Büyük ünlü uyumuna uymadığı hâlde kullanılan sözcük hangisidir?
- A) kitap
- B) orman
- C) kırık
- D) güneş
- E) gözlük
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap sözcüğünde ince i ve kalın a birlikte bulunur.
Büyük ünlü uyumuna uyup küçük ünlü uyumuna uymayan sözcük hangisidir?
- A) okul
- B) yağmur
- C) soru
- D) gözlük
- E) gözlem
Doğru cevap: B
Çözüm: Yağmur sözcüğünde a ve u kalındır; ancak düz a’dan sonra yuvarlak u geldiği için küçük ünlü uyumu bozulur.
“Az + cık → azıcık” örneğinde gerçekleşen ses olayını belirtiniz.
- A) Ünsüz benzeşmesi
- B) Ünsüz yumuşaması
- C) Ünlü türemesi
- D) Ünlü daralması
- E) Ünsüz düşmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Az + cık birleşirken araya ı ünlüsü türemiştir.
“Minik + cik → minicik” değişiminde hangi olay vardır?
- A) Ünlü daralması
- B) Ünsüz türemesi
- C) Ünlü düşmesi
- D) Ünsüz düşmesi
- E) Ünsüz sertleşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Minik + cik → minicik olurken k sesi düşer.
“His + etmek → hissetmek” birleşiminin ses bilgisi karşılığı hangisidir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünsüz yumuşaması
- C) Ünlü daralması
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Ünsüz türemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: His sözcüğündeki s ünsüzü ikizleşerek hissetmek oluşur.
Sözcüklerden hangisinde ünsüz türemesi bulunur?
- A) reddetmek
- B) kitabı
- C) göğsü
- D) sınıfta
- E) başlıyor
Doğru cevap: A
Çözüm: Ret + etmek → reddetmek; ünsüz ikizleşmesi gerçekleşir.
“Kayıp + olmak → kaybolmak” örneğinde birlikte görülen olaylar hangileridir?
- A) Ünsüz benzeşmesi ve ünlü türemesi
- B) Ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşaması
- C) Ünlü daralması ve ulama
- D) Ünsüz düşmesi ve kaynaştırma
- E) Ünsüz türemesi ve ünlü genişlemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kayıp + olmak birleşiminde ı düşer, p ünsüzü b’ye dönüşür.
“Sabır + etmek → sabretmek” örneğinde hangi olay vardır?
- A) Ünsüz türemesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünlü düşmesi
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Kaynaştırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Sabır sözcüğündeki ikinci hece ünlüsü düşer: sabretmek.
“Emretmek, sabretmek, seyretmek” örneklerinin ortak ses olayı hangisidir?
- A) Ünsüz benzeşmesi
- B) Ünsüz türemesi
- C) Ünlü daralması
- D) Ünlü düşmesi
- E) Ünlü türemesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Emir, sabır ve seyir sözcüklerinde yardımcı fiille birleşme sırasında iç ünlü düşmüştür.
“Kitabı – burnu – hissetmek” dizisindeki ses olaylarının doğru sırası hangisidir?
- A) Benzeşme – daralma – yumuşama
- B) Daralma – türeme – benzeşme
- C) Düşme – yumuşama – daralma
- D) Türeme – benzeşme – düşme
- E) Yumuşama – düşme – türeme
Doğru cevap: E
Çözüm: Kitabı: p→b; burnu: u düşmesi; hissetmek: s ikizleşmesidir.
Aşağıdaki ikililerin hangisinde iki sözcükte de ünsüz benzeşmesi görülür?
- A) kitapta – ağaççı
- B) kitabı – ağacı
- C) burnu – alnı
- D) başlıyor – bekliyor
- E) hissetmek – affetmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap + da → kitapta; ağaç + cı → ağaççı. Her ikisinde ek sertleşir.
“Ağzında” sözcüğünün “ağız + ı + da” yapısında bir arada bulunan özellikler hangileridir?
- A) Ünlü daralması ve ünsüz türemesi
- B) Ünlü düşmesi ve kaynaştırma ünsüzü
- C) Ünsüz yumuşaması ve ünlü türemesi
- D) Ünsüz düşmesi ve benzeşme
- E) Ulama ve ünlü genişlemesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Ağız + ı → ağzı (ı düşer); ağzı + n + da → ağzında (n girer).
Küçültme eki alan sözcüklerden hangisinde ekin başındaki ünsüz sertleşmiştir?
- A) evcik
- B) kalemcik
- C) kitapçık
- D) yolcu
- E) masacı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kitap + cık → kitapçık; sert p sonrasında c sesi ç olmuştur.
Her ikisinde de sert ünsüzden sonra ekin başındaki d sesi t olan çift hangisidir?
- A) evden – odada
- B) sokakta – kitabı
- C) gözde – burunda
- D) ağaçtan – çocukta
- E) kalemde – çiçeğe
Doğru cevap: D
Çözüm: Ağaç + dan → ağaçtan; çocuk + da → çocukta. Her ikisinde sertleşme vardır.
“Kuşun kanadı” sözündeki “kanadı” sözcüğünde hangi olay vardır?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü türemesi
- C) Ünsüz benzeşmesi
- D) Ünsüz düşmesi
- E) Ünsüz yumuşaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Kanat + ı → kanadı; t ünsüzü d’ye yumuşar.
“Şehir + i → şehri” biçiminin oluşumunda ne gerçekleşir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünsüz yumuşaması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Ünlü daralması
- E) Ünsüz benzeşmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Şehir + i → şehri; ikinci hecedeki i düşer.
“Burnu sızladı, alnı terledi.” cümlesinde ünlü düşmesi görülen kaç sözcük vardır?
- A) Hiç
- B) İki
- C) Bir
- D) Üç
- E) Dört
Doğru cevap: B
Çözüm: Burnu (burun+u) ve alnı (alın+ı) sözcüklerinde iç ünlü düşer.
“Küçücük” ve “ufacık” sözcüklerinin ortak ses olayı hangisidir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz düşmesi
- D) Ünsüz türemesi
- E) Ünsüz yumuşaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Küçük+cük → küçücük ve ufak+cık → ufacık: her ikisinde k düşer.
Aşağıdaki söz öbeklerinden hangisi söylenirken ulama yapılabilir?
- A) eski dost
- B) kalın duvar
- C) umut dolu
- D) son akşam
- E) güneşli hava
Doğru cevap: D
Çözüm: Son sözcüğü n ile biter, akşam a ile başlar; sesler akıcı biçimde bağlanabilir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde başka bir ses olayı olmadan yalnız kaynaştırma sesi kullanılmıştır?
- A) burnuna
- B) kitabı
- C) küçücük
- D) sınıfta
- E) arabaya
Doğru cevap: E
Çözüm: Araba + a → arabaya yalnız y kaynaştırması gerektirir; ötekilerde ayrıca düşme, yumuşama veya benzeşme vardır.