Güneş panelleri, üzerine düşen ışığı özel hücreler yardımıyla elektrik enerjisine dönüştürür. Üretilen doğru akım, dönüştürücü aracılığıyla evlerde kullanılabilen alternatif akıma çevrilir. Bu parçanın anlatımında hangi biçim ağır basmaktadır?
- A) Açıklama
- B) Tartışma
- C) Betimleme
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir teknolojinin çalışma aşamaları bilgi vermek amacıyla tanıtılır; kişi etrafında gelişen olay anlatılmaz.
İstasyonun eski saatinin altında uzun bir ahşap bank uzanıyordu. Tavanın solgun lambası, sararmış duvarlara sıcak bir ışık düşürüyordu. Camların ardında ince yağmur çizgileri vardı. Parçada hangi anlatım biçimi kullanılmıştır?
- A) Açıklama
- B) Betimleme
- C) Tartışma
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Mekânın ışığı, eşyaları ve görünümü duyusal ayrıntılarla zihinde canlandırılır.
Memur sabah erkenden arşive girdi. Önce dosya numarasını kontrol etti, sonra rafları taradı. Aradığı belgeyi bulunca kayıt defterine not düşüp odayı kapattı. Parçada ağır basan anlatım biçimi hangisidir?
- A) Açıklama
- B) Tartışma
- C) Öyküleme
- D) Betimleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir kişinin birbirini izleyen eylemleri zaman içinde ilerler.
Bazıları basılı kitapların yerini bütünüyle ekranların alacağını öne sürüyor. Oysa okuma araçları birbirini dışlamak zorunda değildir; önemli olan okurun ihtiyacına uygun seçeneğe erişebilmesidir. Bu parçada hangi anlatım biçimi ağır basar?
- A) Açıklama
- B) Betimleme
- C) Öyküleme
- D) Tartışma
- E) Örnekleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Önce bir görüş verilir, ardından bu görüşe karşı yazarın savı ileri sürülür.
“Erozyon, toprağın su, rüzgâr veya başka etkenlerle bulunduğu yerden taşınmasıdır.” cümlesinde düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?
- A) Örnekleme
- B) Karşılaştırma
- C) Benzetme
- D) Tanık gösterme
- E) Tanımlama
Doğru cevap: E
Çözüm: Kavramın ne olduğu, ayırt edici niteliğiyle açıklanır.
Birçok belediye mahalle dayanışmasını artıran çalışmalar yürütüyor. Örneğin ortak kitap rafları, komşuluk bahçeleri ve ücretsiz tamir atölyeleri bu çalışmalardan bazılarıdır. Bu parçada başvurulan yöntem hangisidir?
- A) Örnekleme
- B) Tanımlama
- C) Karşılaştırma
- D) Benzetme
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: A
Çözüm: Genel yargı, somut uygulamalar sıralanarak anlaşılır kılınmıştır.
Yapılan ulaşım araştırmasında katılımcıların yüzde 58’i haftada en az üç kez toplu taşıma kullandığını belirtmiştir. Bu sonuç toplu taşımanın gündelik yaşamda önemli yer tuttuğunu göstermektedir. Yazar düşüncesini hangi yolla desteklemiştir?
- A) Tanımlama
- B) Sayısal verilerden yararlanma
- C) Örnekleme
- D) Karşılaştırma
- E) Benzetme
Doğru cevap: B
Çözüm: Yüzdelik araştırma sonucu görüşü nicel olarak destekler.
Kâğıdın suyu emme hızı, liflerin yoğunluğuna ve kâğıdın yüzeyine bağlıdır. Örneğin havlu kâğıt, kaplanmış bir dergi sayfasından daha hızlı ıslanır. Bu parçada örnek verilmiş olsa da baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Açıklama
- B) Tartışma
- C) Betimleme
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Örnek, emilim olgusunu açıklamak için kullanılır; baskın amaç bilgi vermektir.
Sisli yolda yolun kenarındaki ağaçlar zor seçiliyordu. Ali durup farları kontrol etti, haritaya baktı ve yanlış kavşağa geldiğini anlayınca aracını geri çevirdi. Parçada mekân çizilmiş olsa da hangi biçim baskındır?
- A) Açıklama
- B) Öyküleme
- C) Tartışma
- D) Betimleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Kısa betimlemeye karşın Ali’nin kararları ve hareketleri olayı ilerletir.
“İnternet yüzünden gençler artık hiç kitap okumuyor.” yargısı kolaycıdır. Okumanın türü ve ortamı değişmiş olabilir; bunu ilgisizlikle eş tutmak doğru değildir. Bu parçada baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Açıklama
- B) Betimleme
- C) Tartışma
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Genelleyici bir sav sorgulanıp buna karşı gerekçeli görüş sunulur.
İşletmede ayda ortalama 240 kilogram kâğıt tüketilirken dijital arşive geçiş sonrasında bu miktar 95 kilograma inmiştir. Tasarrufun ölçülebilir miktarlarla kanıtlanmasını sağlayan yöntem hangisidir?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Karşılaştırma
- D) Sayısal verilerden yararlanma
- E) Benzetme
Doğru cevap: D
Çözüm: Tüketim değişimi ölçülebilir miktarlarla desteklenir.
Eğitim bilimci Derya Akın “Soru sormayan bir sınıf, öğrenmenin yarısını kapıda bırakır.” ifadesiyle etkileşimli eğitimin önemini vurgular. Yazar bu görüşe başvurarak hangi yöntemi kullanmıştır?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Karşılaştırma
- D) Benzetme
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: E
Çözüm: Adı belirtilen uzman kişinin görüşü savı destekler.
Kentin eski sokakları, her dönemin ayrı bir sayfasını saklayan kalın bir tarih kitabına benziyordu. Düşünceyi geliştirmek için kullanılan yol hangisidir?
- A) Benzetme
- B) Tanımlama
- C) Örnekleme
- D) Karşılaştırma
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: A
Çözüm: Sokakların tarihî izleri taşıması, kitabın sayfalarıyla benzerlik kurulup anlatılır.
İki yürüyüş rotasından kıyı yolu daha kısa ama rüzgâra açıktır; orman yolu ise uzun olmasına rağmen gölgelidir. Parçada hangi yöntem kullanılmıştır?
- A) Tanımlama
- B) Karşılaştırma
- C) Örnekleme
- D) Benzetme
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: B
Çözüm: Rotalar uzunluk ve çevre özellikleri bakımından yan yana değerlendirilir.
“Gelişen teknoloji insanları mutlaka yalnızlaştırır.” diyenler var. Oysa aynı teknoloji, uzaktaki yakınlarla iletişimi de kolaylaştırabilir. Bir araştırmada katılımcıların yüzde 64’ü görüntülü görüşmeler sayesinde ailesiyle daha sık konuştuğunu söylüyor. Sayı kullanılmış olsa da anlatımın baskın biçimi hangisidir?
- A) Tartışma
- B) Açıklama
- C) Betimleme
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Araştırma verisi, karşı görüşe itiraz ederek savunulan tezi destekler; metnin asıl amacı ikna etmektir.
“Kütüphanecilik uzmanı Ekin Öz, ‘Erişilebilir raf, erişilebilir bilgi demektir.’ diyor. Yeni düzenleme sonrası yardım almadan kitap bulabilen ziyaretçi oranı yüzde 41’den yüzde 73’e yükselmiş.” Bu parçada savı destekleyen iki yöntem hangisidir?
- A) Tanımlama ve benzetme
- B) Tanık gösterme ve sayısal verilerden yararlanma
- C) Betimleme ve öyküleme
- D) Örnekleme ve tanımlama
- E) Tartışma ve benzetme
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzmanın sözü alıntılanmış, değişim oranlarla ölçülerek desteklenmiştir.
“Taşıma kapasitesi, bir yapının güvenle kaldırabildiği en yüksek yüktür. Örneğin eski köprü iki ton, yeni köprü beş ton yük taşıyabilir. Köprü, üzerindeki yükü omuzlayan bir işçi gibidir.” Parçada aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Tanık gösterme
- D) Karşılaştırma
- E) Benzetme
Doğru cevap: C
Çözüm: Tanım ilk cümlede, örnek iki köprüyle, karşılaştırma yük değerleriyle, benzetme “işçi gibi” ifadesiyle vardır; belirli kişinin görüşü aktarılmamıştır.
“Sahil boyunca eğilmiş fener direkleri, ıslak taşlar ve tuz kokusuyla ağırlaşan hava uzanıyordu. Arada bir geçen bisikletin tekeri su birikintisinde iz bırakıyordu.” Bu parçanın baskın anlatım biçimini belirleyen ölçüt hangisidir?
- A) Olayın nedeninin açıkça anlatılması
- B) Bir karşı görüşe doğrudan itiraz edilmesi
- C) Bilimsel terimlerin tanımlanması
- D) Duyusal görünüş ayrıntılarının olay akışından baskın olması
- E) Yazarın bir uzmandan alıntı yapması
Doğru cevap: D
Çözüm: Bisikletin geçmesi kısa bir hareket ayrıntısıdır; parça esas olarak sahilin görüntüsünü ve kokusunu canlandırır.
“Köy kahvesinin camları buğuluydu. Sibel dışarıdaki karı bir süre izledi; sonra montunu giydi, kapıdan çıktı ve bekleyen araca yetişti.” Bu metni öyküleme olarak nitelemeyi sağlayan asıl gerekçe nedir?
- A) Yalnızca geçmiş zaman eklerinin kullanılması
- B) Mekânın duyulara seslenen ayrıntılarla verilmesi
- C) Bir düşüncenin sayısal verilerle kanıtlanması
- D) Karşıt görüşlerin aynı anda karşılaştırılması
- E) Betimleme yardımcı olsa da olayın eylemlerle zaman içinde ilerlemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Mekân betimlenir fakat Sibel’in izlemesi, çıkması ve yetişmesi olay örgüsü oluşturur.
“Çalışanların sessiz ortamlarda daha verimli olduğu söylenir; ancak her görev aynı koşulları gerektirmez. Ekip tartışmaları için etkileşim, ayrıntılı inceleme için sessizlik daha uygundur.” Parçadaki tartışmacı anlatımın göstergesi hangisidir?
- A) Genel bir yargının sınırlandırılıp gerekçeli farklı bir görüşün savunulması
- B) Olayların ayrıntılı zaman sırasıyla anlatılması
- C) Mekânın renk ve ışıkla canlandırılması
- D) Bir kavramın sözlük karşılığının verilmesi
- E) Yalnızca sayısal sonuçların sıralanması
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaygın yargı tartışılıp bağlama göre değişen karşı bir sav gerekçelendirilir.