Ünlülerinin tamamı kalın olan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
- A) kaput
- B) kalem
- C) çiçek
- D) güneş
- E) simit
Doğru cevap: A
Çözüm: “Kaput” sözcüğündeki a ve u kalın ünlüdür.
Yalnız ince ünlüler içeren sözcük hangisidir?
- A) bardak
- B) güneş
- C) kapı
- D) orman
- E) sokak
Doğru cevap: B
Çözüm: “Güneş” sözcüğündeki ü ve e ince ünlüdür.
Aşağıdaki seslerden hangisi ince ve yuvarlak ünlüdür?
Doğru cevap: C
Çözüm: İnce yuvarlak ünlüler ö ve ü; seçeneklerde bu özelliği yalnız ü taşır.
Verilen ünlülerden hangisi dar ve düz ünlüdür?
Doğru cevap: D
Çözüm: Dar düz ünlüler ı ve i’dir; listede yalnız i vardır.
Aşağıdaki ünsüzlerden hangisi sert ünsüz grubundadır?
Doğru cevap: E
Çözüm: Sert ünsüzler f, s, t, k, ç, ş, h, p harfleridir.
“Kitap” sözcüğünün son sesiyle ilgili doğru yargı nedir?
- A) Sert ünsüzdür.
- B) İnce ünlüdür.
- C) Yumuşak ünsüzdür.
- D) Kalın ünlüdür.
- E) Yuvarlak ünlüdür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap sözcüğü sert ünsüz olan p sesiyle biter.
Büyük ünlü uyumuna uyan sözcük hangisidir?
- A) telefon
- B) kapılar
- C) kitap
- D) kalem
- E) sevgili
Doğru cevap: B
Çözüm: Kapılar sözcüğündeki a, ı, a ünlülerinin tamamı kalındır.
“Renk → rengi” değişiminde hangi ses olayı vardır?
- A) Ünsüz yumuşaması
- B) Ünsüz türemesi
- C) Ünlü daralması
- D) Ünlü düşmesi
- E) Ünsüz benzeşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Renk + i birleşiminde son k sesi g’ye dönüşür.
“Ağaç + ı → ağacı” değişiminde ünsüzler arasında hangi dönüşüm olmuştur?
- A) t → d
- B) ç → c
- C) p → b
- D) k → ğ
- E) s → z
Doğru cevap: B
Çözüm: Sert ç ünsüzü ünlüyle başlayan ek önünde c’ye yumuşamıştır.
“Yurt + u → yurdu” örneğinin açıklaması hangisidir?
- A) Dar ünlünün düşmesi
- B) Bir ünsüzün ikizleşmesi
- C) Sondaki t ünsüzünün d’ye yumuşaması
- D) Ek başındaki ünsüzün sertleşmesi
- E) Araya kaynaştırma ünsüzü girmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yurt + u birleşiminde t → d değişmesi vardır.
“Kitap + da → kitapta” yazımında etkin ses olayı nedir?
- A) Ünlü daralması
- B) Ünlü türemesi
- C) Ünsüz yumuşaması
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Ünlü düşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Sert p’den sonra gelen -da eki -ta biçimini alır.
“Sınıf + da” birleşiminin doğru sonucu hangi ektir?
- A) -da
- B) -de
- C) -te
- D) -dan
- E) -ta
Doğru cevap: E
Çözüm: Sınıf sert f ile bittiğinden bulunma ekinin ünsüzü t olur; ünlü uyumu da a gerektirir.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi gerçekleşmiştir?
- A) çiçekçi
- B) kulağı
- C) burnu
- D) hissetmek
- E) arabaya
Doğru cevap: A
Çözüm: Çiçek + ci birleşiminde ekin c ünsüzü ç’ye sertleşir.
Her iki sözcükte de ünlü düşmesi bulunan çift hangisidir?
- A) kitabı – gözlüğü
- B) burnu – alnı
- C) başlıyor – bekliyor
- D) çalışkan – umutlu
- E) sınıfta – kitapta
Doğru cevap: B
Çözüm: Burun + u → burnu; alın + ı → alnı olurken iç ünlüler düşer.
Büyük ünlü uyumuna uymadığı hâlde kullanılan sözcük hangisidir?
- A) kitap
- B) orman
- C) kırık
- D) güneş
- E) gözlük
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap sözcüğünde ince i ve kalın a birlikte bulunur.
Büyük ünlü uyumuna uyup küçük ünlü uyumuna uymayan sözcük hangisidir?
- A) okul
- B) yağmur
- C) soru
- D) gözlük
- E) gözlem
Doğru cevap: B
Çözüm: Yağmur sözcüğünde a ve u kalındır; ancak düz a’dan sonra yuvarlak u geldiği için küçük ünlü uyumu bozulur.
“Az + cık → azıcık” örneğinde gerçekleşen ses olayını belirtiniz.
- A) Ünsüz benzeşmesi
- B) Ünsüz yumuşaması
- C) Ünlü türemesi
- D) Ünlü daralması
- E) Ünsüz düşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Az + cık birleşirken araya ı ünlüsü türemiştir.
“Minik + cik → minicik” değişiminde hangi olay vardır?
- A) Ünlü daralması
- B) Ünsüz türemesi
- C) Ünlü düşmesi
- D) Ünsüz düşmesi
- E) Ünsüz sertleşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Minik + cik → minicik olurken k sesi düşer.
“His + etmek → hissetmek” birleşiminin ses bilgisi karşılığı hangisidir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünsüz yumuşaması
- C) Ünlü daralması
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Ünsüz türemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: His sözcüğündeki s ünsüzü ikizleşerek hissetmek oluşur.
Sözcüklerden hangisinde ünsüz türemesi bulunur?
- A) reddetmek
- B) kitabı
- C) göğsü
- D) sınıfta
- E) başlıyor
Doğru cevap: A
Çözüm: Ret + etmek → reddetmek; ünsüz ikizleşmesi gerçekleşir.