1982 Anayasası’nın 123. maddesine göre idarenin kuruluş ve görevlerinde hangi iki esas birlikte benimsenmiştir?
- A) Merkezden yönetim ve yerinden yönetim
- B) Yalnız federalizm ve eyaletçilik
- C) Yargı birliği ve çift meclislilik
- D) Seçim barajı ve yasama dokunulmazlığı
- E) Özel mülkiyet ve serbest ticaret
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.123 idarenin merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayandığını belirtir.
Anayasaya göre idare, kuruluş ve görevleri bakımından nasıl bir yapı olarak kabul edilir?
- A) Bağımsız devletlerin konfederasyonu olarak
- B) Bir bütün olarak
- C) Yalnız seçilmiş meclislerin toplamı olarak
- D) Birbirinden tümüyle ilişkisiz birimler olarak
- E) Sadece yargı organları olarak
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.123 idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğunu açıkça düzenler.
Kamu tüzelkişiliği Anayasa m.123 uyarınca hangi düzenlemelerle kurulabilir?
- A) Yalnız belediye başkanının sözlü emriyle
- B) Sadece yönetmelikle
- C) Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
- D) Sadece özel şirket sözleşmesiyle
- E) Yalnız mahkemenin tavsiye kararıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.123 kamu tüzelkişiliğinin kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceğini söyler.
Anayasa m.126’ya göre illerin idaresinin dayandığı temel ilke hangisidir?
- A) Kuvvetler birliği
- B) Yargı bağımsızlığı
- C) Yerellikte mutlak egemenlik
- D) Yetki genişliği
- E) Milletvekili dokunulmazlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.126 açıkça illerin idaresinde yetki genişliği esasını benimser.
Bir ilde merkezî idarenin genel temsilcisi konumundaki mülki idare amiri kimdir?
- A) Belediye meclisi başkanı
- B) Mahalle muhtarı
- C) İl genel meclisi başkanı
- D) Üniversite rektörü
- E) Vali
Doğru cevap: E
Çözüm: Vali ilde merkezî idarenin temsilcisi olarak görev yapar; belediye başkanı ise yerel yönetim organıdır.
İlçenin genel idaresinden sorumlu mülki idare amiri hangisidir?
- A) Kaymakam
- B) Vali yardımcısı dışında her muhtar
- C) İl genel meclisi üyesi
- D) Büyükşehir belediye meclisi
- E) Köy ihtiyar heyetinin başkanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaymakam ilçenin merkezî idare teşkilatındaki mülki idare amiridir.
Aşağıdakilerden hangisi Anayasa m.127 kapsamında mahallî idare türüdür?
- A) Bakanlık merkez teşkilatı
- B) Belediye
- C) Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı
- D) İlçe kaymakamlığı
- E) İl valiliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.127 il, belediye ve köy halkının yerel ortak ihtiyaçlarını karşılayan mahallî idareleri düzenler.
Vali, bir merkezî hizmetin il düzeyindeki uygulamasında belli kararları merkezden her defasında izin almadan veriyorsa hangi ilkeye örnektir?
- A) Yetki genişliği
- B) İdarî vesayet
- C) Yer yönünden yerinden yönetim
- D) Yargı bağımsızlığı
- E) Kuvvetler ayrılığına son verilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yetki genişliği merkezî idarenin taşra temsilcisine belirli konularda merkez adına karar alma imkânı tanır.
Bakanlık, kendi il müdürlüğünün işlemlerini ast-üst ilişkisi içinde denetlediğinde hangi mekanizma işler?
- A) Mahallî idare üzerindeki idarî vesayet
- B) Hiyerarşik denetim
- C) Yargıtay temyizi
- D) Yerel referandum
- E) Milletvekili dokunulmazlığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Bakanlık il müdürlüğü merkezî idare bünyesindedir; aynı tüzelkişilikte ast-üst ilişkisi hiyerarşidir.
Merkezî idare, belediyenin kanunun öngördüğü işlemini sınırları belli bir denetime tabi tuttuğunda ilişki nasıl adlandırılır?
- A) Aynı tüzelkişilikte hiyerarşi
- B) Meclis soruşturması
- C) İdarî vesayet
- D) İstinaf incelemesi
- E) Adlî yargıda temyiz
Doğru cevap: C
Çözüm: Belediye ayrı kamu tüzelkişisi olduğundan merkezî idarenin kanuni denetimi vesayet olarak adlandırılır.
Bir belediyenin mahallesindeki yerel yol ve temizlik hizmetlerini yürütmesi hangi idare anlayışının somut örneğidir?
- A) Merkezî yargısal denetim
- B) Dış politika yönetimi
- C) Adli kollukta temyiz
- D) Yer yönünden yerinden yönetim
- E) Meclis genel kurulu faaliyeti
Doğru cevap: D
Çözüm: Mahallî müşterek hizmeti belediye tüzelkişisinin yürütmesi yer yönünden yerinden yönetimdir.
Üniversitenin eğitim ve araştırma faaliyetlerini kendi kamu tüzelkişiliğiyle yürütmesi hangi ayrıma girer?
- A) Bölgesel mahallî idare
- B) İlçe mülki idaresi
- C) Yalnız özel hukuk şirketi
- D) TBMM kanun yapma süreci
- E) Hizmet yönünden yerinden yönetim
Doğru cevap: E
Çözüm: Üniversite belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere örgütlenmiş hizmet yerinden yönetimi örneğidir.
Anayasa m.124 bakımından bir yönetmeliğin dayandığı kanuna aykırı kural getirmesi hangi nedenle sakıncalıdır?
- A) Yönetmelikler kanuna ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aykırı olamaz
- B) Yönetmelikler bütün kanunları kendiliğinden yürürlükten kaldırır
- C) Yönetmelikleri yalnız il seçim kurulları çıkarır
- D) Kanunların geçerliliği belediye referandumuna bağlıdır
- E) Bütün yönetmelikler anayasa değişikliğidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.124 yönetmelik yetkisini kanunların ve CBK’ların uygulanması ve bunlara aykırı olmama koşuluna bağlar.
İdari işlemin yürütmesinin durdurulması için Anayasa m.125’te hangi iki şart birlikte aranır?
- A) Yalnız siyasi partiden dilekçe ve seçim tarihi
- B) Açıkça hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar
- C) Yalnız belediye başkanının talebi ve referandum
- D) Yalnız bütçe açığı ve kamuoyu anketi
- E) Yalnız işlem tarihi ve makamın unvanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Yürütmenin durdurulmasında açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar birlikte aranır.
Bir işlemin belediye tüzelkişisinden çıkması, merkezî idarenin o işlemi hiyerarşik astı gibi sınırsız değiştirebileceği anlamına gelir mi?
- A) Hayır; ayrı tüzelkişilik nedeniyle denetim ancak kanuni vesayet sınırındadır
- B) Evet; bütün belediye kararlarını vali kanunsuz değiştirebilir
- C) Evet; belediye meclisi bakanlığın taşra müdürlüğüdür
- D) Evet; yerel seçimin hiçbir hukuki etkisi yoktur
- E) Hayır; hiçbir mahkeme belediyeyi denetleyemez
Doğru cevap: A
Çözüm: Ayrı tüzelkişilik vesayeti hiyerarşiden ayırır; vesayet sınırlı ve kanuni yetkiye dayanır.
Valinin merkezî idare adına geniş takdir alanında karar verebilmesi ile belediye meclisinin yerel karar alması hangi iki ilkeyi sırasıyla gösterir?
- A) İdarî vesayet ve hiyerarşi
- B) Yetki genişliği ve yerinden yönetim
- C) Yargı denetimi ve yasama yetkisi
- D) Yalnız hizmet yönünden yerinden yönetim
- E) Seçim dokunulmazlığı ve yargı birliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Vali merkezî idarenin taşra temsilcisidir; belediye meclisi ayrı mahallî kamu tüzelkişisinin karar organıdır.
Anayasa m.123 bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi kamu tüzelkişiliğinin kuruluşu için doğru hukuki zemini belirtir?
- A) Herhangi bir bakanın kişisel sosyal medya paylaşımı
- B) Yalnız noterlikte düzenlenen özel sözleşme
- C) Kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- D) Anayasa Mahkemesi raportörünün iç yazışması
- E) Yerel dernek genel kurulunun sıradan tavsiyesi
Doğru cevap: C
Çözüm: 2017 değişikliği sonrası Anayasa m.123 kamu tüzelkişiliğinin kanunla veya CBK ile kurulabileceğini düzenler.
Bir yönetmelik kanunun uygulanmasını düzenlerken kanunun açık hükmünü tersine çeviriyorsa hangi anayasal kural ihlal edilir?
- A) Mahallî idarelerin seçimlerinin beş yılda bir olması
- B) Valinin yetki genişliği ilkesi
- C) Köy muhtarının seçilmesi
- D) Yönetmeliğin üst hukuk normlarına aykırı olamaması
- E) İdarenin bütünlüğünün tümüyle kaldırılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.124 yönetmeliğin kanun ve CBK’ları uygulama amacıyla ve bunlara aykırı olmaksızın çıkarılmasına izin verir.
İptali istenen idari işlem açıkça hukuka aykırı ama uygulanması telafisi güç zarar doğurmuyorsa yürütmenin durdurulmasına ilişkin genel anayasal sonuç nedir?
- A) Açık aykırılık her koşulda diğer şartı gereksiz kılar
- B) Mahallî idare seçimi otomatik olarak yenilenir
- C) İşlem mutlaka ceza mahkemesine gider
- D) Bakanlık yönetmeliği kendiliğinden anayasa değişikliğine dönüşür
- E) İki şart birlikte gerçekleşmediğinden bu koşullarla yürütmenin durdurulması kararı verilemez
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.125 açıkça hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zararın birlikte bulunmasını arar.
İdari yargı merciinin hukuka uygun bulmadığı işlemi iptal etmesi ile idarenin yerine geçip yeni işlem tesis etmesi nasıl ayrılır?
- A) Hukuka uygunluk denetimi yapılır; idari makam yerine geçilerek işlem kurulamaz
- B) Her iki işlem de yargıca sınırsız yönetim yetkisi verir
- C) İdari yargı yalnız yerindelik tercihlerini denetler
- D) Hukuka uygunluk incelemesi Anayasada bütünüyle yasaktır
- E) Mahkemenin görevli olup olmaması yalnız belediyece belirlenir
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.125 idari yargı kararlarının idari eylem ve işlem niteliğinde olmamasını ve takdir yetkisini kaldırmamasını öngörür.