Soğuk Savaş sırasında iki blok arasındaki gerginliği azaltmaya yönelik diplomatik süreç hangi kavramla adlandırılır?
- A) Yumuşama (detant)
- B) Sömürgecilik
- C) Merkantilizm
- D) Restorasyon
- E) Topyekûn savaş
Doğru cevap: A
Çözüm: Yumuşama (detant), ABD ve SSCB arasındaki gerilimin diplomasi ve anlaşmalarla sınırlandırılmasını amaçladı.
SALT görüşmelerinin başlıca konusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Avrupa Ortak Pazarının kurulması
- B) Stratejik nükleer silahların sınırlandırılması
- C) Petrol üretim kotalarının paylaşılması
- D) Sömürgelerin bağımsızlık ilanları
- E) Orta Çağ ticaret yollarının açılması
Doğru cevap: B
Çözüm: SALT, iki süper gücün stratejik silahlanma yarışını sınırlama görüşmeleridir.
ABD ve SSCB arasında SALT I anlaşmaları hangi yılda imzalanmıştır?
- A) 1945
- B) 1952
- C) 1972
- D) 1960
- E) 1989
Doğru cevap: C
Çözüm: SALT I anlaşmaları 1972 yılında Moskova’da imzalandı.
1975 Helsinki Nihai Senedi hangi süreçle doğrudan ilişkilidir?
- A) Varşova Paktının kuruluşu
- B) Avrupa Birliğinin kuruluş antlaşması
- C) Milletler Cemiyetinin dağılışı
- D) Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK)
- E) Bağdat Paktının kuruluşu
Doğru cevap: D
Çözüm: Helsinki Nihai Senedi, AGİK sürecinin 1975’te imzalanan temel belgesidir.
Helsinki Nihai Senedi hangi yılda imzalanmıştır?
- A) 1934
- B) 1949
- C) 1955
- D) 1999
- E) 1975
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye’nin de katıldığı Helsinki Nihai Senedi 1 Ağustos 1975 tarihinde imzalandı.
1964 yılında ABD Başkanı tarafından Türkiye’ye gönderilen ve Kıbrıs’a müdahale konusunu ele alan belge hangisidir?
- A) Johnson Mektubu
- B) Amasya Genelgesi
- C) Balfour Deklarasyonu
- D) Monroe Doktrini
- E) Wilson İlkeleri
Doğru cevap: A
Çözüm: Başkan Lyndon B. Johnson’ın 4 Haziran 1964 tarihli mektubu Kıbrıs ve ittifak ilişkileri hakkında önemli bir kriz yarattı.
Türkiye’nin 1974 yılında Kıbrıs’a düzenlediği askerî harekâtın adı nedir?
- A) Çanakkale Harekâtı
- B) Kıbrıs Barış Harekâtı
- C) Sakarya Meydan Muharebesi
- D) Kore Harekâtı
- E) Çöl Fırtınası
Doğru cevap: B
Çözüm: Türkiye, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs Barış Harekâtını başlattı.
1962 Küba Füze Krizi Türkiye ile ABD ilişkilerinde özellikle hangi silah sistemi nedeniyle tartışma doğurmuştur?
- A) Türkiye’ye yerleştirilen Amerikan Jüpiter füzeleri
- B) Türkiye’nin satın aldığı savaş gemileri
- C) Irak sınırına kurulan radar istasyonları
- D) Türk ordusunun Kore’den dönüşü
- E) NATO’nun İstanbul’da kurulması
Doğru cevap: A
Çözüm: Kriz sırasında Türkiye’deki Jüpiter füzelerinin sökülmesi ABD-SSCB uzlaşmasının bir parçası oldu.
1964 Johnson Mektubunun Türk dış politikası bakımından öne çıkan etkisi hangisidir?
- A) Türkiye’nin NATO’dan aynı gün ayrılması
- B) ABD’ye bağımlılığın sorgulanması ve çok yönlü diplomasi arayışının güçlenmesi
- C) Kıbrıs Cumhuriyeti’nin o gün kurulması
- D) Avrupa Konseyinin lağvedilmesi
- E) Türkiye’nin Varşova Paktına katılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Mektup, ittifak güvencelerinin sınırlarını tartışmaya açtı ve Türk dış politikasında çok yönlü arayışları güçlendirdi.
1975 yılında Türkiye, Amerikan üslerine ilişkin önlem alırken hangi tesisi farklı statüde bırakmıştır?
- A) Pearl Harbor Üssü
- B) Guantanamo Üssü
- C) İncirlik Üssü
- D) Rota Deniz Üssü
- E) Diego Garcia Üssü
Doğru cevap: C
Çözüm: 25 Temmuz 1975’te Türkiye, İncirlik dışındaki Amerikan üs ve tesislerinin faaliyetlerini durdurma kararı aldı.
1974 Kıbrıs Harekâtının birinci ve ikinci aşamalarının başlangıç tarihleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) 1 Ocak ve 23 Nisan 1974
- B) 4 Haziran ve 1 Ağustos 1964
- C) 13 Şubat ve 15 Kasım 1975
- D) 20 Temmuz ve 14 Ağustos 1974
- E) 12 Mart ve 12 Eylül 1980
Doğru cevap: D
Çözüm: Birinci harekât 20 Temmuz’da, ikinci harekât 14 Ağustos 1974’te başladı.
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasındaki ortaklık ilişkisini kuran 1963 tarihli belge hangisidir?
- A) Lozan Barış Antlaşması
- B) Helsinki Nihai Senedi
- C) Balkan Antantı
- D) Sevr Antlaşması
- E) Ankara Anlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkiye-AET ortaklık ilişkisi 1963 Ankara Anlaşmasıyla kuruldu; anlaşma 1964’te yürürlüğe girdi.
Türkiye-AET Katma Protokolünün yürürlüğe girdiği yıl hangisidir?
- A) 1973
- B) 1952
- C) 1963
- D) 1987
- E) 1999
Doğru cevap: A
Çözüm: 1970’te imzalanan Katma Protokol 1 Ocak 1973’te yürürlüğe girdi.
1975 Helsinki Nihai Senedi aşağıdaki amaçlardan hangisini özellikle güçlendirmeyi hedeflemiştir?
- A) NATO üyelerini ekonomik birlik içinde eritmek
- B) Avrupa’da güvenlik, iş birliği ve temel haklara ilişkin ortak ilkeler oluşturmayı
- C) Varşova Paktını yeni bir adla sürdürmeyi
- D) Birleşmiş Milletleri kapatmayı
- E) Avrupa’da bütün sınırları zorla değiştirmeyi
Doğru cevap: B
Çözüm: Helsinki süreci güvenlik, iş birliği ve insan hakları ilkelerini kapsayan siyasi taahhütler geliştirdi.
SALT I ile aynı yıl imzalanan ve füze savunma sistemlerini sınırlayan anlaşma hangisidir?
- A) Anti-Balistik Füze (ABM) Antlaşması
- B) Versay Antlaşması
- C) Roma Antlaşması
- D) Montreux Sözleşmesi
- E) Camp David Barış Antlaşması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1972 SALT I sürecinde ABD ve SSCB, Anti-Balistik Füze (ABM) Antlaşmasını da imzaladı.
1963’te Küba Füze Krizi sonrasında Washington-Moskova arasında kurulan doğrudan iletişim hattının temel amacı hangisidir?
- A) Dış ticarette ortak para birimine geçmek
- B) Krizlerde liderler arasında hızlı iletişim sağlayarak yanlış hesap riskini azaltmak
- C) NATO’nun merkezini Moskova’ya taşımak
- D) Berlin Duvarını aynı gün yıkmak
- E) Birleşmiş Milletler üyeliğini kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: 1963 doğrudan iletişim hattı nükleer krizlerde gecikme ve yanlış anlamaları azaltmak için tasarlandı.
1963 Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması aşağıdaki ortamlardan hangisindeki denemeleri yasaklamaya yönelmiştir?
- A) Yalnız yer altındaki denemeler
- B) Yalnız askerî üslerdeki eğitimler
- C) Atmosfer, uzay ve su altı
- D) Yalnız savaş gemilerinin seyirleri
- E) Yalnız nükleer santrallerin inşası
Doğru cevap: C
Çözüm: 1963 Kısmi Deneme Yasağı Antlaşması atmosferde, uzayda ve su altında nükleer denemeleri yasakladı; yer altı denemeleri kapsam dışındaydı.
1968’de imzaya açılıp 1970’te yürürlüğe giren NPT’nin temel hedefi hangisidir?
- A) Avrupa Ortak Pazarını genişletmek
- B) Petrol fiyatlarını sabitlemek
- C) İşçi göçünü sınırlandırmak
- D) Nükleer silahların yayılmasını önlemek
- E) Kıbrıs’ın yönetimini değiştirmek
Doğru cevap: D
Çözüm: NPT, nükleer silahların yayılmasını önlemeyi hedefleyen 1968 tarihli antlaşmadır; 1970’te yürürlüğe girdi.
1968 Prag Baharı reformlarının Varşova Paktı kuvvetlerince bastırıldığı ülke hangisidir?
- A) Portekiz
- B) Kanada
- C) Danimarka
- D) Türkiye
- E) Çekoslovakya
Doğru cevap: E
Çözüm: Prag Baharı, Çekoslovakya’daki reform hareketiydi ve 1968’de Varşova Paktı müdahalesiyle bastırıldı.
Yumuşamanın uluslararası ölçekte zayıflamasını gösteren 1979 gelişmesi hangisidir?
- A) SSCB’nin Afganistan’a askerî müdahalesi
- B) Helsinki Nihai Senedinin imzalanması
- C) Apollo-Soyuz ortak uçuşu
- D) SALT I anlaşmalarının yapılması
- E) ABD-Çin yakınlaşmasının başlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1979 Afganistan müdahalesi ABD-SSCB ilişkilerini yeniden sertleştirdi; öteki olaylar yumuşamayı desteklemişti.