Vali, bir merkezî hizmetin il düzeyindeki uygulamasında belli kararları merkezden her defasında izin almadan veriyorsa hangi ilkeye örnektir?
- A) Yetki genişliği
- B) İdarî vesayet
- C) Yer yönünden yerinden yönetim
- D) Yargı bağımsızlığı
- E) Kuvvetler ayrılığına son verilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yetki genişliği merkezî idarenin taşra temsilcisine belirli konularda merkez adına karar alma imkânı tanır.
Bakanlık, kendi il müdürlüğünün işlemlerini ast-üst ilişkisi içinde denetlediğinde hangi mekanizma işler?
- A) Mahallî idare üzerindeki idarî vesayet
- B) Hiyerarşik denetim
- C) Yargıtay temyizi
- D) Yerel referandum
- E) Milletvekili dokunulmazlığı
Doğru cevap: B
Çözüm: Bakanlık il müdürlüğü merkezî idare bünyesindedir; aynı tüzelkişilikte ast-üst ilişkisi hiyerarşidir.
Merkezî idare, belediyenin kanunun öngördüğü işlemini sınırları belli bir denetime tabi tuttuğunda ilişki nasıl adlandırılır?
- A) Aynı tüzelkişilikte hiyerarşi
- B) Meclis soruşturması
- C) İdarî vesayet
- D) İstinaf incelemesi
- E) Adlî yargıda temyiz
Doğru cevap: C
Çözüm: Belediye ayrı kamu tüzelkişisi olduğundan merkezî idarenin kanuni denetimi vesayet olarak adlandırılır.
Bir belediyenin mahallesindeki yerel yol ve temizlik hizmetlerini yürütmesi hangi idare anlayışının somut örneğidir?
- A) Merkezî yargısal denetim
- B) Dış politika yönetimi
- C) Adli kollukta temyiz
- D) Yer yönünden yerinden yönetim
- E) Meclis genel kurulu faaliyeti
Doğru cevap: D
Çözüm: Mahallî müşterek hizmeti belediye tüzelkişisinin yürütmesi yer yönünden yerinden yönetimdir.
Üniversitenin eğitim ve araştırma faaliyetlerini kendi kamu tüzelkişiliğiyle yürütmesi hangi ayrıma girer?
- A) Bölgesel mahallî idare
- B) İlçe mülki idaresi
- C) Yalnız özel hukuk şirketi
- D) TBMM kanun yapma süreci
- E) Hizmet yönünden yerinden yönetim
Doğru cevap: E
Çözüm: Üniversite belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere örgütlenmiş hizmet yerinden yönetimi örneğidir.
Anayasa m.124 bakımından bir yönetmeliğin dayandığı kanuna aykırı kural getirmesi hangi nedenle sakıncalıdır?
- A) Yönetmelikler kanuna ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aykırı olamaz
- B) Yönetmelikler bütün kanunları kendiliğinden yürürlükten kaldırır
- C) Yönetmelikleri yalnız il seçim kurulları çıkarır
- D) Kanunların geçerliliği belediye referandumuna bağlıdır
- E) Bütün yönetmelikler anayasa değişikliğidir
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.124 yönetmelik yetkisini kanunların ve CBK’ların uygulanması ve bunlara aykırı olmama koşuluna bağlar.
İdari işlemin yürütmesinin durdurulması için Anayasa m.125’te hangi iki şart birlikte aranır?
- A) Yalnız siyasi partiden dilekçe ve seçim tarihi
- B) Açıkça hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar
- C) Yalnız belediye başkanının talebi ve referandum
- D) Yalnız bütçe açığı ve kamuoyu anketi
- E) Yalnız işlem tarihi ve makamın unvanı
Doğru cevap: B
Çözüm: Yürütmenin durdurulmasında açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar birlikte aranır.
Bir mahkeme idari işlem denetiminde hukuka uygunlukla yetinmeyip idarenin yerine geçerek yeni hizmet planı yaparsa hangi sınırı aşar?
- A) Savunma hakkını tanıma yükümlülüğünü
- B) Mahallî seçimlerin beş yıllık süresini
- C) Yerindelik denetimi yasağını
- D) İdarenin zarar ödeme yükümlülüğünü
- E) Bakanlıkların yönetmelik çıkarma hakkını
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.125 idari yargı denetimini hukuka uygunlukla sınırlar; yerindelik denetimi yapılamaz.
İl özel idaresinin karar organı olan il genel meclisinin üyeleri hangi yöntemle belirlenir?
- A) Cumhurbaşkanınca il genelindeki üniversite öğretim üyelerinden atanarak
- B) Valilikçe bütün üyeler tek taraflı seçilerek
- C) Danıştay dairelerince kura ile
- D) Yerel seçimle
- E) TBMM Başkanlık Divanınca görevlendirilerek
Doğru cevap: D
Çözüm: Mahallî idarelerin karar organları seçimle oluşur; il genel meclisi bunun il özel idaresindeki örneğidir.
Belediye meclisi ile belediye başkanının görevlerini karşılaştıran bir soru için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Belediye meclisi yalnız merkezî yargı organıdır
- B) Belediye başkanı Anayasa Mahkemesinin üyesidir
- C) Belediye meclisi ilçe kaymakamını doğrudan seçer
- D) Belediye başkanı bütün il valilerini atar
- E) Belediye meclisi karar organı, belediye başkanı yürütmenin başındaki organdır
Doğru cevap: E
Çözüm: Belediye meclisi belediyenin karar organıdır; belediye başkanı belediye idaresini sevk ve idare eder.
Köy idaresinde seçmenlerce belirlenen başlıca yönetici hangisidir?
- A) Köy muhtarı
- B) İl valisi
- C) Cumhuriyet başsavcısı
- D) Bölge idare mahkemesi başkanı
- E) İlçe kaymakamı
Doğru cevap: A
Çözüm: Köy muhtarı köy yerel yönetiminde seçimle işbaşına gelen yönetici konumundadır.
Anayasa m.127 gereğince yerel idare birliklerinin kurulmasında hangi makamın izni öngörülmüştür?
- A) Uyuşmazlık Mahkemesi
- B) Cumhurbaşkanı
- C) Yargıtay Başkanlar Kurulu
- D) Üniversitelerarası Kurul
- E) Sayıştayın bir dairesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.127 mahallî idarelerin belirli kamu hizmetleri için kendi aralarında Cumhurbaşkanının izniyle birlik kurabileceğini belirtir.
Anayasa m.127 uyarınca görevleriyle ilgili suç sebebiyle hakkında soruşturma açılan seçilmiş mahallî idare organını geçici uzaklaştırma yetkisi kimdedir?
- A) Sayıştay Başsavcısında
- B) Üniversite rektöründe
- C) İçişleri Bakanında
- D) Herhangi bir mahalle seçmeninde
- E) Anayasa Mahkemesi raportöründe
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.127 İçişleri Bakanına görevle ilgili suç soruşturması veya kovuşturması hâlinde geçici uzaklaştırma tedbiri yetkisi tanır.
Mahallî idarenin seçilmiş organının organlık sıfatını kaybetmesine ilişkin denetim hangi yolla yapılır?
- A) Yalnız belediye başkanının sözlü emriyle
- B) Özel şirket genel kurulu kararıyla
- C) İlçedeki her memurun oylamasıyla
- D) Yargı yoluyla
- E) Kamuoyu yoklamasıyla
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.127 seçilmiş mahallî idare organlarının organlık sıfatını kazanma ve kaybetmesine ilişkin denetimi yargı yoluna bağlar.
İdare, hukuka aykırı bir işlemle kişiye zarar verdiğinde Anayasa m.125 bakımından hangi sonuç doğar?
- A) İdare tüm zararlardan mutlak biçimde sorumsuzdur
- B) Zarar yalnız seçilmiş meclis üyelerine paylaştırılır
- C) Zarar mutlaka davacıya ikinci kez ödetilir
- D) Mahkeme hiçbir koşulda dava alamaz
- E) İdarenin zararı ödeme yükümlülüğü doğabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.125 idareye kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödeme yükümlülüğü yükler.
Memurun disiplin soruşturmasında iddia kendisine bildirilip savunma imkânı verilmeden ceza uygulanması hangi anayasal güvenceye aykırıdır?
- A) Savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilememe güvencesine
- B) Belediyelerin mülkiyet edinme hakkına
- C) Cumhurbaşkanının yönetmelik çıkarma yetkisine
- D) Seçimlerin yenilenme süresine
- E) İlin yetki genişliği ilkesine
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.129 disiplin cezası verilmeden önce savunma hakkı tanınmasını zorunlu kılar.
Anayasa m.129’daki temel kurala göre disiplin kararları hangi denetimden tamamen muaf tutulamaz?
- A) Belediye meclisi toplantısından
- B) Yargı denetiminden
- C) Genel seçim kampanyasından
- D) Üniversite senatosu bütçesinden
- E) Siyasi parti ön seçiminden
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.129 disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağını düzenler; özel statülerine ilişkin hükümler saklıdır.
Amirinden mevzuata aykırı fakat suç oluşturmayan emir alan kamu görevlisinin ilk yapması gereken nedir?
- A) Emri hiçbir inceleme yapmadan hemen yerine getirmek
- B) Doğrudan belediye başkanı seçimi düzenlemek
- C) Emri yerine getirmeyip aykırılığı üstüne bildirmek
- D) Emri mahkeme kararı saymak
- E) Yalnız basın toplantısında açıklama yapmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.137 kamu görevlisine hukuka aykırı bulduğu emri uygulamayıp aykırılığı emri verene bildirme yükümlülüğü getirir.
İdarenin kuruluşunda hem merkezi birimlere hem ayrı yerel kamu tüzelkişilerine yer verilmesi hangi anayasal ilkeyle uyumludur?
- A) Bütün yerel yönetimlerin devlet dışında bırakılmasıyla
- B) Ülkenin bağımsız eyaletlere bölünmesiyle
- C) Yalnız yargısal yönetim uygulanmasıyla
- D) Merkezden ve yerinden yönetimin birlikte kabulüyle
- E) Bütün kamu hizmetlerinin özel mülkiyete devriyle
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.123 merkezi ve yerinden yönetim esaslarını birlikte kabul eder, idarenin bütünlüğünü korur.
Anayasa m.127’nin merkezî idareye mahallî idareler üzerinde tanıdığı idarî vesayet hangi kapsamda kullanılabilir?
- A) Merkezî idarenin sınırsız kişisel takdiriyle
- B) Sadece mahkeme kararı yerine geçen sözlü emirle
- C) Her konuda kanuni yetki aranmaksızın
- D) Yalnız yabancı devletin izniyle
- E) Kanunda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde
Doğru cevap: E
Çözüm: Vesayet yetkisi m.127’de sayılan amaçlarla ve kanunda belirtilen esas ve usullere göre kullanılabilir.