Lale Devri’yle özdeşleşen sadrazam kimdir?
- A) Baltacı Mehmed Paşa
- B) Köprülü Mehmed Paşa
- C) Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
- D) Tarhuncu Ahmed Paşa
- E) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
Doğru cevap: C
Çözüm: Lale Devri’nin önde gelen sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır.
1730 yılında Lale Devri’ni sona erdiren ayaklanma hangisidir?
- A) Celali İsyanları
- B) Şahkulu İsyanı
- C) Kabakçı Mustafa İsyanı
- D) Patrona Halil İsyanı
- E) 31 Mart Vakası
Doğru cevap: D
Çözüm: 1730 Patrona Halil İsyanı sonucunda Lale Devri sona erdi.
1729’da İbrahim Müteferrika matbaasında basılan ilk kitabın adı hangisidir?
- A) Seyahatname
- B) Cihannüma
- C) Nutuk
- D) Divanü Lügati’t-Türk
- E) Vankulu Lugatı
Doğru cevap: E
Çözüm: 1729’da matbaada basılan ilk eser, Vankulu Lugatı olarak bilinen sözlüktür.
Lale Devri’nde Osmanlı Türkçesiyle kitap basan matbaa girişiminin öncü ismi kimdir?
- A) İbrahim Müteferrika
- B) Evliya Çelebi
- C) Kâtip Çelebi
- D) Piri Reis
- E) Ali Kuşçu
Doğru cevap: A
Çözüm: İbrahim Müteferrika ve Said Efendi’nin girişimiyle 1727’de basım izni alındı.
1739 Belgrad Antlaşmaları Osmanlıların hangi iki devletle savaşlarının ardından imzalandı?
- A) Fransa ve İngiltere
- B) Avusturya ve Rusya
- C) İran ve Hindistan
- D) Venedik ve İspanya
- E) Lehistan ve Portekiz
Doğru cevap: B
Çözüm: 1739’da Osmanlı Devleti, Avusturya ve Rusya’yla ayrı barış düzenlemelerine ulaştı.
1739 Belgrad Antlaşması’yla Avusturya’dan geri alınan önemli şehir hangisidir?
- A) Viyana
- B) Roma
- C) Belgrad
- D) Paris
- E) Prag
Doğru cevap: C
Çözüm: Osmanlı Devleti, 1718’de kaybettiği Belgrad’ı 1739’da Avusturya’dan geri aldı.
1740’ta ticari ayrıcalıkları sürekli hâle getirilen Avrupa devleti hangisidir?
- A) Rusya
- B) Prusya
- C) İspanya
- D) Fransa
- E) İsveç
Doğru cevap: D
Çözüm: I. Mahmud döneminde 1740 kapitülasyonları Fransa’ya sürekli ayrıcalıklar tanıdı.
Lale Devri’nde yangınla mücadelede kurulan örgütlenme hangisidir?
- A) Nizam-ı Cedid Ordusu
- B) Sekban-ı Cedid Ocağı
- C) Tulumbacı Ocağı
- D) Mühendishane-i Berrî
- E) Tercüme Odası
Doğru cevap: C
Çözüm: Lale Devri’nde yangın söndürmek üzere tulumbacı örgütlenmesi geliştirildi.
Lale Devri’nin şehir mimarisi ve süsleme anlayışında etkili Avrupa üsluplarından biri hangisidir?
- A) Gotik mimarinin Orta Çağ tarzı kilise savunması
- B) Bauhaus modernizmi
- C) Brütalizm
- D) Barok üslup
- E) Art Deco
Doğru cevap: D
Çözüm: Lale Devri’nde Batılı mimari ve bezeme etkileri özellikle Barok ve Rokoko üsluplarıyla ilişkilidir.
1730 Patrona Halil İsyanı’nın Osmanlı sarayındaki doğrudan siyasi sonuçlarından biri hangisidir?
- A) I. Mahmud’un idam edilmesi
- B) III. Selim’in tahta çıkması
- C) Kırım’ın Rusya tarafından alınması
- D) Belgrad’ın Avusturya’ya bırakılması
- E) III. Ahmed’in tahttan indirilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Patrona Halil İsyanı’yla III. Ahmed tahttan indirildi, I. Mahmud tahta çıktı.
1739 Belgrad barışında arabuluculuk rolü öne çıkan devlet hangisidir?
- A) Fransa
- B) Portekiz
- C) İspanya
- D) Danimarka
- E) Hollanda
Doğru cevap: A
Çözüm: Fransa 1739 Belgrad görüşmelerindeki diplomatik rolüyle Osmanlı yönetiminin yakınlığını kazandı.
1739 Belgrad Antlaşması’nın Rusya açısından Karadeniz’de yarattığı sınırlama hangisidir?
- A) Rusya’nın bütün Avrupa’dan çekilmesi
- B) Rusya’nın Karadeniz’de askerî donanma bulundurmasının engellenmesi
- C) Osmanlıların Azak’ı Rusya’ya bırakması
- D) Rusya’nın Mora’yı ele geçirmesi
- E) Rusya’nın İstanbul’u yönetmeye başlaması
Doğru cevap: B
Çözüm: 1739 düzenlemelerinde Rusya’nın Karadeniz’de askerî deniz gücü bulundurması sınırlandı.
I. Mahmud dönemindeki askerî ıslahatlarla ilişkilendirilen Avrupalı uzman kimdir?
- A) Baron de Tott
- B) Moltke
- C) Humbaracı Ahmed Paşa (Comte de Bonneval)
- D) Liman von Sanders
- E) Colmar von der Goltz
Doğru cevap: C
Çözüm: Comte de Bonneval, Osmanlı hizmetinde Humbaracı Ahmed Paşa adıyla humbaracı birliklerini düzenledi.
1732 Ahmet Paşa ve 1746 Kerden antlaşmalarının ortak özelliği hangisidir?
- A) Rusya’yla Karadeniz ticareti üzerine yapılmaları
- B) Osmanlı Devleti’nin İran’la yaptığı antlaşmalar olmaları
- C) Fransa’ya sürekli kapitülasyon tanımaları
- D) Venedik’ten Mora’nın alınmasını düzenlemeleri
- E) İki antlaşmanın da Osmanlı Devleti’ni sona erdirmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ahmet Paşa (1732) ve Kerden (1746) antlaşmaları Osmanlı–İran ilişkileri kapsamında yer alır.
Kırım’ın 1774–1792 arasındaki statü değişimlerini doğru açıklayan ifade hangisidir?
- A) 1774 Rus ilhakı – 1783 Osmanlı fethi – 1792 bağımsızlık
- B) 1774 Venedik yönetimi – 1783 Lehistan yönetimi – 1792 İran yönetimi
- C) 1774 bağımsızlık – 1783 Rus ilhakı – 1792 ilhakın Osmanlı tarafından kabulü
- D) 1774 Osmanlı başkenti – 1783 Fransa himayesi – 1792 Rusya’dan ayrılma
- E) 1774 Avusturya fethi – 1783 Rusya’dan bağımsızlık – 1792 Osmanlı ilhakı
Doğru cevap: C
Çözüm: Küçük Kaynarca bağımsızlığı, 1783 Rusya’nın fiilî ilhakını, 1792 Yaş ise bu ilhakın tanınmasını ifade eder.
1571 İnebahtı ile 1770 Çeşme olaylarının ortak yönü hangisidir?
- A) İkisinin de Osmanlı kara zaferi olması
- B) İkisinin de Viyana kuşatması olması
- C) Her ikisinde de Rusya’nın Kırım’ı doğrudan ilhak etmesi
- D) Osmanlı donanmasının ağır kayba uğradığı deniz olayları olmaları
- E) İkisinin de Belgrad’ın geri alınmasıyla sonuçlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: İnebahtı 1571 Haçlı donanması karşısında, Çeşme 1770 Rus donanması baskınında Osmanlı deniz gücünün ağır kaybıyla sonuçlandı.
Lale Devri matbaacılığıyla ilgili 1727 ve 1729 tarihlerinin doğru ayrımı hangisidir?
- A) 1727 ilk gazetenin çıkışı; 1729 Tanzimat ilanı
- B) 1727 matbaanın tamamen yasaklanması; 1729 Belgrad’ın fethi
- C) 1727 Kırım’ın ilhakı; 1729 Yaş Antlaşması
- D) 1727 ilk meşrutiyet; 1729 anayasanın kabulü
- E) 1727 basım izni; 1729 Vankulu Lugatı’nın yayımlanması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1727’de izin alındı; Müteferrika matbaasındaki ilk kitap Vankulu Lugatı 1729’da basıldı.
“İbrahim Müteferrika matbaası Osmanlı coğrafyasındaki ilk matbaadır” yargısının hatalı yönü hangisidir?
- A) Osmanlı ülkesinde daha önce başka topluluklar tarafından matbaalar kullanılmış olması
- B) İbrahim Müteferrika’nın hiç matbaacılıkla ilgilenmemesi
- C) Vankulu Lugatı’nın XVII. yüzyılda Roma’da basılması
- D) 1727 yılının Osmanlı tarihiyle ilgisiz olması
- E) Osmanlıların hiçbir zaman kitap basmamış olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Müteferrika matbaası Osmanlı Türkçesiyle Müslümanların bastığı eserler açısından dönüm noktasıdır; ülkedeki ilk matbaa değildir.
1740 kapitülasyonlarının önceki bazı imtiyazlardan ayrılan önemli özelliği hangisidir?
- A) Fransız gemilerinin ticaretinin bütünüyle yasaklanması
- B) Fransa’ya verilen ayrıcalıkların hükümdarların saltanatlarıyla sınırlı kalmayıp süreklilik kazanması
- C) Kırım’ın Avusturya’ya devredilmesi
- D) Osmanlı Devleti’nde ilk anayasanın yürürlüğe girmesi
- E) Mora’nın Venedik’e geri verilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1740 ayrıcalıkları Fransa bakımından süreklilik niteliği taşımasıyla öne çıkar.
1739 Belgrad barışındaki diplomatik arabuluculuğun 1740 kapitülasyonlarıyla bağlantısı hangisidir?
- A) Rusya Fransa’yı Osmanlı Devleti’nden tamamen çıkardı.
- B) Fransa 1739’da Osmanlı başkenti oldu.
- C) Fransa’nın arabuluculuk rolü, Osmanlılarla yakınlaşması ve ayrıcalıklarını genişletmesine katkıda bulundu.
- D) Belgrad barışı yalnız İran ile yapıldı.
- E) 1740 ayrıcalıkları Venedik’e verildi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Fransa’nın 1739’daki diplomatik rolü, 1740’ta ticari imtiyazlarının sürekli hâle getirilmesiyle ilişkilendirilir.