Anayasa m.125’in idare karşısında bireyleri koruyan temel kuralı nedir?
- A) İdarenin hiçbir şekilde dava edilememesi
- B) Tüm idari işlemlerin milletvekili oyuyla iptal edilmesi
- C) Her uyuşmazlığın yalnız hakemle çözülmesi
- D) Yargının idarenin bütün tercihlerini zorunlu onaylaması
- E) İdarenin eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.125 idarenin eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunu genel ilke olarak açık tutar.
İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararlara ilişkin anayasal yükümlülüğü hangisidir?
- A) Zararı ödemek
- B) Zararı yalnız siyasi partilere yüklemek
- C) Her durumda tazminatı yasaklamak
- D) Zararı mahallî seçmenlere paylaştırmak
- E) Zararı yalnız milletvekilinden istemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.125 idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu belirtir.
Mahallî idarelerin kuruluş ve görevlerinin düzenlenmesinde esas alınan anayasal ilke hangisidir?
- A) Yargı birliği
- B) Yerinden yönetim
- C) Mutlak monarşi
- D) Dış egemenlik
- E) Üniter devletin kaldırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idarelerin kuruluş ve görevlerini yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanuna bağlar.
Mahallî idarelerin görev alanına giren ihtiyaçların ortak özelliği nedir?
- A) Yalnız uluslararası savunma ihtiyacı olmaları
- B) Yalnız yabancı ticaret anlaşması olmaları
- C) Mahallî müşterek ihtiyaçlar olmaları
- D) Sadece anayasa değişikliğiyle ilgili olmaları
- E) Tümüyle özel şirket içi ihtilaf olmaları
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idarelerin il, belediye veya köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılayacağını düzenler.
Anayasa m.128’e göre genel idare esaslarıyla yürütülen hizmetlerde aslî ve sürekli görevleri kimler yerine getirir?
- A) Sadece seçime katılan parti üyeleri
- B) Yalnız yabancı diplomatlar
- C) Yalnız belediye seçmenleri
- D) Memurlar ve diğer kamu görevlileri
- E) Sadece özel şirket ortakları
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.128 aslî ve sürekli kamu görevlerinin memurlar ve diğer kamu görevlilerince yürütüleceğini söyler.
Anayasa m.129’a göre memura disiplin cezası verilmeden önce hangi güvence sağlanmalıdır?
- A) Milletvekili seçilme hakkı
- B) Bakanlıkta kura hakkı
- C) Referandum çağrısı
- D) Yargı kararını yazma yetkisi
- E) Savunma hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.129 savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceğini düzenler.
Mahallî idarenin seçilmiş organının organlık sıfatını kaybetmesine ilişkin denetim hangi yolla yapılır?
- A) Yalnız belediye başkanının sözlü emriyle
- B) Özel şirket genel kurulu kararıyla
- C) İlçedeki her memurun oylamasıyla
- D) Yargı yoluyla
- E) Kamuoyu yoklamasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.127 seçilmiş mahallî idare organlarının organlık sıfatını kazanma ve kaybetmesine ilişkin denetimi yargı yoluna bağlar.
İdare, hukuka aykırı bir işlemle kişiye zarar verdiğinde Anayasa m.125 bakımından hangi sonuç doğar?
- A) İdare tüm zararlardan mutlak biçimde sorumsuzdur
- B) Zarar yalnız seçilmiş meclis üyelerine paylaştırılır
- C) Zarar mutlaka davacıya ikinci kez ödetilir
- D) Mahkeme hiçbir koşulda dava alamaz
- E) İdarenin zararı ödeme yükümlülüğü doğabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.125 idareye kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödeme yükümlülüğü yükler.
Memurun disiplin soruşturmasında iddia kendisine bildirilip savunma imkânı verilmeden ceza uygulanması hangi anayasal güvenceye aykırıdır?
- A) Savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilememe güvencesine
- B) Belediyelerin mülkiyet edinme hakkına
- C) Cumhurbaşkanının yönetmelik çıkarma yetkisine
- D) Seçimlerin yenilenme süresine
- E) İlin yetki genişliği ilkesine
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.129 disiplin cezası verilmeden önce savunma hakkı tanınmasını zorunlu kılar.
Anayasa m.129’daki temel kurala göre disiplin kararları hangi denetimden tamamen muaf tutulamaz?
- A) Belediye meclisi toplantısından
- B) Yargı denetiminden
- C) Genel seçim kampanyasından
- D) Üniversite senatosu bütçesinden
- E) Siyasi parti ön seçiminden
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.129 disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağını düzenler; özel statülerine ilişkin hükümler saklıdır.
Amirinden mevzuata aykırı fakat suç oluşturmayan emir alan kamu görevlisinin ilk yapması gereken nedir?
- A) Emri hiçbir inceleme yapmadan hemen yerine getirmek
- B) Doğrudan belediye başkanı seçimi düzenlemek
- C) Emri yerine getirmeyip aykırılığı üstüne bildirmek
- D) Emri mahkeme kararı saymak
- E) Yalnız basın toplantısında açıklama yapmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.137 kamu görevlisine hukuka aykırı bulduğu emri uygulamayıp aykırılığı emri verene bildirme yükümlülüğü getirir.
İdarenin kuruluşunda hem merkezi birimlere hem ayrı yerel kamu tüzelkişilerine yer verilmesi hangi anayasal ilkeyle uyumludur?
- A) Bütün yerel yönetimlerin devlet dışında bırakılmasıyla
- B) Ülkenin bağımsız eyaletlere bölünmesiyle
- C) Yalnız yargısal yönetim uygulanmasıyla
- D) Merkezden ve yerinden yönetimin birlikte kabulüyle
- E) Bütün kamu hizmetlerinin özel mülkiyete devriyle
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.123 merkezi ve yerinden yönetim esaslarını birlikte kabul eder, idarenin bütünlüğünü korur.
Anayasa m.127’nin merkezî idareye mahallî idareler üzerinde tanıdığı idarî vesayet hangi kapsamda kullanılabilir?
- A) Merkezî idarenin sınırsız kişisel takdiriyle
- B) Sadece mahkeme kararı yerine geçen sözlü emirle
- C) Her konuda kanuni yetki aranmaksızın
- D) Yalnız yabancı devletin izniyle
- E) Kanunda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde
Doğru cevap: E
Çözüm: Vesayet yetkisi m.127’de sayılan amaçlarla ve kanunda belirtilen esas ve usullere göre kullanılabilir.
Anayasa m.129 uyarınca kamu görevlisinin yetkisini kullanırken işlediği kusurdan doğan tazminat davasında genel muhatap kimdir?
- A) Daima doğrudan kamu görevlisinin aile fertleri
- B) Her durumda siyasi parti genel merkezi
- C) Yalnız yerel seçim kurulu
- D) Kanuni şartlarla idare; memura rücu imkânı saklıdır
- E) Sadece Cumhurbaşkanlığı seçim sandığı
Doğru cevap: D
Çözüm: m.129 ilgili kusurdan doğan tazminat davasının kanuni şartlarla idare aleyhine açılacağını, rücunun saklı olduğunu düzenler.
Anayasa m.129 kamu görevlileri hakkında ceza kovuşturması başlatılması bakımından hangi genel usulü, istisnaları saklı tutarak öngörür?
- A) Her olayda belediye başkanının yerel referandumu
- B) Kesinlikle hiçbir izin veya kanuni usul gerekmez
- C) Sadece sivil toplum derneğinin kararı
- D) Her defasında Yargıtay içtihadının yasa yerine geçmesi
- E) Kanunda gösterilen idarî merciin izni
Doğru cevap: E
Çözüm: m.129 kanunda öngörülen istisnalar dışında ceza kovuşturmasının kanunun gösterdiği idarî merciin iznine bağlı olduğunu belirtir.
Mahallî idareler belirli kamu hizmetlerini ortak yürütmek için birlik kurmak istediğinde doğru anayasal eşleştirme hangisidir?
- A) Yerel idare birliği ve Cumhurbaşkanı izni
- B) Merkezî yargı birliği ve Yargıtay izni
- C) Üniversite senatosu ve muhtar izni
- D) Siyasi parti ittifakı ve Sayıştay izni
- E) Bakanlık genelgesi ve seçim kurulu izni
Doğru cevap: A
Çözüm: m.127 belirli hizmetler için mahallî idarelerin kendi aralarında Cumhurbaşkanının izniyle birlik kurabileceğini düzenler.
Anayasa m.126’da Türkiye’nin merkezî idare kuruluşunda illere ayrılmasının ölçütleri arasında hangisi birlikte sayılır?
- A) Sadece sınav puanı, seçim barajı ve parti üyeliği
- B) Coğrafya durumu, ekonomik şartlar ve kamu hizmetinin gerekleri
- C) Yalnız yabancı ülkelerin para birimi
- D) Yalnız belediye başkanlarının yaşları
- E) Sadece mahkeme başkanlarının kıdemi
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.126 merkezî idare kuruluşunda coğrafi durum, ekonomik şartlar ve kamu hizmetinin gereklerini sayar.
Mahallî idarenin görevleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanması hangi anayasal düzenlemenin gereğidir?
- A) Anayasa m.9’un yargı yetkisi hükmünün
- B) Anayasa m.150’nin iptal davası süresinin
- C) Anayasa m.127’nin mahallî idarelere ilişkin hükmünün
- D) Anayasa m.154’ün Yargıtay üyeliğinin
- E) Anayasa m.175’in anayasa değişikliğinin
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idarelere görevleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanacağını açıkça öngörür.
Bir olayda bakanlık il müdürlüğü, valilik ve belediye karşılaştırılıyorsa hangi nitelendirme isabetlidir?
- A) Üçü de farklı yabancı devletin merkezi organıdır
- B) Belediye bakanlığın hiyerarşik il müdürlüğüdür
- C) Valilik yalnız belediyenin seçilmiş karar organıdır
- D) İl müdürlüğü ve valilik merkezî idarenin taşrası, belediye ayrı yerel kamu tüzelkişisidir
- E) İl müdürlüğü Anayasa Mahkemesinin temyiz dairesidir
Doğru cevap: D
Çözüm: Merkezî idarenin taşra teşkilatı ile mahallî idarenin ayrı kamu tüzelkişiliği ayırt edilmelidir.
Kamu hizmeti için oluşturulmuş bir kamu tüzelkişisi ile bölge halkının mahallî ihtiyaçlarını karşılayan bir kamu tüzelkişisinin ayrımı nedir?
- A) İlki yalnız yasama, ikincisi yalnız yargı organıdır
- B) İkisi de zorunlu olarak merkezî idarenin aynı il müdürlüğüdür
- C) Her ikisi de devletler arası antlaşmadır
- D) İkisi de kanun dışı özel şirket yönetimidir
- E) İlki hizmet, ikincisi yer yönünden yerinden yönetimdir
Doğru cevap: E
Çözüm: Hizmet yönünden yerinden yönetim belli kamu hizmetine; yer yönünden yerinden yönetim yerel topluluğun ortak ihtiyaçlarına dayanır.