Özel hukuk uyuşmazlığında kanunun sözü ve özüyle uygulanabilir hüküm içermemesi halinde hâkim ilk olarak hangi kaynağa başvurur?
- A) Örf ve âdet hukukuna
- B) Görgü kurallarına
- C) Kişisel kanaatine
- D) Kanunu yok sayarak doğrudan hakkaniyete
- E) Davacıya seçim hakkı vererek karara
Doğru cevap: A
Çözüm: TMK m.1, kanunda uygulanabilir hüküm bulunmadığında önce örf ve âdet hukukunun araştırılmasını emreder.
Kanunda ve örf ve âdet hukukunda boşluk bulunan özel hukuk uyuşmazlığında hâkim nasıl karar verir?
- A) Her durumda davayı reddederek
- B) Kanun koyucu olsaydı koyacağı kurala göre
- C) Yalnız tanığın kanaatine göre
- D) Yargılamayı kesin biçimde durdurarak
- E) Başka bir kurumdan izin bekleyerek
Doğru cevap: B
Çözüm: TMK m.1, kanun ve örf-âdet hukukunda kural bulunmadığında hâkimin kanun koyucu gibi kural oluşturmasını öngörür.
Türk Medeni Kanunu madde 1’de bilimsel görüşler ve önceki yargı kararları için öngörülen işlev nedir?
- A) Her durumda kanunu geçersiz kılarlar
- B) Anayasaya üstün tutulurlar
- C) Hâkimin karar verirken yararlandığı yardımcı kaynaklardır
- D) Kanunun yerine otomatik geçerler
- E) Yalnız yürütme organını bağlarlar
Doğru cevap: C
Çözüm: TMK m.1 uyarınca hâkim bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır; bunları kanunla özdeş saymak doğru değildir.
Olağan dönemde aynı konuda kanun hükmü ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü çatışırsa hangisi uygulanır?
- A) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- B) Daha uzun metin
- C) İdarenin tercih ettiği metin
- D) Kanun hükmü
- E) Her ikisi de kendiliğinden yok olur
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.104/17 gereği Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve kanun farklı hükümler içerirse kanun uygulanır.
Anayasa madde 104’e göre olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile hangisi düzenlenemez?
- A) Yürütme yetkisine ilişkin uygun konular
- B) Anayasanın ayrıca CBK öngördüğü teşkilat konuları
- C) Kanunda açıkça düzenlenmemiş uygun yürütme konuları
- D) Yürütmenin anayasal sınırlar içinde kalan idari yapısı
- E) Kişi hakları ve siyasi haklara ilişkin yasak alandaki konular
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.104/17 temel hakların ilgili bölümlerini CBK düzenlemesine kapatır; ayrıca kanunla düzenlenmesi zorunlu alanlar sınırlıdır.
Türkiye’de kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dahil bütün normların uygun olması gereken en üst norm hangisidir?
- A) Anayasa
- B) Yönetmelik
- C) Özel sözleşme
- D) Bakanlık genelgesi
- E) Bilimsel görüş
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa, hukuk düzeninde bağlayıcı en üst normdur; alt düzenlemeler anayasaya aykırı olamaz.
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşma ile kanun aynı konuda farklı hüküm içerirse hangisi esas alınır?
- A) Daima daha eski kanun
- B) İlgili milletlerarası antlaşma hükmü
- C) Bakanlık görüşü
- D) Yerel örf
- E) Her iki hükmün uygulanmaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.90/son, temel hak ve özgürlüklerle ilgili antlaşma-kanun uyuşmazlığında antlaşma hükmünün esas alınacağını söyler.
Bir yönetmelik, dayandığı kanuna açıkça aykırı yeni yükümlülük getiriyorsa hukuki değerlendirme hangisidir?
- A) Yönetmelik her zaman kanundan üstündür
- B) Yönetmelik yalnız basın yoluyla kaldırılır
- C) Yönetmelik kanuna aykırı olamaz
- D) Kanunun hiçbir bağlayıcılığı kalmaz
- E) Yönetmelik anayasayı otomatik değiştirir
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.124 uyarınca yönetmelikler ilgili kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak için çıkarılır ve bunlara aykırı olamaz.
Tarafların kendi anlaşmalarıyla aksini kararlaştıramadığı hukuk kuralına ne ad verilir?
- A) Tamamlayıcı hukuk kuralı
- B) Yorumlayıcı hukuk kuralı
- C) Öğreti görüşü
- D) Emredici hukuk kuralı
- E) Görgü kuralı
Doğru cevap: D
Çözüm: Emredici kural, taraf iradesiyle bertaraf edilemez; kamu düzeni ve koruyucu amaçlar bu kurallarda öne çıkabilir.
Tarafların başka bir düzenleme yapmadığı durumda uygulanmak üzere öngörülen kurallar hangisidir?
- A) Emredici ceza hükümleri
- B) Yalnız ahlak kuralları
- C) Anayasal yasaklar
- D) Yargı kararı sonuçları
- E) Tamamlayıcı hukuk kuralları
Doğru cevap: E
Çözüm: Tamamlayıcı kurallar, tarafların geçerli bir farklı düzenleme yapmadığı durumda devreye girer.
Sözleşmedeki bir ifadenin taraflarca farklı anlamda belirlenmemiş olması hâlinde ona anlam kazandıran kural türü hangisidir?
- A) Yorumlayıcı hukuk kuralı
- B) Maddi ceza
- C) Cebri icra işlemi
- D) Hak ehliyeti
- E) Tabii hukuk
Doğru cevap: A
Çözüm: Yorumlayıcı kurallar, irade açıklamaları ve sözleşme ifadelerinin anlamlandırılmasında kullanılır.
Bir kanunun belirli bir terimden ne anlaşılması gerektiğini açıkça belirttiği hüküm hangi türdedir?
- A) Yorumlayan yargı kararı
- B) Tanımlayıcı hukuk kuralı
- C) Görgü yaptırımı
- D) Sadece tamamlayıcı teamül
- E) Kişisel tavsiye
Doğru cevap: B
Çözüm: Tanımlayıcı kurallar, kanunda kullanılan kavramların sınırlarını belirleyerek uygulamada anlam birliği sağlar.
Bir hak, başkasına zarar verme amacıyla açıkça kötüye kullanıldığında Türk Medeni Kanunu madde 2 açısından sonuç nedir?
- A) Hak sahibi her durumda korunur
- B) Kötüye kullanım hukukça zorunlu tutulur
- C) Hukuk düzeni hakkın açıkça kötüye kullanılmasını korumaz
- D) Yalnız ahlak yaptırımı gündeme gelebilir
- E) Hak kendiliğinden yeni kanuna dönüşür
Doğru cevap: C
Çözüm: TMK m.2, dürüstlük kuralını getirir ve açık hakkın kötüye kullanılmasına hukuki koruma tanımaz.
Sözleşmenin taraflarının haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken uyması gereken temel ilke hangisidir?
- A) Kanun koyuculuk yetkisi
- B) Yalnız yazılılık ilkesi
- C) İdari vesayet
- D) Dürüstlük kuralı
- E) Geriye yürüme zorunluluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: TMK m.2 herkesin hak kullanımı ve borç ifasında dürüst davranmasını gerektirir.
Bir kişi bir taşınırın devrinde hak sahibinin yetkisi bulunmadığını bilmediğini ve gerekli özeni gösterdiğini ileri sürmektedir. Buradaki kavram hangisidir?
- A) Dürüstlük kuralının mutlak aynısı
- B) Emredici norm
- C) Özel hukuk yaptırımı
- D) Nispi hak
- E) İyiniyet
Doğru cevap: E
Çözüm: TMK m.3 anlamında iyiniyet, belirli hukuki olguyu bilmeme ve bilmesinin gerekmemesi durumuyla ilgilidir.
Kanun, hâkime olayın gereklerini ve haklı sebepleri gözetme yetkisi tanımışsa hâkim hangi iki ölçüte dayanır?
- A) Hukuk ve hakkaniyet
- B) Şöhret ve servet
- C) Siyasi tercih ve gelenek
- D) Rastlantı ve tahmin
- E) Yalnız tarafların yaşı
Doğru cevap: A
Çözüm: TMK m.4, takdir yetkisinin hukuk ve hakkaniyet doğrultusunda kullanılmasını düzenler.
Mirasın paylaşılması ve aile bağlarından doğan haklar hangi temel hukuk alanında incelenir?
- A) Uluslararası kamu hukuku
- B) Özel hukuk
- C) Ceza hukuku
- D) Vergi hukuku
- E) Anayasa hukuku
Doğru cevap: B
Çözüm: Miras ve aile hukuku medeni hukukun alt alanlarıdır; medeni hukuk esasen özel hukuk alanında yer alır.
İşçi ile işveren arasındaki ilişkiyi düzenleyen iş hukuku için öğretimde yaygın kullanılan niteleme hangisidir?
- A) Yalnız milletlerarası kamu hukuku
- B) Sadece ceza hukuku
- C) Kamu ve özel hukuk özellikleri taşıyan karma nitelikli alan
- D) Tamamen anayasa mahkemesi usulü
- E) Yalnız örf ve âdet kuralları
Doğru cevap: C
Çözüm: İş hukuku özel hukuk sözleşmeleriyle kamu gücü ve koruyucu emredici kuralları birleştirdiğinden karma nitelikli görülür.
Türk Medeni Kanunu madde 11’e göre evlenmenin kişi üzerindeki erginlik bakımından etkisi nedir?
- A) Evlenme erginliği 21 yaşa erteler
- B) Evlenme hak ehliyetini ortadan kaldırır
- C) Evlenme yalnız vergi ehliyeti doğurur
- D) Evlenme kişiyi ergin kılar
- E) Evlenme fiil ehliyetini hiçbir koşulda etkilemez
Doğru cevap: D
Çözüm: TMK m.11, evlenmenin kişiyi ergin kıldığını açıkça düzenler; bu hüküm evlenmenin kendi geçerlilik koşullarını ortadan kaldırmaz.
Türk Medeni Kanunu madde 12’ye göre mahkeme kararıyla ergin kılınmada en az kaç yaşın doldurulması gerekir?
- A) 12
- B) 13
- C) 17
- D) 19
- E) 15
Doğru cevap: E
Çözüm: TMK m.12 uyarınca on beş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir.