Türkçenin yörelere göre farklı kullanımlarına “geliyorum” yerine bazı bölgelerde “geliyom” denmesi ve belirli sözcüklerin başka sözcüklerle karşılanması örnek verilebilir. Hangi yöntem öne çıkar?
- A) Tanımlama
- B) Karşılaştırma
- C) Benzetme
- D) Tanık gösterme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Yöresel dil farklılıkları somut söyleyiş biçimleriyle gösterilir.
“Parkları kentten çıkarınca daha çok yapılaşma alanı elde edilir.” diyenler var. Oysa yeşil alanlar kent yaşamını sürdürülebilir kılan temel unsurlardır; kısa vadeli kazanç uğruna yok edilmemelidir. Bu parçanın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Tartışma
- B) Açıklama
- C) Betimleme
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Karşı görüş verilip yeşil alanları koruma tezi savunulur.
“Biyolojik çeşitlilik, bir bölgede yaşayan canlı türlerinin ve bu türlerin oluşturduğu yaşam ilişkilerinin zenginliğidir.” cümlesinde kullanılan yöntem hangisidir?
- A) Örnekleme
- B) Tanımlama
- C) Karşılaştırma
- D) Benzetme
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: B
Çözüm: Biyolojik çeşitliliğin ne olduğu belirtilmiştir.
Eskiden kurum başvuruları çoğunlukla kâğıt formlarla yapılırdı; bugün aynı işlemlerin büyük bölümü elektronik ortamda tamamlanıyor. Hangi yöntem kullanılmıştır?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Karşılaştırma
- D) Benzetme
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: C
Çözüm: Başvuru yöntemi geçmiş ve bugün bakımından karşılaştırılır.
Su döngüsünde güneşin ısıttığı sular buharlaşır. Buhar soğudukça yoğunlaşır; yeterince büyüyen damlacıklar yağış olarak yeryüzüne döner. Parçanın baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Tartışma
- B) Betimleme
- C) Öyküleme
- D) Açıklama
- E) Örnekleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğadaki bir süreç aşama aşama bilgi vermek amacıyla açıklanmıştır.
Dil bilimci Selim Kaya, “Dil değişmez bir kalıp değil, yaşayan bir yapıdır.” görüşünü savunur. Bu söz, yeni sözcüklerin dile girmesini doğal bulan düşünceyi desteklemek için aktarılmıştır. Hangi yöntem kullanılmıştır?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Karşılaştırma
- D) Benzetme
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: E
Çözüm: Belirli bir araştırmacının savı destekleyen görüşü doğrudan aktarılır.
“Bir eğitimciye göre öğrenmenin kalıcı yolu denemektir. Eğitim araştırmacısı Ece Arı da ‘Uygulamanın yerini yalnız dinlemek tutamaz.’ diyor. Atölyelerdeki uygulama saati, diğer derslere göre daha uzun.” parçasında hangileri birlikte belirgindir?
- A) Öyküleme ve betimleme
- B) Tanımlama ve benzetme
- C) Örnekleme ve sayısal veri
- D) Tanık gösterme ve karşılaştırma
- E) Tanımlama ve öyküleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Ece Arı’nın sözleri görüşü destekler; uygulama saatleri diğer derslerle karşılaştırılır.
Yağmur suyu toplama düzeneğinde çatıdan inen su önce bir süzgeçten geçirilir. Daha sonra depoya aktarılır; depodaki su bahçe sulamasında kullanılır. Anlatımın baskın biçimi hangisidir?
- A) Tartışma
- B) Betimleme
- C) Öyküleme
- D) Örnekleme
- E) Açıklama
Doğru cevap: E
Çözüm: Genel geçer işleyiş anlatılır; belirli karakterlerin yaşadığı olay yoktur.
Pencerenin önündeki küçük masanın üstü çiziklerle doluydu. Masaya yaslanan bakır lamba loş ışık veriyor, raftan eski kitap kokusu geliyordu. Parçada hangi biçim baskındır?
- A) Betimleme
- B) Açıklama
- C) Tartışma
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Bir iç mekânın görünüşü ve kokusu duyusal ayrıntılarla çizilir.
“Bir işi hızlandırmak için denetimi tamamen kaldırmalıyız.” görüşü eksiktir. Hız, doğruluğu güvencesiz bırakıyorsa kazanım geçicidir; etkili çözüm süreçleri sadeleştirirken denetimi korumaktır. Bu parçanın anlatımı hangisine örnektir?
- A) Açıklama
- B) Tartışma
- C) Betimleme
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Öne sürülen çözüm eleştirilir ve gerekçelendirilmiş başka görüş savunulur.
“Hafızam, sayfaları rüzgârda uçuşan eski bir defter gibiydi.” cümlesinde hangi yöntem kullanılmıştır?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Benzetme
- D) Karşılaştırma
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: C
Çözüm: Belleğin dağınık izleri, defter sayfalarının uçuşmasına benzetilmiştir.
“Yazar Nermin Uçar, ‘Bir kentin belleği sokak adlarında saklıdır.’ der. Nitekim bazı semtlerde eski meslek adları hâlâ sokak levhalarında görülür.” parçasında hangileri birlikte kullanılmıştır?
- A) Benzetme ve sayısal veri
- B) Tanımlama ve karşılaştırma
- C) Öyküleme ve tartışma
- D) Tanık gösterme ve örnekleme
- E) Sayısal veri ve tanımlama
Doğru cevap: D
Çözüm: Adı belirtilen yazarın sözü düşünceye dayanak olur; semt örneği savı somutlaştırır.
“Geçen yıl düzenlenen atölyenin süresi, bu yılkinden daha kısaydı.” cümlesinde temel yöntem hangisidir?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Benzetme
- D) Tanık gösterme
- E) Karşılaştırma
Doğru cevap: E
Çözüm: İki yılın atölye süreleri uzunluk bakımından karşılaştırılır.
“Kentlerde toplulukların birlikte kullandığı alanlara semt parkları, açık hava kütüphaneleri ve mahalle bahçeleri örnek verilebilir.” Bu cümlede hangi yöntem ağırlıktadır?
- A) Tanımlama
- B) Karşılaştırma
- C) Benzetme
- D) Örnekleme
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: D
Çözüm: Ortak kullanım alanları, belli mekân türleri sıralanarak somutlaştırılır.
“Bir araştırma istasyonu, hava kalitesini ölçmek için kurulmuş düzenektir. Örneğin mahalle istasyonları günlük partikül değerlerini kaydeder. Yeni cihazlar önceki modellere göre daha küçük ve daha az enerji tüketir; bazı modeller günde 150 veri noktası toplar.” Bu parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?
- A) Tanımlama
- B) Örnekleme
- C) Karşılaştırma
- D) Sayısal verilerden yararlanma
- E) Benzetme
Doğru cevap: E
Çözüm: Düzenek tanımlanır, mahalle istasyonu örneklenir, cihazlar karşılaştırılır ve 150 sayısı verilir; hiçbir nesne başka bir şeye benzetilmez.
“Kent belleği, kuşakların birlikte yazdığı görünmez bir defterdir.” ifadesinde hangi yöntem kullanılmıştır?
- A) Benzetme
- B) Tanımlama
- C) Örnekleme
- D) Karşılaştırma
- E) Tanık gösterme
Doğru cevap: A
Çözüm: Kent belleği, ortak birikimi taşıma yönünden deftere benzetilir; “gibi” bulunması zorunlu değildir.
Maya, uygun sıcaklıkta şekerleri parçalayarak karbondioksit gazı üretir. Hamurun kabarması, bu gazın hamur içinde küçük boşluklar oluşturmasıyla gerçekleşir. Anlatım biçimi hangisidir?
- A) Tartışma
- B) Açıklama
- C) Betimleme
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: B
Çözüm: Nedensel bir biyolojik süreç anlatılır; belirli kişi ve olay örgüsü yoktur.
Bir kaynak suyu arıtılırken önce büyük parçacıkları tutan filtreden geçirilir; ardından mikroorganizmaları etkisizleştiren işlem uygulanır. Bu cümlede “önce, ardından” bulunması baskın biçimi nasıl etkiler? Anlatım biçimi hangisidir?
- A) Tartışma
- B) Betimleme
- C) Açıklama
- D) Öyküleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Kronolojik sözcükler bu kez genel bir yöntemin aşamalarını tanıtır, kişisel bir olay kurmaz.
Gün ışığı eski avlunun sarı duvarlarında soluk çizgiler oluşturuyor, taşların arasından küçük otlar çıkıyordu. Avluya açılan kapı yıllardır yerindeydi. Parçanın baskın anlatım biçimi hangisidir?
- A) Açıklama
- B) Tartışma
- C) Öyküleme
- D) Betimleme
- E) Örnekleme
Doğru cevap: D
Çözüm: Avlunun ışık, renk ve yüzey ayrıntıları öne çıkar; eylemlerin ilerlediği bir olay zinciri yoktur.
“Geçen yıl mahalle bostanlarında 20 aile çalışıyordu; bu yıl sayı 35’e yükseldi. Çevre eğitimcisi Neşe Sağlam, ‘Birlikte üretmek komşuluk bağlarını güçlendirir.’ diyor. Örneğin iki sokakta ortak fide paylaşım günleri başlatıldı. Eski boş alanlara göre bostanlar çok daha fazla kullanılıyor.” Bu parçadaki yöntemlerden hangisi **yoktur**?
- A) Sayısal verilerden yararlanma
- B) Tanık gösterme
- C) Örnekleme
- D) Karşılaştırma
- E) Tanımlama
Doğru cevap: E
Çözüm: Katılımcı sayıları sayısal veri, eğitimci sözü tanık, fide paylaşımı örnek, alan kullanımı karşılaştırmadır; herhangi bir kavramın tanımı yapılmaz.