1982 Anayasası’nın 123. maddesine göre idarenin kuruluş ve görevlerinde hangi iki esas birlikte benimsenmiştir?
- A) Merkezden yönetim ve yerinden yönetim
- B) Yalnız federalizm ve eyaletçilik
- C) Yargı birliği ve çift meclislilik
- D) Seçim barajı ve yasama dokunulmazlığı
- E) Özel mülkiyet ve serbest ticaret
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.123 idarenin merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayandığını belirtir.
Anayasaya göre idare, kuruluş ve görevleri bakımından nasıl bir yapı olarak kabul edilir?
- A) Bağımsız devletlerin konfederasyonu olarak
- B) Bir bütün olarak
- C) Yalnız seçilmiş meclislerin toplamı olarak
- D) Birbirinden tümüyle ilişkisiz birimler olarak
- E) Sadece yargı organları olarak
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.123 idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğunu açıkça düzenler.
Kamu tüzelkişiliği Anayasa m.123 uyarınca hangi düzenlemelerle kurulabilir?
- A) Yalnız belediye başkanının sözlü emriyle
- B) Sadece yönetmelikle
- C) Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
- D) Sadece özel şirket sözleşmesiyle
- E) Yalnız mahkemenin tavsiye kararıyla
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.123 kamu tüzelkişiliğinin kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceğini söyler.
Anayasa m.126’ya göre illerin idaresinin dayandığı temel ilke hangisidir?
- A) Kuvvetler birliği
- B) Yargı bağımsızlığı
- C) Yerellikte mutlak egemenlik
- D) Yetki genişliği
- E) Milletvekili dokunulmazlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.126 açıkça illerin idaresinde yetki genişliği esasını benimser.
Bir ilde merkezî idarenin genel temsilcisi konumundaki mülki idare amiri kimdir?
- A) Belediye meclisi başkanı
- B) Mahalle muhtarı
- C) İl genel meclisi başkanı
- D) Üniversite rektörü
- E) Vali
Doğru cevap: E
Çözüm: Vali ilde merkezî idarenin temsilcisi olarak görev yapar; belediye başkanı ise yerel yönetim organıdır.
İlçenin genel idaresinden sorumlu mülki idare amiri hangisidir?
- A) Kaymakam
- B) Vali yardımcısı dışında her muhtar
- C) İl genel meclisi üyesi
- D) Büyükşehir belediye meclisi
- E) Köy ihtiyar heyetinin başkanı
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaymakam ilçenin merkezî idare teşkilatındaki mülki idare amiridir.
Aşağıdakilerden hangisi Anayasa m.127 kapsamında mahallî idare türüdür?
- A) Bakanlık merkez teşkilatı
- B) Belediye
- C) Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı
- D) İlçe kaymakamlığı
- E) İl valiliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.127 il, belediye ve köy halkının yerel ortak ihtiyaçlarını karşılayan mahallî idareleri düzenler.
Mahallî idarelerin karar organlarının oluşumunda temel yöntem hangisidir?
- A) Doğrudan yabancı devletçe atanmaları
- B) Hâkim kura çekmesiyle belirlenmeleri
- C) Seçmenler tarafından seçimle oluşturulmaları
- D) Sadece bakanlık genelgesiyle atanmaları
- E) Her yıl üniversite senatosunca seçilmeleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idare karar organlarının kanunda belirtilen seçmenler tarafından seçilmesini öngörür.
Anayasa m.127’ye göre mahallî idare seçimleri kaç yılda bir yapılır?
- A) Her yıl
- B) İki yılda bir
- C) Üç yılda bir
- D) Beş yılda bir
- E) Yedi yılda bir
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idare seçimlerinin beş yılda bir yapılmasını düzenler.
Merkezî idarenin mahallî idareler üzerindeki kanunla sınırlanmış denetim yetkisinin adı nedir?
- A) Yasama dokunulmazlığı
- B) Adlî kesin hüküm
- C) Özel hukuk temsili
- D) Anayasal veto
- E) İdarî vesayet
Doğru cevap: E
Çözüm: İdarî vesayet merkezî idarenin mahallî idareler üzerinde kanunda öngörülen denetim ilişkisidir.
Aynı kamu tüzelkişiliği bünyesinde üst ve alt makam arasındaki örgütsel denetim ilişkisi nedir?
- A) Hiyerarşi
- B) İdarî vesayet
- C) Yasama sorumsuzluğu
- D) Yargı denetimi
- E) Uluslararası tahkim
Doğru cevap: A
Çözüm: Hiyerarşi aynı tüzelkişilik içindeki ast-üst ilişkisidir; vesayet ayrı tüzelkişiler arasında kanuni denetimdir.
İl özel idaresi hangi yönetim türü içerisinde değerlendirilir?
- A) Doğrudan yasama organı
- B) Yer yönünden yerinden yönetim
- C) Merkezî bakanlık teşkilatı
- D) Adli yargı birimi
- E) Yabancı diplomatik temsilcilik
Doğru cevap: B
Çözüm: İl özel idaresi mahallî idare türü olup yer yönünden yerinden yönetim örneğidir.
Devlet üniversiteleri idare hukukunda genel olarak hangi tür yerinden yönetim örneğidir?
- A) Yer yönünden mahallî idare
- B) Merkezî valilik örgütü
- C) Hizmet yönünden yerinden yönetim
- D) İlçe kaymakamlığı
- E) Belediyenin seçim kurulu
Doğru cevap: C
Çözüm: Devlet üniversiteleri belirli kamu hizmetine özgülenmiş kamu tüzelkişileri olarak hizmet yönünden yerinden yönetim örneğidir.
Anayasa m.124 kapsamında yönetmelik çıkarabilecek organlardan biri hangisidir?
- A) Siyasi parti ilçe yönetimleri
- B) Özel şirketlerin her çalışanı
- C) Herhangi bir vatandaşın bireysel girişimi
- D) Bakanlıklar
- E) Mahallî seçimlerde tüm seçmenler
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.124 Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerine kendi görev alanlarında yönetmelik yetkisi verir.
Anayasa m.125’in idare karşısında bireyleri koruyan temel kuralı nedir?
- A) İdarenin hiçbir şekilde dava edilememesi
- B) Tüm idari işlemlerin milletvekili oyuyla iptal edilmesi
- C) Her uyuşmazlığın yalnız hakemle çözülmesi
- D) Yargının idarenin bütün tercihlerini zorunlu onaylaması
- E) İdarenin eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olması
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.125 idarenin eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunu genel ilke olarak açık tutar.
İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararlara ilişkin anayasal yükümlülüğü hangisidir?
- A) Zararı ödemek
- B) Zararı yalnız siyasi partilere yüklemek
- C) Her durumda tazminatı yasaklamak
- D) Zararı mahallî seçmenlere paylaştırmak
- E) Zararı yalnız milletvekilinden istemek
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.125 idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunu belirtir.
Mahallî idarelerin kuruluş ve görevlerinin düzenlenmesinde esas alınan anayasal ilke hangisidir?
- A) Yargı birliği
- B) Yerinden yönetim
- C) Mutlak monarşi
- D) Dış egemenlik
- E) Üniter devletin kaldırılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idarelerin kuruluş ve görevlerini yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanuna bağlar.
Mahallî idarelerin görev alanına giren ihtiyaçların ortak özelliği nedir?
- A) Yalnız uluslararası savunma ihtiyacı olmaları
- B) Yalnız yabancı ticaret anlaşması olmaları
- C) Mahallî müşterek ihtiyaçlar olmaları
- D) Sadece anayasa değişikliğiyle ilgili olmaları
- E) Tümüyle özel şirket içi ihtilaf olmaları
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idarelerin il, belediye veya köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılayacağını düzenler.
Anayasa m.128’e göre genel idare esaslarıyla yürütülen hizmetlerde aslî ve sürekli görevleri kimler yerine getirir?
- A) Sadece seçime katılan parti üyeleri
- B) Yalnız yabancı diplomatlar
- C) Yalnız belediye seçmenleri
- D) Memurlar ve diğer kamu görevlileri
- E) Sadece özel şirket ortakları
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.128 aslî ve sürekli kamu görevlerinin memurlar ve diğer kamu görevlilerince yürütüleceğini söyler.
Anayasa m.129’a göre memura disiplin cezası verilmeden önce hangi güvence sağlanmalıdır?
- A) Milletvekili seçilme hakkı
- B) Bakanlıkta kura hakkı
- C) Referandum çağrısı
- D) Yargı kararını yazma yetkisi
- E) Savunma hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.129 savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceğini düzenler.