Büyük ünlü uyumuna uymayan sözcük hangisidir?
- A) çiçek
- B) okul
- C) kalem
- D) sınıf
- E) gözlük
Doğru cevap: C
Çözüm: Kalem sözcüğünde kalın a ile ince e birlikte bulunur.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz yumuşaması görülür?
- A) bahçede
- B) evler
- C) kalemi
- D) kitabı
- E) yolda
Doğru cevap: D
Çözüm: Kitap sözcüğüne ünlüyle başlayan ek gelince p sesi b’ye dönüşür: kitabı.
Ünsüz benzeşmesine örnek olan sözcük hangisidir?
- A) kitabı
- B) gözü
- C) burnu
- D) başlıyor
- E) kitapta
Doğru cevap: E
Çözüm: Kitap + da birleşiminde sert p’den sonra ekin d sesi t olur.
Ünlü düşmesi bulunan sözcük hangisidir?
- A) burnu
- B) kolunu
- C) evini
- D) gözünü
- E) başını
Doğru cevap: A
Çözüm: Burun + u birleşiminde ikinci hecedeki u düşer: burnu.
“Başla-” fiiline “-yor” eki geldiğinde hangi olay görülür?
- A) Ünlü türemesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz benzeşmesi
- D) Ünsüz düşmesi
- E) Ünsüz türemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Başla + yor → başlıyor; a sesi ı’ya daralır.
Ünsüz türemesine örnek olan birleşik fiil hangisidir?
- A) fark etmek
- B) kabul etmek
- C) hissetmek
- D) karar vermek
- E) yardım etmek
Doğru cevap: C
Çözüm: His + etmek birleşiminde s ünsüzü ikizleşir: hissetmek.
Kaynaştırma ünsüzü kullanılan sözcük hangisidir?
- A) sırada
- B) masada
- C) evden
- D) arabaya
- E) yoldan
Doğru cevap: D
Çözüm: Araba + a birleşirken araya y kaynaştırma sesi girer.
“Beniz” sözcüğüne üçüncü tekil kişi iyelik eki getirildiğinde hangi biçim oluşur?
- A) benizi
- B) benizli
- C) benzi
- D) benize
- E) benizden
Doğru cevap: C
Çözüm: Beniz + i → benzi; ikinci hecedeki i düşer.
“Omuz” sözcüğünün “onun ...” anlamındaki iyelikli biçimi hangisidir?
- A) omuzu
- B) omuzlu
- C) omuzdan
- D) omzu
- E) omuzlara
Doğru cevap: D
Çözüm: Omuz + u → omzu olurken ikinci hecedeki u düşer.
“Başlıyor” sözcüğünde hangi olay vardır?
- A) Ünsüz düşmesi
- B) Ünsüz türemesi
- C) Ünlü türemesi
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Ünlü daralması
Doğru cevap: E
Çözüm: Başla + yor birleşimindeki a sesi ı’ya daralır.
Aşağıdaki fiillerden hangisinin “-yor” biçiminde ünlü daralması vardır?
- A) bekliyor
- B) gülüyor
- C) geliyor
- D) uçuyor
- E) görüyor
Doğru cevap: A
Çözüm: Bekle + yor → bekliyor; e sesi i’ye daralır. Diğerlerinde kökün sonundaki a/e daralması yoktur.
“Diyor” sözcüğünün “de-” kökünden türemesinde hangi ses olayı vardır?
- A) Ünsüz düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz yumuşaması
- D) Ünlü türemesi
- E) Ünsüz sertleşmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: De + yor → diyor; e → i dönüşümü ünlü daralmasıdır.
“Ye-” fiilinin “-yor” ekiyle oluşturduğu “yiyor” sözcüğünde ne görülür?
- A) Bir ünsüzün ikizleşmesi
- B) Kökün son ünsüzünün düşmesi
- C) e ünlüsünün i ünlüsüne daralması
- D) Ek ünsüzünün sertleşmesi
- E) Sözcükteki son ünlünün genişlemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ye + yor → yiyor; ünlü daralması ortaya çıkar.
“Kayıp + olmak → kaybolmak” örneğinde birlikte görülen olaylar hangileridir?
- A) Ünsüz benzeşmesi ve ünlü türemesi
- B) Ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşaması
- C) Ünlü daralması ve ulama
- D) Ünsüz düşmesi ve kaynaştırma
- E) Ünsüz türemesi ve ünlü genişlemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kayıp + olmak birleşiminde ı düşer, p ünsüzü b’ye dönüşür.
“Sabır + etmek → sabretmek” örneğinde hangi olay vardır?
- A) Ünsüz türemesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünlü düşmesi
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Kaynaştırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Sabır sözcüğündeki ikinci hece ünlüsü düşer: sabretmek.
“Emretmek, sabretmek, seyretmek” örneklerinin ortak ses olayı hangisidir?
- A) Ünsüz benzeşmesi
- B) Ünsüz türemesi
- C) Ünlü daralması
- D) Ünlü düşmesi
- E) Ünlü türemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Emir, sabır ve seyir sözcüklerinde yardımcı fiille birleşme sırasında iç ünlü düşmüştür.
“Kitabı – burnu – hissetmek” dizisindeki ses olaylarının doğru sırası hangisidir?
- A) Benzeşme – daralma – yumuşama
- B) Daralma – türeme – benzeşme
- C) Düşme – yumuşama – daralma
- D) Türeme – benzeşme – düşme
- E) Yumuşama – düşme – türeme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kitabı: p→b; burnu: u düşmesi; hissetmek: s ikizleşmesidir.
Aşağıdaki ikililerin hangisinde iki sözcükte de ünsüz benzeşmesi görülür?
- A) kitapta – ağaççı
- B) kitabı – ağacı
- C) burnu – alnı
- D) başlıyor – bekliyor
- E) hissetmek – affetmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap + da → kitapta; ağaç + cı → ağaççı. Her ikisinde ek sertleşir.
“Ağzında” sözcüğünün “ağız + ı + da” yapısında bir arada bulunan özellikler hangileridir?
- A) Ünlü daralması ve ünsüz türemesi
- B) Ünlü düşmesi ve kaynaştırma ünsüzü
- C) Ünsüz yumuşaması ve ünlü türemesi
- D) Ünsüz düşmesi ve benzeşme
- E) Ulama ve ünlü genişlemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ağız + ı → ağzı (ı düşer); ağzı + n + da → ağzında (n girer).
Küçültme eki alan sözcüklerden hangisinde ekin başındaki ünsüz sertleşmiştir?
- A) evcik
- B) kalemcik
- C) kitapçık
- D) yolcu
- E) masacı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kitap + cık → kitapçık; sert p sonrasında c sesi ç olmuştur.