İstanbul (1700), Prut ve Pasarofça antlaşmalarının doğru kronolojik sırası hangisidir?
- A) İstanbul – Prut – Pasarofça
- B) Prut – İstanbul – Pasarofça
- C) Pasarofça – Prut – İstanbul
- D) İstanbul – Pasarofça – Prut
- E) Prut – Pasarofça – İstanbul
Doğru cevap: A
Çözüm: İstanbul 1700, Prut 1711, Pasarofça 1718 yıllarında imzalandı.
Pasarofça, Patrona Halil İsyanı, Belgrad ve 1740 kapitülasyonlarının sırası hangisidir?
- A) Patrona Halil – Pasarofça – Belgrad – 1740 kapitülasyonları
- B) Pasarofça – Patrona Halil – Belgrad – 1740 kapitülasyonları
- C) Belgrad – Pasarofça – Patrona Halil – 1740 kapitülasyonları
- D) Pasarofça – Belgrad – Patrona Halil – 1740 kapitülasyonları
- E) 1740 kapitülasyonları – Belgrad – Patrona Halil – Pasarofça
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğru sıra 1718, 1730, 1739 ve 1740’tır.
Çeşme Baskını, Küçük Kaynarca, Kırım’ın ilhakı ve Yaş Antlaşması’nın doğru sırası hangisidir?
- A) Küçük Kaynarca – Çeşme – Kırım’ın ilhakı – Yaş
- B) Kırım’ın ilhakı – Küçük Kaynarca – Çeşme – Yaş
- C) Çeşme – Küçük Kaynarca – Kırım’ın ilhakı – Yaş
- D) Çeşme – Kırım’ın ilhakı – Yaş – Küçük Kaynarca
- E) Yaş – Kırım’ın ilhakı – Küçük Kaynarca – Çeşme
Doğru cevap: C
Çözüm: 1770 Çeşme, 1774 Küçük Kaynarca, 1783 Kırım ilhakı ve 1792 Yaş kronolojisi doğrudur.
1700 İstanbul ve 1711 Prut antlaşmalarının Azak bakımından karşılaştırması hangisidir?
- A) 1700’de Azak alındı, 1711’de Venedik’e bırakıldı.
- B) Her iki antlaşmada Azak Avusturya’ya verildi.
- C) 1711’de Azak ilk kez Safevi Devleti’ne katıldı.
- D) 1700’de Rusya’ya bırakılan Azak, 1711’de Osmanlılara geri verildi.
- E) İki antlaşma da 1774 yılından sonradır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1700 İstanbul Antlaşması Rusya lehine, 1711 Prut Antlaşması Osmanlı lehine Azak üzerinde değişiklik yarattı.
1718 Pasarofça ve 1739 Belgrad barışlarının Belgrad şehri açısından sonucu hangisidir?
- A) 1718’de Rusya’ya verilen Belgrad, 1739’da İran’a bırakıldı.
- B) İki antlaşmada da Belgrad İstanbul’un yerine başkent yapıldı.
- C) Belgrad iki antlaşmada da Venedik yönetiminde kaldı.
- D) 1739’da Belgrad ilk defa Osmanlılar tarafından kuruldu.
- E) 1718’de Avusturya’ya bırakılan Belgrad, 1739’da Osmanlılara geri geçti.
Doğru cevap: E
Çözüm: Belgrad 1718 Pasarofça’da Avusturya’ya bırakıldı; 1739 Belgrad Antlaşması’yla geri alındı.
1718 Pasarofça ile 1739 Belgrad antlaşmalarının tarafları bakımından doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) Pasarofça Avusturya ve Venedik’le; Belgrad Avusturya ve Rusya’yla yapıldı.
- B) Pasarofça İran ve Rusya’yla; Belgrad İngiltere ve Fransa’yla yapıldı.
- C) İki antlaşmanın da tek tarafı Venedik’ti.
- D) Pasarofça yalnız Rusya’yla; Belgrad yalnız İran’la yapıldı.
- E) İki antlaşma da Memlük Devleti’yle yapıldı.
Doğru cevap: A
Çözüm: Pasarofça 1718 Avusturya–Venedik; Belgrad 1739 Avusturya–Rusya barışıdır.
1732 Ahmet Paşa ve 1746 Kerden antlaşmalarının ortak özelliği hangisidir?
- A) Rusya’yla Karadeniz ticareti üzerine yapılmaları
- B) Osmanlı Devleti’nin İran’la yaptığı antlaşmalar olmaları
- C) Fransa’ya sürekli kapitülasyon tanımaları
- D) Venedik’ten Mora’nın alınmasını düzenlemeleri
- E) İki antlaşmanın da Osmanlı Devleti’ni sona erdirmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ahmet Paşa (1732) ve Kerden (1746) antlaşmaları Osmanlı–İran ilişkileri kapsamında yer alır.
Kırım’ın 1774–1792 arasındaki statü değişimlerini doğru açıklayan ifade hangisidir?
- A) 1774 Rus ilhakı – 1783 Osmanlı fethi – 1792 bağımsızlık
- B) 1774 Venedik yönetimi – 1783 Lehistan yönetimi – 1792 İran yönetimi
- C) 1774 bağımsızlık – 1783 Rus ilhakı – 1792 ilhakın Osmanlı tarafından kabulü
- D) 1774 Osmanlı başkenti – 1783 Fransa himayesi – 1792 Rusya’dan ayrılma
- E) 1774 Avusturya fethi – 1783 Rusya’dan bağımsızlık – 1792 Osmanlı ilhakı
Doğru cevap: C
Çözüm: Küçük Kaynarca bağımsızlığı, 1783 Rusya’nın fiilî ilhakını, 1792 Yaş ise bu ilhakın tanınmasını ifade eder.
1571 İnebahtı ile 1770 Çeşme olaylarının ortak yönü hangisidir?
- A) İkisinin de Osmanlı kara zaferi olması
- B) İkisinin de Viyana kuşatması olması
- C) Her ikisinde de Rusya’nın Kırım’ı doğrudan ilhak etmesi
- D) Osmanlı donanmasının ağır kayba uğradığı deniz olayları olmaları
- E) İkisinin de Belgrad’ın geri alınmasıyla sonuçlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: İnebahtı 1571 Haçlı donanması karşısında, Çeşme 1770 Rus donanması baskınında Osmanlı deniz gücünün ağır kaybıyla sonuçlandı.
Lale Devri matbaacılığıyla ilgili 1727 ve 1729 tarihlerinin doğru ayrımı hangisidir?
- A) 1727 ilk gazetenin çıkışı; 1729 Tanzimat ilanı
- B) 1727 matbaanın tamamen yasaklanması; 1729 Belgrad’ın fethi
- C) 1727 Kırım’ın ilhakı; 1729 Yaş Antlaşması
- D) 1727 ilk meşrutiyet; 1729 anayasanın kabulü
- E) 1727 basım izni; 1729 Vankulu Lugatı’nın yayımlanması
Doğru cevap: E
Çözüm: 1727’de izin alındı; Müteferrika matbaasındaki ilk kitap Vankulu Lugatı 1729’da basıldı.
“İbrahim Müteferrika matbaası Osmanlı coğrafyasındaki ilk matbaadır” yargısının hatalı yönü hangisidir?
- A) Osmanlı ülkesinde daha önce başka topluluklar tarafından matbaalar kullanılmış olması
- B) İbrahim Müteferrika’nın hiç matbaacılıkla ilgilenmemesi
- C) Vankulu Lugatı’nın XVII. yüzyılda Roma’da basılması
- D) 1727 yılının Osmanlı tarihiyle ilgisiz olması
- E) Osmanlıların hiçbir zaman kitap basmamış olması
Doğru cevap: A
Çözüm: Müteferrika matbaası Osmanlı Türkçesiyle Müslümanların bastığı eserler açısından dönüm noktasıdır; ülkedeki ilk matbaa değildir.
1740 kapitülasyonlarının önceki bazı imtiyazlardan ayrılan önemli özelliği hangisidir?
- A) Fransız gemilerinin ticaretinin bütünüyle yasaklanması
- B) Fransa’ya verilen ayrıcalıkların hükümdarların saltanatlarıyla sınırlı kalmayıp süreklilik kazanması
- C) Kırım’ın Avusturya’ya devredilmesi
- D) Osmanlı Devleti’nde ilk anayasanın yürürlüğe girmesi
- E) Mora’nın Venedik’e geri verilmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: 1740 ayrıcalıkları Fransa bakımından süreklilik niteliği taşımasıyla öne çıkar.
1739 Belgrad barışındaki diplomatik arabuluculuğun 1740 kapitülasyonlarıyla bağlantısı hangisidir?
- A) Rusya Fransa’yı Osmanlı Devleti’nden tamamen çıkardı.
- B) Fransa 1739’da Osmanlı başkenti oldu.
- C) Fransa’nın arabuluculuk rolü, Osmanlılarla yakınlaşması ve ayrıcalıklarını genişletmesine katkıda bulundu.
- D) Belgrad barışı yalnız İran ile yapıldı.
- E) 1740 ayrıcalıkları Venedik’e verildi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Fransa’nın 1739’daki diplomatik rolü, 1740’ta ticari imtiyazlarının sürekli hâle getirilmesiyle ilişkilendirilir.
Lale Devri’nin siyasi kadrosunu ve süresini doğru belirten ifade hangisidir?
- A) I. Mahmud – Baltacı Mehmed Paşa – 1699–1711
- B) IV. Murad – Sokullu Mehmed Paşa – 1606–1621
- C) III. Selim – Merzifonlu Kara Mustafa Paşa – 1739–1740
- D) III. Ahmed – Nevşehirli Damat İbrahim Paşa – 1718–1730
- E) II. Mahmud – Tarhuncu Ahmed Paşa – 1783–1792
Doğru cevap: D
Çözüm: Lale Devri III. Ahmed döneminde Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın sadrazamlığıyla 1718–1730 arasında anılır.
I. Mahmud döneminde Humbaracı Ahmed Paşa’nın çalışmaları hangi ıslahat alanını temsil eder?
- A) Meşrutî parlamentonun kurulması
- B) Yeniçeri Ocağı’nın 1826’da kaldırılması
- C) İlk genel nüfus sayımının yapılması
- D) Tanzimat Fermanı’nın ilanı
- E) Askerî teknik bilgi ve humbaracı birliklerinin düzenlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Humbaracı Ahmed Paşa’nın etkinliği askerî teknik yenileşme ve humbaracı düzenlemeleriyle ilişkilidir.
III. Mustafa döneminde 1773’te kurulan denizcilik eğitim kurumunun amacı hangisidir?
- A) Donanma için modern teknik bilgili personel yetiştirmek
- B) Medrese eğitimini tümüyle kaldırmak
- C) Rusya’ya Kırım’ı devretmek
- D) Sadece saray şairlerini eğitmek
- E) Kapitülasyonları bütün devletlere kaldırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun, donanma için denizcilik ve mühendislik eğitimi hedefledi.
1768–1774 Osmanlı–Rus Savaşı’nı sona erdiren antlaşmanın adı ve yılı hangisidir?
- A) 1711 Prut
- B) 1774 Küçük Kaynarca
- C) 1718 Pasarofça
- D) 1739 Belgrad
- E) 1792 Yaş
Doğru cevap: B
Çözüm: 1768–1774 savaşları Rusya lehine sonuçlandı ve 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması imzalandı.
XVIII. yüzyılın Osmanlı gerileme süreciyle ilgili en dengeli değerlendirme hangisidir?
- A) Bütün yenileşme girişimleri tamamen durduruldu.
- B) Osmanlı Devleti 1700’de varlığını sona erdirdi.
- C) Batıdaki askerî ve teknik gelişmeler izlenirken diplomatik, mali ve toprak kayıpları da yaşandı.
- D) XVIII. yüzyıl boyunca bütün savaşlar yalnız İran’la yapıldı.
- E) Lale Devri’nde bütün Avrupa devletleri Osmanlı yönetimine geçti.
Doğru cevap: C
Çözüm: XVIII. yüzyılda Avrupa’yı izleme ve ıslahat arayışları sürerken özellikle Rusya karşısında önemli kayıplar yaşandı.
1768–1774 Osmanlı–Rus Savaşı’nın başlangıcı ve 1774 barışının padişahları hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Savaş Fatih döneminde başladı, antlaşma II. Bayezid döneminde yapıldı.
- B) Savaş Kanuni döneminde başladı, antlaşma II. Selim döneminde yapıldı.
- C) Savaş III. Selim döneminde başladı, antlaşma II. Mahmud döneminde yapıldı.
- D) Savaş III. Mustafa döneminde başladı, Küçük Kaynarca I. Abdülhamid döneminde imzalandı.
- E) Savaş IV. Murad döneminde başladı, antlaşma IV. Mehmed döneminde yapıldı.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1768’de savaş başladığında III. Mustafa, 1774 Küçük Kaynarca imzalandığında I. Abdülhamid Osmanlı tahtındaydı.
1699–1792 döneminin dış politika gelişmelerini doğru sırayla veren seçenek hangisidir?
- A) Pasarofça – Prut – Küçük Kaynarca – Belgrad – Yaş
- B) Belgrad – Prut – Yaş – Pasarofça – Küçük Kaynarca
- C) Küçük Kaynarca – Prut – Belgrad – Pasarofça – Yaş
- D) Yaş – Küçük Kaynarca – Belgrad – Pasarofça – Prut
- E) Prut – Pasarofça – Belgrad – Küçük Kaynarca – Yaş
Doğru cevap: E
Çözüm: 1711 Prut, 1718 Pasarofça, 1739 Belgrad, 1774 Küçük Kaynarca ve 1792 Yaş doğru sıradır.