Lozan kapitülasyonların genişlemesidir.
- C) Sevr uygulanmayan dayatma niteliğinde; Lozan müzakere edilmiş ve uluslararası tanınma sağlayan barıştır.
- D) Lozan İngiltere ile yalnız Musul sorunu için imzalanmıştır.
- E) Sevr Lozan’dan sonra yapılmış bir ateşkestir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Sevr TBMM tarafından tanınmadı; Lozan yeni Türk devletinin uluslararası barış düzenini oluşturdu.
Lozan’da savaş tazminatının Karaağaç üzerinden düzenlenmesi hangi ülkeyle yapılan görüşmelerin sonucudur?
- A) Sovyet Rusya
- B) Ermenistan
- C) İtalya
- D) Yunanistan
- E) Afganistan
Doğru cevap: D
Çözüm: Karaağaç Yunanistan’ın Türkiye’ye bıraktığı savaş tazminatı karşılığıydı.
Lozan nüfus mübadelesi hakkında hangi yorum doğrudur?
- A) Türk ve Rum nüfusunun tamamı hiçbir istisna olmaksızın değiştirildi.
- B) Mübadele yalnız Irak ve Suriye arasında yapıldı.
- C) İstanbul Rumları Anadolu’nun tüm bölgelerine zorunlu yerleştirildi.
- D) Mübadele yalnız 1936 Montrö ile kararlaştırıldı.
- E) İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleri dışında belirlenen topluluklar karşılıklı değiştirildi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan nüfus mübadelesinde İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleri istisna tutuldu.
Kapitülasyonlar ve Osmanlı borçları açısından Lozan hükümleri hangi seçenekte doğru karşılaştırılmıştır?
- A) Kapitülasyonlar kaldırıldı; borçlar paylaştırılıp Türkiye’nin payı taksite bağlandı.
- B) Kapitülasyonlar sürdü; borçlar yalnız Yunanistan’a verildi.
- C) Kapitülasyonlar genişledi; borçlar otomatik sıfırlandı.
- D) Kapitülasyonlar yalnız Boğazlarda kaldı; borçlar Fransa’ya devredildi.
- E) Kapitülasyonlar sadece eğitimle ilgiliydi; borçlar görüşülmedi.
Doğru cevap: A
Çözüm: Bağımsızlığı zedeleyen kapitülasyonlar kaldırıldı; borçlarda paylaşım ve ödeme düzeni oluşturuldu.
Lozan’ın 1923 Boğazlar hükümleri ile 1926 Kabotaj Kanunu arasında hangi ayrım doğrudur?
- A) İki düzenleme aynı gün Lozan’da kabul edildi.
- B) Lozan uluslararası geçiş ve Boğazlar statüsüyle, Kabotaj Kanunu Türk kıyı taşımacılığı yetkisiyle ilgilidir.
- C) Kabotaj Kanunu Musul sorununu çözdü.
- D) Lozan Türk kıyılarındaki bütün taşımacılığı İngiltere’ye bıraktı.
- E) Kabotaj Kanunu 1920’de Sevr’in parçasıydı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Boğazlar statüsü Lozan’da, Türk karasularında kabotaj hakkı ise 1926 kanunuyla düzenlendi.
1923 Lozan Antlaşması’nda Boğazlar ile Musul meselelerinin çözümleri açısından hangi karşılaştırma doğrudur?
- A) Musul aynı gün kesinleşirken Boğazlar 1939’a kadar görüşülmedi.
- B) Her iki mesele yalnız Fransa’ya bırakıldı.
- C) Boğazlarda geçici uluslararası düzen kurulurken Musul sınırı sonraki görüşmelere bırakıldı.
- D) Musul için uluslararası komisyon başkanı seçildi; Boğazlar Irak’a bırakıldı.
- E) Her iki konuda Türkiye’nin egemenliği tümüyle kaldırıldı.
Doğru cevap: C
Çözüm: Boğazlar için 1923 rejimi belirlendi; Irak sınırı ve Musul Lozan’da çözülmedi.
Bir sınav sorusu, Lozan’da 1921 tarihli bir antlaşmanın çizdiği hattın esas alındığını soruyor. Bu hat hangi sınırdır?
- A) Türkiye–Yunanistan sınırı
- B) Türkiye–Irak sınırı
- C) Türkiye–Bulgaristan sınırı
- D) Türkiye–Suriye sınırı
- E) Türkiye–Gürcistan sınırı
Doğru cevap: D
Çözüm: Suriye sınırında 20 Ekim 1921 TBMM–Fransa Ankara Antlaşması esas alındı.
Lozan’ın uluslararası başarısı ile çözümsüz bıraktığı konuyu birlikte veren seçenek hangisidir?
- A) Kapitülasyonların kabulü – Meriç’in reddi
- B) Sevr’in onayı – Karaağaç’ın kaybı
- C) Saltanatın tanınması – Gökçeada’nın devri
- D) Düyun-ı Umumiye’nin güçlenmesi – tüm sınırların kapanması
- E) Bağımsızlığın tanınması – Musul sorununun ertelenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan bağımsızlık ve varlığı tanıttı fakat Musul konusu açık kaldı.
Aşağıdaki olayların doğru kronolojik sırası hangisidir?
- A) Saltanatın kaldırılması – Lozan’ın açılması – İzmir İktisat Kongresi – Lozan’ın imzası
- B) Lozan’ın açılması – saltanatın kaldırılması – Lozan’ın imzası – iktisat kongresi
- C) İktisat kongresi – saltanatın kaldırılması – Lozan’ın imzası – açılış
- D) Lozan’ın imzası – iktisat kongresi – saltanatın kaldırılması – açılış
- E) Saltanatın kaldırılması – Lozan’ın imzası – açılış – iktisat kongresi
Doğru cevap: A
Çözüm: 1 Kasım 1922, 20 Kasım 1922, 17 Şubat 1923, 24 Temmuz 1923 sırasıdır.
Lozan’da İstanbul’da kalmasına izin verilen Patrikhane hakkındaki doğru çıkarım hangisidir?
- A) Patrikhane bağımsız devlet kurma yetkisi kazandı.
- B) İstanbul’daki varlığı Türk egemenliğinin üzerinde ayrı bir siyasi otoriteye dönüşmedi.
- C) Patrikhane Boğazlar Komisyonunun tamamını seçti.
- D) Patrikhane yeni Türk devletinin dışişlerini yönetmeye başladı.
- E) Patrikhane Lozan’da Ankara’ya taşındı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Patrikhane İstanbul’da kaldı; siyasi egemenlik yetkileri kabul edilmedi.
Lozan’da Türkiye’nin dış borçları kabul etmesi ile kapitülasyonların reddedilmesi hangi açıdan birlikte değerlendirilebilir?
- A) Borç kabulü kapitülasyonların otomatik geri dönmesi anlamına gelir.
- B) Borçlar sadece dinî topluluklara bırakılır.
- C) Mali yükümlülüklerin düzenlenmesi, yabancı devletlere ayrıcalık verilmesini gerektirmez.
- D) Kapitülasyonlar borçların başka adıdır.
- E) İki düzenleme Osmanlı saltanatını geri getirdi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Lozan’da borçlar paylaşılıp taksitlendirildi; kapitülasyonlarsa kaldırıldı.
1923 Lozan ve 1936 Montrö ilişkisi için hangi tarihsel yargı doğrudur?
- A) Lozan’da Türkiye Boğazları tamamen bağımsız komisyondan kurtarmış, Montrö bunu geri almıştır.
- B) Montrö 1923’te Lozan’ı tümüyle geçersiz kılmıştır.
- C) Lozan yalnız Yunanistan sınırıyla ilgilidir ve Boğazları hiç düzenlememiştir.
- D) Lozan’daki Boğazlar düzeni daha sonra Türkiye lehine yeniden düzenlenmiştir.
- E) Montrö Musul sınırını değiştirmiştir.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1923 rejimini değiştirerek Türkiye’nin denetimini artırdı.
Lozan’ın sonuçları için aşağıdaki bütüncül değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Bütün Misak-ı Millî bölgeleri aynı gün geri alınmıştır.
- B) Kapitülasyonlar yeniden başlamış ve Türk vatandaşlığı kaldırılmıştır.
- C) Sevr uygulanmış, TBMM kapatılmıştır.
- D) Boğazlar Türkiye’ye ait olmaktan çıkarılıp Bulgaristan’a devredilmiştir.
- E) Tam bağımsızlık ve uluslararası tanınmada önemli başarı sağlanmış, bazı sınır sorunları sonrasına kalmıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Lozan Türk devletinin tanınmasını sağladı; Musul ve Hatay gibi meselelerde hedeflerin tamamı gerçekleşmedi.