Toplumsal ilişkileri düzenleyen ve gerektiğinde devletin maddi yaptırımıyla desteklenen kurallar bütünü hangisidir?
- A) Hukuk kuralları
- B) Görgü kuralları
- C) Yalnız ahlak kuralları
- D) Yalnız din kuralları
- E) Kişisel alışkanlıklar
Doğru cevap: A
Çözüm: Hukuk kuralları, toplum düzenini sağlamak amacıyla konulur ve devletin örgütlü yaptırım gücüyle desteklenir.
Hukuk kurallarını diğer toplumsal düzen kurallarından ayırmada en belirgin özellik hangisidir?
- A) Yalnızca gelenekten kaynaklanması
- B) Devlet gücüyle uygulanabilen maddi yaptırım
- C) Her durumda dinî bir temele dayanması
- D) Sadece kişinin vicdanına seslenmesi
- E) Mutlaka sözlü biçimde oluşması
Doğru cevap: B
Çözüm: Ahlak ve görgü kurallarında manevi tepkiler ağır basarken hukuk kurallarında devletin maddi zorlayıcılığı vardır.
Bir kişinin toplum içinde kaba davranması nedeniyle çevresince kınanması hangi yaptırıma örnektir?
- A) Cebri icra
- B) Hapis cezası
- C) Manevi veya toplumsal yaptırım
- D) Hukuki tazminat
- E) İdari para cezası
Doğru cevap: C
Çözüm: Kınama, ayıplama ve dışlanma, doğrudan devlet zorlamasıyla uygulanmayan toplumsal yaptırım örnekleridir.
Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen genel ve soyut nitelikli yazılı hukuk düzenlemesinin adı nedir?
- A) Yargı kararı
- B) Bilimsel görüş
- C) Görgü kuralı
- D) Kanun
- E) Teamül açıklaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanunlar, yasama organı olan TBMM tarafından anayasal usule göre kabul edilen yazılı hukuk kaynaklarıdır.
Hukuk düzeninin kişilere tanıdığı, korunmasını sağlayabildiği yetki hangi kavramla ifade edilir?
- A) Görgü
- B) Yaptırım
- C) Fiilî alışkanlık
- D) Doktrin
- E) Hak
Doğru cevap: E
Çözüm: Hak, bireyin hukuk düzenince tanınmış ve korunabilir yetkisini ifade eder; her beklenti kendiliğinden hak değildir.
Belirli bir hukuk düzenindeki genel davranış kurallarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Objektif hukuk
- B) Sübjektif hak
- C) Kişisel talep
- D) Sadece iyi niyet
- E) Özel anlaşma
Doğru cevap: A
Çözüm: Objektif hukuk kurallar bütünüdür; sübjektif hak ise bu düzenin kişiye sağladığı somut yetkidir.
Bir ülkede belirli bir anda yürürlükte bulunan hukuk kurallarının tamamı için kullanılan kavram hangisidir?
- A) Tabii hukuk ideali
- B) Pozitif hukuk
- C) Tarihsel hukuk taslağı
- D) Sadece anayasa metni
- E) Yalnız bilimsel görüşler
Doğru cevap: B
Çözüm: Pozitif hukuk, yürürlükteki yazılı kurallarla hukuken geçerli örf ve âdet kurallarını kapsayan mevcut hukuktur.
Özel hukuk uyuşmazlığında kanunun sözü ve özüyle uygulanabilir hüküm içermemesi halinde hâkim ilk olarak hangi kaynağa başvurur?
- A) Örf ve âdet hukukuna
- B) Görgü kurallarına
- C) Kişisel kanaatine
- D) Kanunu yok sayarak doğrudan hakkaniyete
- E) Davacıya seçim hakkı vererek karara
Doğru cevap: A
Çözüm: TMK m.1, kanunda uygulanabilir hüküm bulunmadığında önce örf ve âdet hukukunun araştırılmasını emreder.
Kanunda ve örf ve âdet hukukunda boşluk bulunan özel hukuk uyuşmazlığında hâkim nasıl karar verir?
- A) Her durumda davayı reddederek
- B) Kanun koyucu olsaydı koyacağı kurala göre
- C) Yalnız tanığın kanaatine göre
- D) Yargılamayı kesin biçimde durdurarak
- E) Başka bir kurumdan izin bekleyerek
Doğru cevap: B
Çözüm: TMK m.1, kanun ve örf-âdet hukukunda kural bulunmadığında hâkimin kanun koyucu gibi kural oluşturmasını öngörür.
Türk Medeni Kanunu madde 1’de bilimsel görüşler ve önceki yargı kararları için öngörülen işlev nedir?
- A) Her durumda kanunu geçersiz kılarlar
- B) Anayasaya üstün tutulurlar
- C) Hâkimin karar verirken yararlandığı yardımcı kaynaklardır
- D) Kanunun yerine otomatik geçerler
- E) Yalnız yürütme organını bağlarlar
Doğru cevap: C
Çözüm: TMK m.1 uyarınca hâkim bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır; bunları kanunla özdeş saymak doğru değildir.
Olağan dönemde aynı konuda kanun hükmü ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü çatışırsa hangisi uygulanır?
- A) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- B) Daha uzun metin
- C) İdarenin tercih ettiği metin
- D) Kanun hükmü
- E) Her ikisi de kendiliğinden yok olur
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.104/17 gereği Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve kanun farklı hükümler içerirse kanun uygulanır.
Anayasa madde 104’e göre olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile hangisi düzenlenemez?
- A) Yürütme yetkisine ilişkin uygun konular
- B) Anayasanın ayrıca CBK öngördüğü teşkilat konuları
- C) Kanunda açıkça düzenlenmemiş uygun yürütme konuları
- D) Yürütmenin anayasal sınırlar içinde kalan idari yapısı
- E) Kişi hakları ve siyasi haklara ilişkin yasak alandaki konular
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.104/17 temel hakların ilgili bölümlerini CBK düzenlemesine kapatır; ayrıca kanunla düzenlenmesi zorunlu alanlar sınırlıdır.
Türkiye’de kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dahil bütün normların uygun olması gereken en üst norm hangisidir?
- A) Anayasa
- B) Yönetmelik
- C) Özel sözleşme
- D) Bakanlık genelgesi
- E) Bilimsel görüş
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa, hukuk düzeninde bağlayıcı en üst normdur; alt düzenlemeler anayasaya aykırı olamaz.
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşma ile kanun aynı konuda farklı hüküm içerirse hangisi esas alınır?
- A) Daima daha eski kanun
- B) İlgili milletlerarası antlaşma hükmü
- C) Bakanlık görüşü
- D) Yerel örf
- E) Her iki hükmün uygulanmaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.90/son, temel hak ve özgürlüklerle ilgili antlaşma-kanun uyuşmazlığında antlaşma hükmünün esas alınacağını söyler.
Ayırt etme gücü bulunan fakat ergin olmayan kişi, yasal temsilcisinin rızası olmadan aşağıdakilerden hangisini kural olarak gerçekleştirebilir?
- A) Karşılıksız kazanmada bulunmak
- B) Büyük tutarlı borç sözleşmesi kurmak
- C) Kefil sıfatıyla borçlanmak
- D) Varlığını ipotekle yüklemek
- E) Satış bedeli ödeme borcu üstlenmek
Doğru cevap: A
Çözüm: TMK m.16, ayırt etme gücüne sahip küçük ve kısıtlıların karşılıksız kazanma ile sıkı sıkıya bağlı kişisel hakları kullanmada istisnasını düzenler.
Bir kimsenin otomobil üzerindeki mülkiyet hakkı ile satıcıdan otomobilin teslimini isteme hakkı arasındaki temel fark nedir?
- A) Her iki hak da yalnız devlete karşı ileri sürülür
- B) Mülkiyet mutlak; teslim alacağı nispi haktır
- C) Teslim alacağı mutlak; mülkiyet nispi haktır
- D) Mülkiyet yalnız manevi yaptırım doğurur
- E) Teslim talebi daima anayasal siyasi haktır
Doğru cevap: B
Çözüm: Mülkiyet herkese karşı ileri sürülen ayni hakkı; sözleşmeden doğan teslim alacağı ise belirli borçluya yönelen nispi hakkı ifade eder.
Hâkim, somut özel hukuk uyuşmazlığında kanunda ve hukuk niteliği kazanmış örf ve âdette uygulanabilir kural bulamıyor. Hukuken doğru adım hangisidir?
- A) Davayı incelenmeksizin her durumda bırakmak
- B) Hukuk dışı gelenekleri aynen uygulamak
- C) Kanun koyucu gibi genel nitelikli kural tasarlayarak somut olaya uygulamak
- D) Önceki kararları kanundan üstün saymak
- E) Yalnız taraflardan birinin özel isteğini kural saymak
Doğru cevap: C
Çözüm: TMK m.1’in boşluk doldurma sırası hâkimin kanun koyucu gibi davranmasını öngörür; çözüm keyfî karar değildir.
Olağan dönemde Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle birinci ve ikinci bölümdeki temel haklar ile dördüncü bölümdeki siyasi hakların doğrudan düzenlenmesi konusunda hangi ifade doğrudur?
- A) CBK bu hakları kanundan üstün biçimde sınırlar
- B) CBK her temel hakkı sınırsız düzenler
- C) Temel hakların düzenlenmesi yalnız yönetmelik yetkisidir
- D) Anayasa madde 104 bu alanlarda olağan CBK çıkarılmasını yasaklar
- E) Haklar yalnız doktrinin görüşüyle sınırlandırılır
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.104/17, ikinci kısım birinci, ikinci ve dördüncü bölüm haklarında olağan CBK çıkarılmasını yasaklar.
Anayasanın özellikle kanunla düzenlenmesini öngördüğü bir konuda olağan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması neden sorunludur?
- A) CBK ancak yargı organınca yayımlanır
- B) Kanunlar yönetmelikten daha aşağıdadır
- C) CBK yalnız özel kişilerce çıkarılabilir
- D) Konunun önemi her durumda uluslararası antlaşma gerektirir
- E) Münhasır kanun alanında CBK düzenleme yetkisi yoktur
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.104/17 gereği anayasanın münhasıran kanunla düzenlenmesini öngördüğü alanda CBK çıkarılamaz.
Bir konuyu CBK düzenlemiş, TBMM sonradan aynı konuyla ilgili bir kanun kabul etmiştir. Anayasa madde 104’e göre sonuç hangisidir?
- A) İlgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü hükümsüz hale gelir
- B) TBMM’nin yasama yetkisi kendiliğinden sona erer
- C) Sonraki kanun yalnız tavsiye niteliği taşır
- D) Kanun ancak yönetmelik olarak uygulanır
- E) CBK anayasa metnini değiştirir
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.104/17, TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması hâlinde Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün hükümsüzleşeceğini düzenler.