Aşağıdaki sayı adlarından hangisinin ek almış biçiminde “ş” kaynaştırması vardır?
- A) üçer
- B) beşer
- C) dörder
- D) onar
- E) ikişer
Doğru cevap: E
Çözüm: İki + er → ikişer biçiminde ş kaynaştırma ünsüzü kullanılır.
“Matematik” sözcüğü kaç heceden oluşur?
- A) Dört
- B) Bir
- C) İki
- D) Üç
- E) Beş
Doğru cevap: A
Çözüm: Ma-te-ma-tik sözcüğünde dört ünlü ve dört hece vardır.
“Ağız → ağzı” değişiminde gerçekleşen ses olayı nedir?
- A) Ünsüz benzeşmesi
- B) Ünlü düşmesi
- C) Ünsüz türemesi
- D) Ünlü daralması
- E) Ünsüz yumuşaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Ağız + ı → ağzı olurken ikinci hecedeki ı düşmüştür.
“Ufak → ufacık” örneğinde gerçekleşen ses olayı hangisidir?
- A) Ünlü türemesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz düşmesi
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Ünlü düşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Ufak + cık → ufacık birleşiminde k ünsüzü düşer.
Ünlüyle başlayan ek alan bir sözcükte son p sert ünsüzünün yumuşak karşılığı hangisidir?
Doğru cevap: D
Çözüm: Ünsüz yumuşamasında p → b değişmesi görülebilir.
Ulama kavramını açıklayan ifade hangisidir?
- A) Bir sözcükteki dar ünlünün düşmesi.
- B) Sert ünsüzden sonra gelen ekin sertleşmesi.
- C) İki ünlü arasına yardımcı ünsüz girmesi.
- D) Bir ünsüzün yanına aynı ünsüzün eklenmesi.
- E) Sözcük sonundaki ünsüzün sonraki sözcüğün başındaki ünlüyle bağlanarak söylenmesi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ulama yazımı değiştirmez; söylenişte ünsüzle başlayan değil, ünlüyle başlayan sonraki sözcükle bağlantı kurulur.
“Git-” fiilinin “gidiyor” biçiminde hangi ses olayı vardır?
- A) Ünlü türemesi
- B) Ünlü düşmesi
- C) Ünsüz benzeşmesi
- D) Ünsüz yumuşaması
- E) Ünsüz düşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Git- + -iyor → gidiyor; t ünsüzü d’ye dönüşür.
“Araba + a → arabaya” biçimindeki kaynaştırma sesi hangisidir?
Doğru cevap: E
Çözüm: İki ünlü arasında y kaynaştırması kullanılır: arabaya.
“Anne + üçüncü tekil iyelik eki” sonucundaki “annesi” sözcüğünde araya hangi ses girer?
Doğru cevap: A
Çözüm: Anne + si → annesi; üçüncü tekil iyelik ekinin önünde s kaynaştırması vardır.
“İki + er → ikişer” örneğinde kaynaştırma ünsüzü hangisidir?
Doğru cevap: B
Çözüm: Ünlüyle biten sayıdan sonra gelen üleştirme ekinde ş kullanılabilir.
“O + a → ona” biçiminde kullanılan kaynaştırma ünsüzü hangisidir?
Doğru cevap: C
Çözüm: O zamirinin yönelme hâlinde araya n girer: ona.
“Küçük + cük → küçücük” değişiminin adı nedir?
- A) Ünlü türemesi
- B) Ünsüz yumuşaması
- C) Ünlü daralması
- D) Ünsüz düşmesi
- E) Ünsüz benzeşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Küçük sözcüğünün son k ünsüzü küçültme eki önünde düşer.
“Hak + ı → hakkı” sözcüğünde hangi olay gerçekleşir?
- A) Ünsüz benzeşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz düşmesi
- D) Ünlü düşmesi
- E) Ünsüz türemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Hak sözcüğüne ek gelince k ünsüzü ikizleşir: hakkı.
Her ikisinde de sert ünsüzden sonra ekin başındaki d sesi t olan çift hangisidir?
- A) evden – odada
- B) sokakta – kitabı
- C) gözde – burunda
- D) ağaçtan – çocukta
- E) kalemde – çiçeğe
Doğru cevap: D
Çözüm: Ağaç + dan → ağaçtan; çocuk + da → çocukta. Her ikisinde sertleşme vardır.
“Kuşun kanadı” sözündeki “kanadı” sözcüğünde hangi olay vardır?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü türemesi
- C) Ünsüz benzeşmesi
- D) Ünsüz düşmesi
- E) Ünsüz yumuşaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Kanat + ı → kanadı; t ünsüzü d’ye yumuşar.
“Şehir + i → şehri” biçiminin oluşumunda ne gerçekleşir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünsüz yumuşaması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Ünlü daralması
- E) Ünsüz benzeşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Şehir + i → şehri; ikinci hecedeki i düşer.
“Burnu sızladı, alnı terledi.” cümlesinde ünlü düşmesi görülen kaç sözcük vardır?
- A) Hiç
- B) İki
- C) Bir
- D) Üç
- E) Dört
Doğru cevap: B
Çözüm: Burnu (burun+u) ve alnı (alın+ı) sözcüklerinde iç ünlü düşer.
“Küçücük” ve “ufacık” sözcüklerinin ortak ses olayı hangisidir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz düşmesi
- D) Ünsüz türemesi
- E) Ünsüz yumuşaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Küçük+cük → küçücük ve ufak+cık → ufacık: her ikisinde k düşer.
Aşağıdaki söz öbeklerinden hangisi söylenirken ulama yapılabilir?
- A) eski dost
- B) kalın duvar
- C) umut dolu
- D) son akşam
- E) güneşli hava
Doğru cevap: D
Çözüm: Son sözcüğü n ile biter, akşam a ile başlar; sesler akıcı biçimde bağlanabilir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde başka bir ses olayı olmadan yalnız kaynaştırma sesi kullanılmıştır?
- A) burnuna
- B) kitabı
- C) küçücük
- D) sınıfta
- E) arabaya
Doğru cevap: E
Çözüm: Araba + a → arabaya yalnız y kaynaştırması gerektirir; ötekilerde ayrıca düşme, yumuşama veya benzeşme vardır.