Seçim gününde silah altında bulunan bir er, oy kullanma hakkı konusunda hangi anayasal istisna kapsamındadır?
- A) Anayasa madde 67 uyarınca oy kullanamaz
- B) Oyunu iki kez kullanabilir
- C) Seçmen olup olmaması yalnız komutanın takdirindedir
- D) Siyasi parti üyeliği varsa mutlaka kullanabilir
- E) Tüm askerî personelin oy kullanması istisnasız zorunludur
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.67 silah altında bulunan er ve erbaşları oy kullanamayan gruplar arasında sayar; istisnayı her askerî personeli kapsayacak biçimde genişletme.
Ceza infaz kurumundaki hükümlüler için Anayasa madde 67’de açıkça düzenlenen istisna hangisidir?
- A) Kasten suçtan hüküm giyen herkes mutlaka oy kullanır
- B) Taksirli suçlardan hüküm giymiş olanlar oy kullanamama yasağının dışındadır
- C) Hükümlülerin tamamının oy hakkı sınırsızdır
- D) Yalnız ekonomik suçlardan mahkûmlar için yaş şartı kaldırılır
- E) Oy hakkı cezaevi müdürünün kişisel takdirindedir
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.67 taksirli suçlardan hüküm giyenleri ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüler için getirilen oy kullanamama kuralının dışında tutar.
Tutuklu olup henüz hüküm giymemiş bir vatandaşın seçme hakkı için Anayasa madde 67 kapsamında hangi ifade doğrudur?
- A) Tutuklu herkes doğrudan kesin hükümlü sayılır
- B) Tutukluların tüm siyasi hakları otomatik yok olur
- C) Kanuni şartlarla ve yargı denetimi altında oy kullanması mümkündür
- D) Oy kullanması ancak siyasi parti kurmasıyla mümkündür
- E) Seçmen yaşı tutuklular için 25’e yükselir
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.67 ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde oy kullanılması ve sayımı için YSK tedbirleri ve görevli hâkimin denetimini düzenler.
Bir seçim kanunu değişikliği 1 Mart’ta yürürlüğe girmiş ve 1 Eylül’de seçim yapılacaktır. Anayasa madde 67’nin son fıkrasındaki genel kural hangisidir?
- A) Altı ay geçtiği için otomatik uygulanır
- B) Her değişiklik seçim tarihinden bir gün önce zorunlu uygulanır
- C) Kanun seçimden önce yayımlandığı için sınır yoktur
- D) Değişiklik yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içindeki seçimlerde uygulanmaz
- E) YSK bütün anayasa hükümlerini kaldırabilir
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.67 seçim kanunu değişikliklerinin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmayacağını belirtir.
Memur statüsündeki bir kamu görevlisi siyasi parti üyeliği konusunda hangi anayasal kuralla karşılaşır?
- A) Siyasi parti kurmak için tüm memurlar zorunlu görevlidir
- B) Memurlara parti üyeliği yalnız 16 yaşta serbesttir
- C) Her memur kamu görevi gereği milletvekili olur
- D) Siyasi parti üyeliği bir belediye ruhsatıdır
- E) Anayasa madde 68’de siyasi parti üyeliği yasağı bulunmaktadır
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.68 memur statüsündeki kamu görevlilerinin siyasi parti üyesi olamayacaklarını açıkça düzenler.
Bir lise öğrencisi on sekiz yaşını doldurmuş olsa da siyasi parti üyeliği açısından hangi anayasal kısıt geçerlidir?
- A) Yükseköğretim öncesi öğrencileri parti üyesi olamaz
- B) Yaşını doldurduğu için hiçbir kısıt yoktur
- C) Sadece okul müdürünün izni yeterlidir
- D) Parti kurması zorunlu hâle gelir
- E) Üyelik hakkı üniversite mezuniyetinden sonra bile yasaktır
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.68 yükseköğretim öncesi öğrencilerin siyasi partilere üye olamayacağını düzenler; 18 yaş tek başına yeterli değildir.
Yükseköğretim öğrencilerinin siyasi parti üyeliği için Anayasa madde 68 bakımından doğru ifade hangisidir?
- A) Her durumda yükseköğretim öncesi öğrenci sayılırlar
- B) Üye olabilmelerine ilişkin esaslar kanunla düzenlenir
- C) Parti üyeliği hiçbir şartla mümkün değildir
- D) Yalnız rektörün sözlü iznine bağlıdır
- E) Ancak yurt dışında parti üyeliği olabilir
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.68 yükseköğretim öğrencilerinin siyasi parti üyelik esaslarını kanuna bırakır; lise öğrencileriyle aynı yasak kategorisi değildir.
Bir kişiye ait malın kamu yararı gerekçesiyle sınırlanması için hangi anayasal ilke özellikle önemlidir?
- A) Mülkiyet hakkı her memur kararıyla sınırsız kaldırılır
- B) Mülkiyet hakkı yalnız siyasi hak olarak düzenlenir
- C) Mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir
- D) Yalnız komşunun sözü yeterlidir
- E) Kamu yararı mülkiyet korumasını bütünüyle yok eder
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.35 mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceğini ve kamu yararına aykırı kullanılamayacağını düzenler.
Bir kişinin konutuna kural olarak hangi tür yetkili karar ve anayasal koşullar çerçevesinde müdahale edilebilir?
- A) Sadece apartman yöneticisinin talimatıyla
- B) Hiçbir koşul olmaksızın her memurun isteğiyle
- C) Her ziyaretçinin kişisel merakıyla
- D) Anayasal sebeplere dayalı usulüne uygun hâkim kararı veya öngörülen gecikme hâlindeki yetkili merci emriyle
- E) Her durumda önceden izin gerekmeksizin
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.21 konut dokunulmazlığına müdahaleyi belirli amaçlara, hâkim kararına ve gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda yetkili mercinin yazılı emri gibi güvencelere bağlar.
İletişim içeriğinin hukuka aykırı biçimde açıklanması öncelikle hangi anayasal hakkın gizlilik yönünü ilgilendirir?
- A) Yalnız vergi ödevi
- B) Yalnız seçilme hakkı
- C) Yalnız sanatın korunması
- D) Yalnız dinlenme hakkı
- E) Haberleşme hürriyeti ve gizliliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.22 haberleşme hürriyetini ve gizliliğini korur; haberleşme içeriğine müdahaleler hukuki güvencelere bağlıdır.
Bir Türk vatandaşının yurt dışına çıkma hürriyetinin kısıtlanması hakkında güncel Anayasa madde 23’te yer alan özel şart hangisidir?
- A) Suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı sınırlama
- B) Valinin gerekçesiz sözlü yasağı
- C) Her vatandaş için süresiz genel yasak
- D) Yalnız okul müdürünün talimatı
- E) Kanunsuz idari tercih
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.23 vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabileceğini belirtir.
Anayasa madde 23’te vatandaşın yurda girme ve yurt dışına çıkarılma durumuyla ilgili korunan güvence hangisidir?
- A) Vatandaşın ülkeye girişi her durumda yasaktır
- B) Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz
- C) Vatandaş yalnız siyasi parti izniyle ülkeye girebilir
- D) Yurda dönüş hakkı ancak vergi ödenmemesiyle ortadan kalkar
- E) Vatandaş hiçbir koşulda yerleşemez
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.23 vatandaşın sınır dışı edilemeyeceğini ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamayacağını açıkça hükme bağlar.
Devletin, bir öğrenciye ilişkin “eğitim hakkı yalnız belirli zengin ailelere verilir” iddiası hangi anayasal güvenceyle çatışır?
- A) Eğitim hakkı yalnız siyasi parti üyelerine aittir
- B) Eğitim hakkı sadece 18 yaşından sonra doğar
- C) Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz
- D) Eğitim hakkını yalnız belediye encümeni tanır
- E) Anayasa eğitim konusunda hiçbir hüküm içermez
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.42 eğitim ve öğrenim hakkını düzenler ve hiç kimsenin bu haktan yoksun bırakılamayacağını belirtir.
Sosyal hakların devletçe yerine getirilmesinde “sınırsız kaynakla derhâl tüm talepleri karşılama” önermesi hangi anayasal hüküm nedeniyle genellenemez?
- A) Anayasa tüm sosyal hakları yok sayar
- B) Anayasa m.65 sadece seçme yaşını belirler
- C) Her talep otomatik kesin hüküm doğurur
- D) Anayasa madde 65 mali kaynakların yeterliliği ve öncelikler ölçütünü öngörür
- E) Ekonomik haklar sadece özel sözleşmeye bağlıdır
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.65 sosyal-ekonomik görevlerin amaçlarına uygun öncelikler gözetilerek mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde yerine getirileceğini düzenler.
Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması ve anayasal şartlar bulunması hâlinde işçilerin başvurabileceği hak hangisidir?
- A) Siyasi parti kapatma
- B) Yargı yetkisini devralma
- C) Kanun çıkarma
- D) Sınırsız bireysel cezalandırma
- E) Grev hakkı
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.54 işçilerin toplu iş sözleşmesi sürecindeki uyuşmazlıkları bakımından grev hakkını düzenler; kullanım şartları kanunla belirlenir.
Çevreyi korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Anayasa madde 56’ya göre kimin ödevidir?
- A) Devletin ve vatandaşların
- B) Yalnız özel hastanelerin
- C) Yalnız mahkeme kaleminin
- D) Sadece yabancı turistlerin
- E) Yalnız belediye başkanının şahsen
Doğru cevap: A
Çözüm: Anayasa m.56 çevreyi geliştirmenin, çevre sağlığını korumanın ve kirlenmeyi önlemenin devletin ve vatandaşların ödevi olduğunu belirtir.
Bir kişiye zorla ve karşılıksız olağan iş gördürülmesi hangi temel hakkın anayasal güvencesiyle bağdaşmaz?
- A) Siyasi parti üyeliği
- B) Zorla çalıştırma yasağı
- C) Vergi denetimi
- D) Yükseköğretime giriş
- E) Kamu denetçiliği
Doğru cevap: B
Çözüm: Anayasa m.18 kural olarak kimsenin zorla çalıştırılamayacağını ve angaryanın yasak olduğunu düzenler; maddede istisnalar belirtilir.
Türkiye’de ikamet eden ve karşılıklılık koşulu sağlanmayan yabancı bakımından Anayasa madde 74’ün dilekçe hakkı düzenlemesi nasıl değerlendirilir?
- A) Bütün yabancılar için koşulsuz dilekçe hakkı açıkça yazılıdır
- B) Hakkı yalnız milletvekilleri kullanabilir
- C) Metinde yabancıların dilekçe hakkı için ikamet ve karşılıklılık koşulları birlikte bulunur
- D) Dilekçe hakkı ceza yargılamasıyla özdeştir
- E) Madde 74 yalnız vergi hesaplama hükmüdür
Doğru cevap: C
Çözüm: Anayasa m.74 dilekçe hakkının yabancılar yönünden Türkiye’de ikamet ve karşılıklılık koşullarını açıkça içerir.
Bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma haklarının Anayasa madde 74’teki öznesi genel olarak kimdir?
- A) Yalnız milletvekilleri
- B) Yalnız hâkimler
- C) Sadece 65 yaş üstü kişiler
- D) Herkes
- E) Yalnız siyasi partiler
Doğru cevap: D
Çözüm: Anayasa m.74 bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurmayı herkes için tanır; dilekçe hakkının yabancılara ilişkin koşulları ayrıdır.
Çocuk haklarının korunmasına yönelik devlet önlemlerinin genel anayasal dayanağı hangi eşleştirmede doğru gösterilir?
- A) Kamu hizmetine girme — 70. madde
- B) Vergi ödevi — 73. madde
- C) Konut dokunulmazlığı — 21. madde
- D) Siyasi parti kurma — 68. madde
- E) Ailenin korunması ve çocuk hakları — 41. madde
Doğru cevap: E
Çözüm: Anayasa m.41 aile ve çocuk haklarını düzenler; çocukların korunmasına yönelik devletin görev ve yükümlülükleri bu maddeyle ilişkilidir.