İnsan aklı ve adalet düşüncesiyle ilişkilendirilen, yürürlükteki metinlerden bağımsız ideal hukuk anlayışı hangisidir?
- A) Mevzu hukuk
- B) Yürürlükteki yönetmelik
- C) Tabii (doğal) hukuk
- D) Özel hukuk sözleşmesi
- E) Örf ve âdet hukuku
Doğru cevap: C
Çözüm: Tabii hukuk, olması gereken adil kuralları konu edinir; pozitif hukuk ise yürürlükteki düzenlemeleri esas alır.
Devletin teşkilatını ve bireyle devletin kamu gücüne dayalı ilişkilerini inceleyen ana hukuk alanı hangisidir?
- A) Özel hukuk
- B) Miras hukuku
- C) Eşya hukuku
- D) Kamu hukuku
- E) Ticaret hukuku
Doğru cevap: D
Çözüm: Kamu hukuku kamu gücü ve kamu yararı eksenli ilişkileri düzenler; anayasa ve idare hukuku buna örnektir.
Satım sözleşmesi nedeniyle alıcı ile satıcı arasındaki borç ilişkisi esas olarak hangi hukuk dalına girer?
- A) Ceza hukuku
- B) Anayasa hukuku
- C) Vergi hukuku
- D) İdare hukuku
- E) Borçlar hukuku
Doğru cevap: E
Çözüm: İki özel kişi arasındaki sözleşmeden doğan borç ve alacak ilişkileri kural olarak özel hukukun borçlar hukuku alanındadır.
Bir bakanlığın kamu hizmetini yürütmesine ilişkin işlem ve teşkilatının incelendiği temel hukuk dalı hangisidir?
- A) İdare hukuku
- B) Miras hukuku
- C) Ticaret hukuku
- D) Eşya hukuku
- E) Borçlar hukuku
Doğru cevap: A
Çözüm: İdare hukuku kamu idaresinin kuruluş ve işleyişini, idari faaliyetleri ve bunların hukuki denetimini düzenler.
Hukuk kuralına aykırılığa hukuk düzeninin bağladığı zorlayıcı sonuca ne ad verilir?
- A) Örf
- B) Yaptırım (müeyyide)
- C) Öneri
- D) Görgü
- E) Doktrin
Doğru cevap: B
Çözüm: Müeyyide, hukuk kuralının ihlali durumunda ortaya çıkabilen hukuki sonuçtur; ceza ve tazminat farklı türleridir.
Bir kimsenin verdiği hukuka aykırı zararı karşılamak üzere ödeme yükümlülüğü altına girmesi hangi yaptırımla ilgilidir?
- A) Kınama
- B) Kanun koyma
- C) Tazminat
- D) Yorumlayıcı kural
- E) Yetki devri
Doğru cevap: C
Çözüm: Tazminatın amacı uğranılan zararın karşılanmasıdır; ceza yaptırımının amacı ve uygulama koşulları farklıdır.
Borçlunun yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine hukuki usulle borcun zorla tahsil edilmesi hangi kavramdır?
- A) İyi niyet
- B) Tanımlayıcı kural
- C) Doktrin
- D) Cebri icra
- E) Tabii hukuk
Doğru cevap: D
Çözüm: Cebri icra, yetkili devlet organları aracılığıyla borcun yerine getirilmesinin zorla sağlanmasıdır.
Bir yönetmelik, dayandığı kanuna açıkça aykırı yeni yükümlülük getiriyorsa hukuki değerlendirme hangisidir?
- A) Yönetmelik her zaman kanundan üstündür
- B) Yönetmelik yalnız basın yoluyla kaldırılır
- C) Yönetmelik kanuna aykırı olamaz
- D) Kanunun hiçbir bağlayıcılığı kalmaz
- E) Yönetmelik anayasayı otomatik değiştirir
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.124 uyarınca yönetmelikler ilgili kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak için çıkarılır ve bunlara aykırı olamaz.
Tarafların kendi anlaşmalarıyla aksini kararlaştıramadığı hukuk kuralına ne ad verilir?
- A) Tamamlayıcı hukuk kuralı
- B) Yorumlayıcı hukuk kuralı
- C) Öğreti görüşü
- D) Emredici hukuk kuralı
- E) Görgü kuralı
Doğru cevap: D
Çözüm: Emredici kural, taraf iradesiyle bertaraf edilemez; kamu düzeni ve koruyucu amaçlar bu kurallarda öne çıkabilir.
Tarafların başka bir düzenleme yapmadığı durumda uygulanmak üzere öngörülen kurallar hangisidir?
- A) Emredici ceza hükümleri
- B) Yalnız ahlak kuralları
- C) Anayasal yasaklar
- D) Yargı kararı sonuçları
- E) Tamamlayıcı hukuk kuralları
Doğru cevap: E
Çözüm: Tamamlayıcı kurallar, tarafların geçerli bir farklı düzenleme yapmadığı durumda devreye girer.
Sözleşmedeki bir ifadenin taraflarca farklı anlamda belirlenmemiş olması hâlinde ona anlam kazandıran kural türü hangisidir?
- A) Yorumlayıcı hukuk kuralı
- B) Maddi ceza
- C) Cebri icra işlemi
- D) Hak ehliyeti
- E) Tabii hukuk
Doğru cevap: A
Çözüm: Yorumlayıcı kurallar, irade açıklamaları ve sözleşme ifadelerinin anlamlandırılmasında kullanılır.
Bir kanunun belirli bir terimden ne anlaşılması gerektiğini açıkça belirttiği hüküm hangi türdedir?
- A) Yorumlayan yargı kararı
- B) Tanımlayıcı hukuk kuralı
- C) Görgü yaptırımı
- D) Sadece tamamlayıcı teamül
- E) Kişisel tavsiye
Doğru cevap: B
Çözüm: Tanımlayıcı kurallar, kanunda kullanılan kavramların sınırlarını belirleyerek uygulamada anlam birliği sağlar.
Bir hak, başkasına zarar verme amacıyla açıkça kötüye kullanıldığında Türk Medeni Kanunu madde 2 açısından sonuç nedir?
- A) Hak sahibi her durumda korunur
- B) Kötüye kullanım hukukça zorunlu tutulur
- C) Hukuk düzeni hakkın açıkça kötüye kullanılmasını korumaz
- D) Yalnız ahlak yaptırımı gündeme gelebilir
- E) Hak kendiliğinden yeni kanuna dönüşür
Doğru cevap: C
Çözüm: TMK m.2, dürüstlük kuralını getirir ve açık hakkın kötüye kullanılmasına hukuki koruma tanımaz.
Medeni hukuk uyuşmazlığında yargı kararlarıyla bilimsel görüşlerin kaynak niteliğine ilişkin doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Örf ve âdetin her zaman üstünde anayasal metinlerdir
- B) TMK madde 1 uyarınca yardımcı başvuru kaynaklarıdır
- C) Kanunda boşluk olmasa da zorunlu biçimde kanunun yerine geçerler
- D) Her bilimsel görüş resmî gazete ile yürürlüğe girer
- E) Tek bir yerel mahkeme kararı tüm davalarda otomatik kanun olur
Doğru cevap: B
Çözüm: TMK m.1 bilimsel görüşler ve yargı kararlarından yararlanmayı emreder; bunları kanunla aynı normatif düzeyde görmek doğru değildir.
Uzun süredir uygulanan bir toplum alışkanlığının özel hukukta örf ve âdet hukuku sayılabilmesi için hangisi özellikle aranır?
- A) Sadece bir kişinin tercihi olması
- B) Resmî olarak her yıl yarışma düzenlenmesi
- C) Toplumda hukuken bağlayıcı olduğu yönünde yerleşmiş inanç
- D) Yalnız bir internet paylaşımıyla duyurulması
- E) Hukuka aykırı olması
Doğru cevap: C
Çözüm: Hukukî örf ve âdet, süreklilik ve genel uygulanma yanında bağlayıcılık inancı gerektirir; sıradan alışkanlık yeterli değildir.
Sözleşme ilişkisinde emredici olmayan bir konuda taraflar geçerli bir hüküm belirlememiştir. Öncelikle hangi tür hukuk kuralı boşluğu tamamlar?
- A) Ceza yaptırımı
- B) Yalnız ceza muhakemesi kuralı
- C) Yargı yerinin teşkilat kuralı
- D) Tamamlayıcı hukuk kuralı
- E) Kişisel görgü kuralı
Doğru cevap: D
Çözüm: Tamamlayıcı normlar, tarafların susması durumunda sözleşme ilişkisinde ortaya çıkabilecek boşlukları doldurur.
Bir kuralın aynı zamanda toplumca ahlaken doğru görülmesi onun hukuk kuralı olduğunun tek başına kanıtı değildir. Ayırt edici unsur hangisidir?
- A) Yalnız kişiler arasında popüler olması
- B) Mutlaka dinî metinde bulunması
- C) Hiç değişmeden yüzlerce yıl sürmesi
- D) Yalnız sözlü aktarılması
- E) Hukuk düzenince tanınması ve gerektiğinde devlet yaptırımıyla uygulanabilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Ahlaki kabul önemli olsa da hukukî bağlayıcılık farklıdır; hukuk düzeni kuralı tanır ve ihlalinde yaptırım öngörebilir.
Kanunun aradığı geçerlilik koşullarının yokluğu nedeniyle bir işlemin baştan itibaren hüküm doğurmaması hangi yaptırım türüne örnek olabilir?
- A) Kesin hükümsüzlük (butlan)
- B) Sadece toplumsal kınama
- C) Doğrudan hukuk yaratma
- D) İdari izin
- E) Yalnız iyi niyet
Doğru cevap: A
Çözüm: Kesin hükümsüzlük, geçersizliğin türlerinden biridir; işlemin kanuni koşulları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilir.
Hukuki işlemin kanunda öngörülen sebeple yetkili kişinin başvurusu sonunda ortadan kaldırılması hangi kavrama daha yakındır?
- A) Her koşulda kendiliğinden kesin hükümsüzlük
- B) İptal edilebilirlik sonucunda iptal
- C) Doğrudan yürütme emri
- D) Cebri icranın zorunlu başlaması
- E) Yargısal doktrin
Doğru cevap: B
Çözüm: İptal edilebilir işlem kanunda belirlenen usulle iptal edilebilir; kesin hükümsüzlükle aynı sonuç mekanizması değildir.
Bir fiil işlendiğinde suç olan davranış için sonradan yürürlüğe giren kanun fail lehine daha hafif ceza öngörmüştür. Hangi yaklaşım doğrudur?
- A) Daima daha ağır eski ceza uygulanır
- B) Yeni kanun hiçbir durumda uygulanamaz
- C) Lehe ceza kanununun uygulanması ilkesi gözetilir
- D) Görgü kuralları ceza kanununun yerini alır
- E) Yalnız tazminat uygulanabilir
Doğru cevap: C
Çözüm: Türk Ceza Kanunu m.7 uyarınca suç işlendiği andaki kanunla sonraki kanun farklıysa fail lehine olan hüküm uygulanır.